اخبار و رویدادهای کشاورزی
زنبور مفیدتر از عسل

زنبور مفیدتر از عسل

خداوند عالمیان در سوره نمل، آیات 68 و 69 می‌فرماید:
«و پروردگار تو به زنبور عسل وحى و (الهام غریزى) نمود که: از کوه‌ها و درختان و داربست‌هائى که مردم مى‌سازند، خانه‌هایى برگزین. سپس از تمام ثمرات (و شیره گل‌ها) بخور و راه‌هایى را که پروردگارت براى تو تعیین کرده است، به راحتى بپیما، از درون شکم آنها، نوشیدنى با رنگ‌هاى مختلف خارج مى‌شود که در آن، شفا براى مردم است؛ به یقین در این امر، نشانه روشنى است براى جمعیتى که مى‌اندیشند.»
روز سی‌ام اردیبهشت‌ماه 1398، برابر با بیستم می 2019 میلادی، روز جهانی زنبورعسل است. شاید در کشور ما و در نظر عموم جامعه، زنبورعسل فقط برای تولید عسل کاربرد دارد و فایده زنبورعسل را فقط در تولید این ماده غذایی بدانند. هرچند که اگر زنبورعسل فقط همین یک فایده را هم داشت باز هم یکی از مفیدترین حشرات برای انسان بود اما واقعیت این است که این حشره نقش‌های متفاوتی در محیط زیست، کشاورزی و سلامت انسان بازی می‌کند و همچنین در بحث خوراکی و اقتصادی، علاوه بر عسل فرآورده‌های متفاوت دیگری نیز از این حشره می‌توان تولید کرد که شاید به مراتب از ارزش اقتصادی عسل بالاتر باشد. 

زنبور عسل و محیط زیست و کشاورزی

قبل از اینکه انسان در صحنه کره زمین حاضر شود زنبورعسل وجود داشته و نقش خود را در محیط زیست گیاهی ایفا می‌کرده و موجب سلامت گیاهان از نظر ژنتیکی بوده است. باعث جلوگیری از بسیاری نقص‌ها در گیاهان شده است. به‌طوری‌که اگر زنبورعسل وجود نداشت شاید بسیاری از گیاهان از بین رفته و در نتیجه کره زمین برای زندگی و ادامه بقای گیاهی و جانوری و انسانی، سخت و غیرممکن می‌شد.
بهترین و با ارزش‌ترین کار زنبور عسل در طبیعت انتقال گرده گل از پرچم یک گیاه به مادگی گلی از گیاه دیگر از همان گونه می‌باشد. ارزش گرده‌افشانی زنبورعسل در بخش زراعت و منابع طبیعی بیش از صد برابر تولیدات زنبورعسل مانند عسل و سایر فرآورده‌های دیگر حاصل از این حشره باشد. به‌طوری‌که اگر گل‌ها به‌وسیله زنبورعسل گرده‌افشانی نشوند به مروز زمان و به موجب ترکیب‌های ژنتیکی فامیلی که پیش می‌آید دانه‌ها به مرور زمان کوچک‌تر، ضعیف‌تر و ناقص می‌گردند. کیفیت میوه‌ها پایین می‌آید و افت تولید در باغات صورت گرفته و باغداران را دچار زیان مالی و خسارت سنگین می‌کند.
به طور کلی زنبورعسل با عمل گرده‌افشانی بین گیاهان مختلف یک گونه، از زوال ژنتیکی آنها جلوگیری کرده و باعث سلامت گیاهان و درختان می‌گردد. به همین دلیل زنبورعسل در تعادل محیط زیست کره زمین نقشی بزرگ و برجسته داشته و حائز اهمیت فراوان است. در همین راستا می‌شود ادعا کرد حفظ زنبور عسل به معنی حفظ محیط زیست و ادامه حیات است و این ادعایی گزاف نیست.
زنبورعسل در ايران و بعضی از کشورها اکثراً به خاطر توليد عسل و احياناً موم نگهداری می‌شود و حال آن که در کشورهای اروپايی و آمريکا بيش‌تر به خاطر گرده‌افشانی و استفاده از محصولات زنبورعسل و عوامل فرعی پرورش می‎یابد.

بعضی  فرآورده‌های زنبور عسل

علاوه بر عسل، فرآورده‌های متفاوت دیگری با ارزش غذایی و دارویی و همچنین ارزش افزوده بالا نیز می‌توان از زنبور عسل به دست آورد. به عنوان مثال می‌توان به ژل رویال، زهر زنبورعسل، موم، بره موم، گرده گل، شاه انگبین و ... اشاره کرد. وارد بحث ارزش فراوان دارویی و تغذیه‌ای هرکدام از این مواد را نمی‌شویم اما در بحث اقتصادی فقط به یکی دو نمونه طبق گفته‌های مسئولان رسمی اشاره می‌کنم. ژل رویال در بازارهای بین‌المللی به ارزش هرکیلوگرم 355 دلار و زهر زنبورعسل هرگرم به قیمت80 دلار فروخته می‌شود.
همین دو مورد مثالی که آورده شد، کافی است تا نشان دهد پرورش این حشره در کنار همه مزایای زیست‌محیطی و کشاورزی که دارد، از چه میزان ارزش افزوده بالایی برخوردار است. آیا به نظر شما سیاست‌گذاری برای توسعه این صنعت نمی‌تواند برای شرایط اقتصادی ما مفید باشد؟!    
 

عبدالحسین کاظمی
kazemi@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow