زراعت و باغبانی و منابع طبیعی
گلخانه اختراع ایرانی و تغییر جهان

حل بحران آب
حفاظت بزرگ از محیط‌زیست و تولید غذای سالم برای همه! 

گلخانه اختراع ایرانی و تغییر جهان

نویسنده: مهندس ابوالقاسم گلباف

انسان باستان برای نخستین‌بار در کنار رودخانه‌ها و آب‌های دائمی یکجا نشین شد و شروع به کشاورزی کرد. اولین تمدن‌های بشری در همین مکان‌ها مانند؛ هلیل‌رود و بین‌النهرین و در پی آن در سایر مکان‌ها که آب دائمی وجود داشت، شکل گرفتند.  انسان پسا باستان با ساخت اولین آب انبار‌ها توانست در مناطقی که تابستان‌ها دچار مشکل آب می‌شد، یکجا نشین شود و با اختراع قنات، شهرهای جدید در مناطقی غیر از حاشیه رودهای دائمی شکل گرفت و به‌سرعت توسعه یافتند. در ادامه همین روند با ابتکارات بسیار هوشمندانه و ساخت خانه‌های غاری خود را در مقابل سرما و گرمای شدید زمستان و تابستان حفاظت کرد و با این روش محصولات غذایی خود را نیز به مدت طولانی‌تری ذخیره کرد.  این اختراعات در مسیری چند هزار ساله منجر به ساخت هزاران آب‌انبار و قنات شد که قدمت بعضی از این قنات‌های دایر به 4500 سال قبل برمی‌گردد(مانند قنات گناباد در شرق ایران). این هوشمندانه‌ترین روش مدیریت آب و نحوه ساختن منازل مسکونی را برای بشر امروزی به ارث گذاشتند، مانند ساخت خانه در دل کوه‌ها به‌منظور کنترل گرما و سرما در شهرهای باستانی همچون کندوان در آذربایجان و یا میمند در کرمان و همچنین سیستم سرمایش در شوش، شوشتر و دزفول و خانه‌های مسکونی در شهر بم و یا شکل دیگری برای خنک کردن یا ساخت بادگیرهای کرمان، یزد، کاشان و ... را می‌توان یافت.

آن مرد، تنهاست 

حمید امیرسیدی، شیدایی است که زندگی شهری و حتی اروپایی را فدای ماندگاری در روستایی در حاشیه هشتگرد کرده و همراه با خانواده‌اش کارهای بزرگ بین‌المللی میکند(علاوه‌بر اینکه اکثر مواد غذایی مورد زندگی خانواده را با پرورش مرغ و گوسفند و پرورش صیفی و حتی تولید نان در همان روستا به سرانجام می‌رساند). او که پنج قاره را در پی یافتن بهترین‌های نهاده‌های کشاورزی و صنعت گلخانه درنور دیده به‌مثابه "گفتند یافت می‌نشود، جسته‌ایم ما ... " سرانجام به ژن‌های اصیل سبزی و صیفی در کشورمان و تلاش در گردآوری، اصلاح و زدودن غبار از چهره بذرها پناه آورد. گام بعدی امیرسیدی مروری در آرشیو چند هزار ساله، تأمین و حفظ آب و تعادل سرما و گرما آن هم در کویری‌ترین نقاط کشور و الگوبرداری از بادگیرها، آب انبارها، زیرزمین‌ها و ... برای جلوگیری از مصرف سوخت‌های فسیلی در گلخانه و کاهش مصرف آب بوده است. به‌راستی اگر این مرد، تنها نبود و اگر در جوانی مورد حمایت و تشویق دولت قرار می‌گرفت تا تحصیلات عالی مرتبط را در دانشگاه‌های معروف کشاورزی جهان می‌گذراند، اگر وام و تحصیلات اعتباری بدون بوروکراسی از صندوق توسعه ملی یا وام روستایی ریاست جمهوری در اختیارش قرار می‌گرفت؛ با کمک همفکران و همراهانش، کشاورزی را در ایران و جهان متحول میکردند. امیرسیدی علاوه بر کشاورزی، هنر را می‌شناسد و یکی از افتخاراتش آشنایی و خدمت در محضر استاد مسلم موسیقی و آواز ایران "محمدرضا شجریان" است. امیر سیدی، خلبان زبردستی هم هست. علاوه‌بر این عکاس ماهری است. خصلت‌های درویشی از او مردی بی‌ادعا و صریح ساخته است و مهم‌تر اینکه هرگز برای صله، جایزه، وام و کمکی پشت در هیچ مقامی حتی وزیر و بالاتر کمین نکرده است و چه خوب که، وامدار هیچ قدرتی و رانت‌خوار هیچ دوره‌ای نیست.
کمتر مقام و مسئول ایرانی و بین‌المللی کشاورزی است که گلخانه‌های اختراعی فراز هامون و تولید بذور هیبرید مجموعه تحت‌مدیریت امیرسیدی را مورد بازدید و تشویق (دل‌نوشته‌های آقای هاشمی رفسنجانی، وزرای کشاورزی، روسای دانشگاه‌ها، نمایندگان مجلس و...) قرار نداده باشند اما زمانی که حمایت عملی لازم می‌آید همه پا، پس میکشند. چرا؟

برای مطالعه مطلب «جان‌مایه‭ ‬حیات‭ ‬در‭ ‬گلخانه» کلیک کنید

در سوگ قنوات و آب انبارها 

لازمه تمامی این کشفیات، شرایط اقلیمی این منطقه و فلات ایران بود ولی متأسفانه با انقلاب صنعتی و ورود ماشین به ایران و خصوصا حفر اولین چاه عمیق در سال 1318 در تهران و استحصال آب از دل زمین و تجاوز بشر مدرن به حق آبه زمین، اولین سنگ بنای فاجعه عظیم کنونی گذاشته شد. 
با گسترش چاه، موتورهای دیزلی و برقی در وهله اول تمامی آب انبارها و 95% قنات‌ها متروکه و نابود شدند و پس از آن 60% تا 70% تالاب‌ها بر اثر سدسازی‌های غیرکارشناسی خشکید تا جایی که بخش عظیمی از فلات ایران زمین می‌رود به بیابانی خشک و سوزان بدل شود.
با تهی شدن زمین از آب و ایجاد فروچاله‌های عظیم و نشست دشت‌ها، زمینه برای زلزله‌های ویرانگر نیز هر روز مهیاتر خواهد شد. البته این خنجر قتاله لبه برانِ دیگری نیز، دارد که آن هم استفاده نادرست و بی‌رویه از سوخت‌های فسیلی است که قبل از کویر شدن زمین، با آلودگی شدید شهرها و محیط‌زیست باعث گرمایش کره زمین و نابودی کامل زیستگاه آدمیان خواهد شد. جالب است که این پدیده نیز پس از انقلاب صنعتی مورد استفاده انسان کنونی قرار گرفت. حال آن که انسان پیش از این فاجعه، یعنی حدود 150 سال قبل، بسیار هوشمندانه از امکاناتی که زمین به او هدیه داده بود استفاده میکرد که نه به خود و نه به سرزمین‌های پدری هیچ‌گونه آسیبی نرساند. 

آخرین میخ بر تابوت نوع بشر! 

هم اکنون نیز به نظر میرسد انسان مدرن با جدیت تمام و با پنهان کردن بسیاری از واقعیت‌ها و برای حل کوتاه‌مدت بعضی از مشکلات غذایی با ساخت پدیده نوظهوری به نام گلخانه مواجه است و اجرای ساختار ناقصی از آن را توسعه می‌دهد که آخرین میخ بر تابوت نوع بشر خواهد بود.
با شرح خلاصه‌ای راجع به گلخانه‌ها باید بگوییم که تمام محصولات گلخانه‌ای از مزایای بسیاری مانند تولید حداکثری در واحد سطح، تولید محصول بسیار سالم‌تر نسبت به محصولاتی که امکان تولید آن‌ها در اقلیمی امکان‌پذیر نیست، برخوردارند.  باید بدانیم تولید در گلخانه‌ها نیازمند همان دو عاملی است که امروز هستی را هدف تخریب قرار داده (آب و سوخت‌های فسیلی) و بسیار پرمصرف‌تر، به این معنی که سوخت‌های فسیلی برای گرمایش گلخانه‌ها در هوای سرد و مصرف آب بیش از 7 برابر نیاز گیاه برای سرمایش گلخانه‌ها در هوای گرم استفاده می‌شود. 
براساس اطلاعات دقیق علمی تولید 100 تن گوجه‌فرنگی در فضای باز حداکثر نیاز به 1500 مترمکعب آب و حدود 200 لیتر گازوئیل دارد ولی برای تولید 300 تن گوجه فرنگی در یک هکتار گلخانه در استان تهران نیاز به 2000 مترمکعب آب برای مصرف گیاه و 25000 مترمکعب آب برای سرمایش گلخانه و 360 هزار لیتر گازوئیل و یا معادل آن گاز برای گرمایش گلخانه و همچنین 120 کیلووات برق در ساعت خواهد بود. یک مثال کوچک: ما هم‌اکنون در استان تهران برای تولید یک کیلو خیار 5/2 لیتر و یک کیلو توت‌فرنگی 9 لیتر گازوئیل یا معادل آن گاز مصرف میکنیم. حال خود قضاوت کنید چه فاجعه‌ای در انتظارمان خواهد بود. این سوال پیش می‌آید که آیا راه دیگری برای تولید محصولات کشاورزی(از نوع سالم) به‌جز گلخانه وجود دارد؟! من با قاطعیت می‌گویم: خیر!!
آیا مسئولان در فکر چاره اندیشی و رفع مشکل هستند؟ خیر! 

پس چه باید کرد؟ 

شرکت فراز هامون در یک روند طولانی، با تلاشی شبانه‌روزی و صرف هزینه‌ای نسبتا سنگین، با ایده پردازی، محاسبات ریاضی، طراحی صنعتی، ساخت 10 باره قطعات و اجرای چندین باره نمونه‌ها که همگی الهام گرفته از خانه مسکونی زندهیاد حسن صنعتی در شهر بم و زندگی بسیار هوشمندانه چندین هزار ساله مردم این سرزمین و دانش روز، گلخانه فراز را اختراع و اجرا نمود. وی بر این باور است که نه تنها مشکل آب در کشور و بسیاری از نقاط جهان برای تولید محصولات کشاورزی را برای همیشه حل خواهد کرد بلکه گام بعدی در حفاظت از آلودگی حاصل از سوخت‌های فسیلی و کاهش گرمایش کره زمین برداشته خواهد شد و بار دیگر نحوه زندگی هوشمندانه و نبوغ ایرانیان راهنمای زندگی بهتر در سراسر کره خاکی خواهد شد.
گلخانه‌ای که برای گرمایش تا 70 درجه سانتیگراد زیر صفر و حتی بیشتر و دمای 100 درجه سانتی‌گراد بالای صفر و حتی بیشتر، به هیچگونه آب برای سرمایش و یا سوختی برای گرمایش نیاز ندارد و در 22 استان از 31 استان کشور نیاز به آب برای گیاهان هم ندارد و در باقی استان‌های کشور نیاز آبی این گلخانه به قدری کم است که به راحتی قابل دسترس است. پس گلخانه فراز مکانی برای تولیدات محصولات کشاورزی از میوه، سبزی و صیفی، گل و گیاه گرفته تا علوفه و دانه‌های روغنی سالم و حداکثری از قطب شمال تا خط استوا می‌باشد و همچنین با تجهیز منازل مسکونی و مکان‌های اداری و صنعتی به سامانه فراز، در بسیاری از موارد نیاز به کولرهای آبی و گازی و سیستم‌های بزرگ سرمایشی صنعتی نخواهد بود. 

نسل ششم گلخانه فراز هامون 

گلخانه فراز در یک روند 11 ساله بسیاری از آزمون‌ها را به صورت علمی و عملی در چندین هکتار در نقاط مختلف کشور اجرا کرد و توانست برگزیده سی امین جشنواره علمی بین‌المللی خوارزمی و سیزدهمین جشنواره فن‌آفرینی شیخ‌بهایی شود و ده‌ها تقدیرنامه از عالی‌ترین مقامات کشور و معتبرترین مجامع علمی جهان را در کارنامه خود داشته باشد و در دو ماه گذشته با ساخت نسل ششم گلخانه فراز به این موفقیت بزرگ نائل شد تا با کاهش دلهره و رنج بشر در ارتباط با آینده زمین و محیط‌زیست بیانگر نبوغ ایرانیان در خدمت به بشریت و سایر جانداران باشد و آخرین گلخانه ساخته شده با تمامی ویژگی‌های یاد شده هم اکنون پذیرای شما عزیزان است. 

امیر سیدی:
تقدیر و تشکر از همراهان علمی و فنی 

بر خود لازم می‌دانیم که قدردان همه عزیزانی که در این مسیر ما را یاری کردند باشیم. گلخانه‌داران و گلخانه‌سازان محققین دانشکده انرژی دانشگاه شریف و پردیس کشاورزی دانشگاه تهران، انجمن سوخت‌های زیستی ایران، موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان مالکیت فکری اتحادیه اروپا (PCT)، سازمان نظام مهندسی البرز، معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، عزیزان بزرگوار جناب آقایان مهندسی محمدعلی طهماسبی، دکتر حسن رکنی، دکتر بنی‌عامری، دکتر فرهاد رهبر، پرفسور هیو مونتگومری نائب‌رئیس لنست (وابسته به سازمان بهداشت جهانی) و نشریه "دام و کشت و صنعت" و... .

نشریه دام و کشت و صنعت - شماره  ۲۲۰ - سال ۱۳۹۷
 

ماهنامه دام و کشت و صنعت پنجره ای به آگاهی و دانش

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow