زراعت و باغبانی و منابع طبیعی
بذر؛‭ ‬شاکله‭ ‬اصلی

خشت‭ ‬اول‭ ‬بهره‌وری‭ ‬کشاورزی‭ ‬کج‭ ‬است‭ ‬

بذر؛‭ ‬شاکله‭ ‬اصلی

مهندس محمدرضا منصوریان

بذر‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬بُن‌مایه‭ ‬تولید،‭ ‬اولین‭ ‬خشتی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬تولید‭ ‬محصولات‭ ‬کشاورزی‭ ‬گذاشته‭ ‬می‌شود‭ ‬بالتبع‭ ‬اگر‭ ‬کج‭ ‬بنا‭ ‬نهاده‭ ‬شود،‭ ‬مثال‭ ‬واقعی‭ ‬شعر‭ ‬صائب‭ ‬تبریزی‭ ‬می‌شود؛
خشت‭ ‬اول‭ ‬گر‭ ‬نهد‭ ‬معمار‭ ‬کج
تا‭ ‬ثریا‭ ‬می‌رود‭ ‬دیوار‭ ‬کج‭ ‬
به‬نظر‭ ‬می‌رسد‭ ‬در‭ ‬ارتباط‭ ‬با‭ ‬بذر،‭ ‬علیرغم‭ ‬اهمیتی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬تولید‭ ‬و‭ ‬افزایش‭ ‬بهره‌وری‭ ‬و‭ ‬تامین‭ ‬امنیت‭ ‬غذایی‭ ‬دارد‭ ‬توجه‭ ‬چندانی‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬نشده‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬اگر‭ ‬شده‭ ‬راه‭‬گشا‭ ‬نبوده‭ ‬است‭ ‬به‭ ‬شکلی‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬بی‌توجهی،‭ ‬بستری‭ ‬مناسب‭ ‬برای‭ ‬سودجویان‭ ‬را‭ ‬فراهم‭ ‬کرده‭ ‬تا‭ ‬به‭ ‬بهای‭ ‬خاکستر‭ ‬نشین‭ ‬شدن‭ ‬کشاورز،‭ ‬به‭ ‬سودهای‭ ‬هنگفت‭ ‬از‭ ‬قبل‭ ‬تقلباتی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬زمینه‭ ‬بذر‭ ‬صورت‭ ‬می‌گیرد،‭ ‬دست‭ ‬یابند‭. ‬از‭ ‬طرفی‭ ‬تولیدکنندگان‭ ‬معتبر‭ ‬و‭ ‬باسابقه‭ ‬در‭ ‬مواردی‭ ‬این‭ ‬گونه‭ ‬قضاوت‭ ‬میشوند‭ .‬
با‭ ‬این‭ ‬همه،‭ ‬زمانی‭ ‬که‭ ‬اراضی‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬منطقه،‭ ‬تحت‌تاثیر‭ ‬محدودیت‭ ‬هایی‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬بحران‭ ‬آب‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬نبود‭ ‬تجهیزات‭ ‬مناسب‭ ‬بهره‌وری‭ ‬قرار‭ ‬گیرند‭ ‬کشاورزی‭ ‬در‭ ‬سطح‭ ‬ملی‭ ‬دچار‭ ‬خسارت‭ ‬شده‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬مهمترین‭ ‬مشکلات‭ ‬پیش‌روی‭ ‬صنعت‭ ‬کشاورزی‭ ‬امروز‭ ‬کشور‭ ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬بحران‭ ‬آب‭ ‬و‭ ‬عدم‭ ‬آشنایی‭ ‬کشاورزان‭ ‬از‭ ‬کیفیت‭ ‬و‭ ‬اهمیت‭ ‬بذر‭ ‬مناسب‭ ‬به‭ ‬شرایط‭ ‬منطقه‭ ‬است‭.‬

مادر‭ ‬همه‭ ‬تولیدات‭ ‬بذر‭ ‬است

به‌طور‭ ‬کلی‭ ‬اغلب‭ ‬کشاورزان‭ ‬از‭ ‬اهمیت‭ ‬کیفیت‭ ‬بذر‭ ‬و‭ ‬میزان‭ ‬افزایش‭ ‬تولید‭ ‬بذور‭ ‬پیشرفته‭ ‬و‭ ‬تاثیر‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬زندگی‭ ‬اقتصادی‭ ‬خود‭ ‬بی‌خبر‭ ‬هستند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬انتخاب‭ ‬بذر،‭ ‬شاخصه‭ ‬ارزانی‭ ‬را‭ ‬ملاک‭ ‬قرار‭ ‬می‌دهند‭. ‬این‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬مادر‭ ‬همه‭ ‬تولیدات‭ ‬بذر‭ ‬است‭.‬
کارشناسان‭ ‬معتقدند‭ ‬خودکفایی‭ ‬در‭ ‬بخش‭ ‬بذر‭ ‬امکان‌پذیر‭ ‬نیست‭. ‬چرا‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬خودکفایی‭ ‬بذر،‭ ‬حدود‭ ‬10‭ ‬سال‭ ‬زمان‭ ‬و‭ ‬شاخصه‌هایی‭ ‬چون‭ ‬افزایش‭ ‬سطح‭ ‬زیر‭ ‬کشت،‭ ‬بذر‭ ‬مرغوب،‭ ‬تحقیقات‭ ‬و‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬فراوان‭ ‬مورد‭ ‬نیاز‭ ‬است‭. ‬شرکت‌های‭ ‬تولید‭ ‬بذر‭ ‬مرغوب‭ ‬در‭ ‬دنیا‭ ‬همواره‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬14‭ ‬درصد‭ ‬ارزش‭ ‬فروش‭ ‬را‭ ‬صرف‭ ‬تحقیقات‭ ‬میکنند‭ ‬بنابراین‭ ‬دائماً‭ ‬این‭ ‬شرکت‌ها‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬نوآوری‭ ‬هستند‭. ‬و‭ ‬حتی‭ ‬دانشگاه‭ ‬ها‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬خدمت‭ ‬می‌گیرند‭ ‬اما‭ ‬یک‭ ‬پله‭ ‬پیشرفت‭ ‬در‭ ‬زمینه‭ ‬تولید‭ ‬محصول‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬مصادف‭ ‬است‭ ‬با‭ ‬ابداع‭ ‬10‭ ‬روش‭ ‬جدید‭ ‬که‭ ‬چندین‭ ‬برابر‭ ‬بیشتر‭ ‬از‭ ‬توقع‭ ‬ما‭ ‬برای‭ ‬ارتقای‭ ‬کشاورزی‭ ‬را‭ ‬تأمین‭ ‬میکند‭ ‬به‭ ‬همین‭ ‬جهت‭ ‬برای‭ ‬حل‭ ‬این‭ ‬مشکل‭ ‬باید‭ ‬از‭ ‬تکنولوژی‭ ‬روز‭ ‬دنیا‭ ‬استفاده‭ ‬کنیم‭.‬
به‭ ‬عنوان‭ ‬نمونه‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬بذور‭ ‬معروف‭ ‬گندم‭ ‬یا‭ ‬ذرت‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬20‭ ‬سال‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬همان‭ ‬رقم‭ ‬اولیه‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬کشت‭ ‬می‭ ‬شود‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬عرضه‭ ‬ده‭ ‬ها‭ ‬رقم‭ ‬جدید‭ ‬با‭ ‬کیفیت‭ ‬بهتر،‭ ‬کم‭ ‬آب‭ ‬بر‭ ‬تر‭ ‬و‭ ‬پرمحصول‭ ‬تر‭ ‬موضوعیت‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬دست‭ ‬داده‭ ‬است‭.‬
خوشبختانه‭ ‬در‭ ‬خارج‭ ‬از‭ ‬کشور،‭ ‬محصولات‭ ‬ایران‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬کیفیت‭ ‬جایگاه‭ ‬خوبی‭ ‬دارد،‭ ‬بخش‭ ‬سبزی‭ ‬و‭ ‬صیفی‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬عدم‭ ‬حضور‭ ‬بخش‭ ‬دولتی‭ ‬و‭ ‬حضور‭ ‬بخش‭ ‬خصوصی‭ ‬از‭ ‬سایر‭ ‬بخش‌ها‭ ‬جلوتر‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬سال‌ها‭ ‬پیش‭ ‬در‭ ‬بذر،‭ ‬سم،‭ ‬روش‭ ‬کشت‭ ‬به‭ ‬سمت‭ ‬تکنولوژی‭ ‬روز‭ ‬رفته‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬حمایت‭ ‬های‭ ‬جدید‭ ‬دولت‭ ‬می‭ ‬توان‭ ‬امید‭ ‬بیشتری‭ ‬به‭ ‬توسعه‭ ‬کمی‭ ‬و‭ ‬کیفی‭ ‬بذور‭ ‬داشت‭.‬

رکود‭ ‬در‭ ‬سایر‭ ‬صنایع‭ ‬شانس‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی

رکود‭ ‬در‭ ‬صنایع‭ ‬دیگر،‭ ‬شانسی‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬صنعت‭ ‬کشاورزی‭ ‬کشور‭ ‬به‭ ‬وجود‭ ‬آورد‭ ‬چرا‭ ‬که‭ ‬موجب‭ ‬شد‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬افراد‭ ‬خوش‭ ‬فکر‭ ‬و‭ ‬پرتلاش‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬رکود‭ ‬و‭ ‬مشکلات‭ ‬حاصل‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬بخش‭ ‬خصوصی‭ ‬کشاورزی‭ ‬بیایند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬تلاش‭ ‬جهت‭ ‬بهبود‭ ‬شرایط‭ ‬و‭ ‬نوآوری،‭ ‬نسل‭ ‬جدیدی‭ ‬در‭ ‬کشاورزی‭ ‬ایران‭ ‬پدید‭ ‬آمد‭. ‬البته‭ ‬در‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬کشور‭ ‬هنوز‭ ‬کشاورزی‭ ‬به‭ ‬شکل‭ ‬سنتی‭ ‬رواج‭ ‬دارد‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬شهرهایی‭ ‬همچون‭ ‬جیرفت‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬که‭ ‬نوبرانه‌های‭ ‬محصول‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬شهر‌ها‭ ‬روانه‭ ‬بازار‭ ‬می‌شود،‭ ‬کشاورزان‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬درآمد‭ ‬بالاتر،‭ ‬بیشتر‭ ‬به‭ ‬دنبال‭ ‬تکنولوژی‭ ‬ارتقای‭ ‬کیفیت‭ ‬محصولات‭ ‬هستند‭ ‬بنابراین‭ ‬هزینه‭ ‬بیشتری‭ ‬برای‭ ‬خرید‭ ‬بذر‭ ‬مرغوب‭ ‬در‭ ‬نظر‭ ‬می‌گیرند‭. ‬این‭ ‬بدان‭ ‬معنی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬فرهنگ‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬بذر‭ ‬مرغوب‭ ‬در‭ ‬بخش‌هایی‭ ‬که‭ ‬کشاورز‭ ‬درآمد‭ ‬خوبی‭ ‬دارد‭ ‬و‭ ‬نهادینه‭ ‬شده‭ ‬است

تمایل‭ ‬به‭ ‬قمار،‭ ‬آسیب‭ ‬کشاورزان‭ ‬علمی

از‭ ‬جمله‭ ‬مشکلاتی‭ ‬که‭ ‬سر‭ ‬راه‭ ‬کشاورزی‭ ‬علمی‭ ‬کشور‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭ ‬تمایل‭ ‬به‭ ‬قمار‭ ‬و‭ ‬ریسک‭ ‬است،‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬معنی‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬افزایش‭ ‬قیمت‭ ‬محصولی‭ ‬مانند‭ ‬هندوانه‭ ‬در‭ ‬یک‭ ‬سال،‭ ‬کشاورز‭ ‬به‭ ‬خیال‭ ‬آن‭ ‬که‭ ‬قیمت‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬آینده‭ ‬نیز‭ ‬افزایش‭ ‬خواهد‭ ‬یافت،‭ ‬اقدام‭ ‬به‭ ‬کشت‭ ‬آن‭ ‬محصول‭ ‬میکند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬صورت‭ ‬عدم‭ ‬سود‭ ‬دهی،‭ ‬کشاورز‭ ‬سرمایه‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬دست‭ ‬خواهد‭ ‬داد‭.‬ اخیرا‭ ‬وزارت‭ ‬جهاد‭ ‬کشاورزی‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬نکته‭ ‬رسیده‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬باید‭ ‬تکنولوژی‭ ‬جدید‭ ‬به‭ ‬همراه‭ ‬الگوی‭ ‬کشت‭ ‬برای‭ ‬کشاورز‭ ‬در‭ ‬نظر‭ ‬گرفته‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬محدودیت‌هایی‭ ‬که‭ ‬بخش‭ ‬دولتی‭ ‬دارد،‭ ‬بخش‭ ‬خصوصی‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬زمینه‭ ‬با‭ ‬خود‭ ‬همراه‭ ‬نماید‭.‬

قانون‭ ‬بذر،‭ ‬یک‭ ‬صفحه‭ ‬بیشتر‭ ‬نیست

گرچه‭ ‬همه‭ ‬کشاورزی‭ ‬ایران‭ ‬بستگی‭ ‬به‭ ‬کیفیت‭ ‬بذر‭ ‬و‭ ‬قوانین‭ ‬صحیح‭ ‬و‭ ‬همه‭ ‬جانبه‭ ‬نگر‭ ‬و‭ ‬حمایت‭ ‬از‭ ‬تولیدکننده‭ ‬بذر‭ ‬دارد‭ ‬اما‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬مهمترین‭ ‬معضلات‭ ‬بذر‭ ‬کشور‭ ‬قانون‭ ‬ثبت‭ ‬گواهی‭ ‬بذر‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تنها‭ ‬قانون‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬حوزه‭ ‬مهم‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬یک‭ ‬صفحه‭ ‬بیشتر‭ ‬نیست‭. ‬این‭ ‬قانون‭ ‬بسیار‭ ‬خلاصه‭ ‬است‭ ‬همچنین‭ ‬زمان‭ ‬نوشتن‭ ‬آیین‭ ‬نامه‭ ‬اجرایی‌،‭ ‬سختگیری‌هایی‭ ‬نیز‭ ‬به‭ ‬واردکنندگان‭ ‬صورت‭ ‬گرفته‭ ‬است،‭ ‬به‌عنوان‭ ‬نمونه‭ ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬این‭ ‬اعلام‭ ‬شده‭ ‬که‭ ‬صدور‭ ‬مجوز‭ ‬تولید‭ ‬بذر،‭ ‬تنها‭ ‬برای‭ ‬یک‭ ‬سال‭ ‬صورت‭ ‬می‭ ‬گیرد‭ ‬و‭ ‬بر‭ ‬این‭ ‬اساس‭ ‬تولیدکننده‭ ‬نمی‭ ‬تواند‭ ‬برای‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬و‭ ‬تحقیقات‭ ‬و‭ ‬تامین‭ ‬ماشین‌آلات‭ ‬و‭ ‬تجهیزات‭ ‬جدید‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬کند‭.‬
تاریخچه‭ ‬اصلاح‭ ‬بذر‭ ‬به‭ ‬سال‭ ‬1340‭ ‬و‭ ‬کمک‌های‭ ‬مهندس‭ ‬خدیوی‭ ‬و‭ ‬مهندس‭ ‬منیعی‭ ‬برمی‌گردد‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬زمان‭ ‬بذر‌های‭ ‬اصلاح‌شده‭ ‬داخلی‭ ‬و‭ ‬خارجی‭ ‬رایگان‭ ‬به‭ ‬کشاورزان‭ ‬داده‭ ‬می‌شد‭ ‬و‭ ‬بعدها‭ ‬فروشگاه‌هایی‭ ‬ایجاد‭ ‬کردند‭ ‬تا‭ ‬کشاورزان‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬کشت‭ ‬بذرهای‭ ‬دریافتی‭ ‬و‭ ‬نتیجه‭ ‬گرفتن،‭ ‬بذر‭ ‬اصلاح‭ ‬شده‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬مرکز‭ ‬خریداری‭ ‬کنند،‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬انقلاب‭ ‬این‭ ‬حرکت‭ ‬به‭ ‬فراموشی‭ ‬سپرده‭ ‬شد‭.‬

گره‌گشایی‭ ‬موسسه‭ ‬ثبت‭ ‬و‭ ‬گواهی‭ ‬بذر

عده‌ای‭ ‬از‭ ‬کشاورزان‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬کم‭ ‬دانشی‭ ‬در‭ ‬کاشت‭ ‬بذر،‭ ‬زمانی‭ ‬که‭  ‬با‭ ‬مشکلاتی‭ ‬در‭ ‬زمینه‭ ‬تولید‭ ‬مواجه‭ ‬می‌شوند‭ ‬اعلام‭ ‬میکنند‭ ‬این‭ ‬مشکلات‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬بذر‭ ‬تقلبی‭ ‬است‭. ‬درحالی‭ ‬که‭ ‬موسسه‌ای‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬ثبت‭ ‬گواهی‭ ‬بذر‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬تمام‭ ‬بذرهایی‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬داخل‭ ‬کشور‭ ‬وارد‭ ‬می‌شود‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬دهلیز‭ ‬عبور‭ ‬می‌دهد‭ ‬و‭ ‬سپس‭ ‬مجوز‭  ‬ارائه‭ ‬می‭ ‬نماید‭.‬ در‭ ‬شکایت‌های‭ ‬کشاورزان‭ ‬از‭ ‬موسسات‭ ‬بذر‭ ‬از‭ ‬آنجایی‭ ‬که‭ ‬دادگاه‌ها‭ ‬حسن‭ ‬نیت‭ ‬زیادی‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬کشاورز‭ ‬دارند‭ ‬معمولاً‭ ‬قبل‭ ‬از‭ ‬نظرخواهی‭ ‬از‭ ‬موسسه‭ ‬یا‭ ‬کارشناسان‭ ‬رسمی‭ ‬یا‭ ‬انجمن‭ ‬مربوطه،‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬راحت‌ترین‭ ‬کار،‭ ‬بذرفروش‭ ‬را‭ ‬محکوم‭ ‬میکنند،‭ ‬این‭ ‬موجب‭ ‬شده‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬بذرفروشان‭ ‬علی‌رغم‭ ‬اطلاعی‭ ‬که‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬نحوه‭ ‬و‭ ‬زمان‭ ‬کشت‭ ‬بذر‭ ‬دارند‭ ‬سکوت‭ ‬کنند‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬متن‌هایی‭ ‬تنظیم‭ ‬نمایند‭ ‬که‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬آن،‭ ‬بذر‭ ‬فروش‭ ‬هیچ‌گونه‭ ‬مسئولیتی‭ ‬در‭ ‬قبال‭ ‬کیفیت‭ ‬بذر‭ ‬ندارد‭.‬
این‭ ‬درحالی‭ ‬است‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬کشاورزان‭ ‬آگاه،‭ ‬پیشرفت‭ ‬فوق‌العاده‌ای‭ ‬در‭ ‬زمینه‭ ‬تحقیق‭ ‬و‭ ‬پژوهش‭ ‬بذر‭ ‬دارند‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬قبل‭ ‬از‭ ‬اینکه‭ ‬محصولی‭ ‬را‭ ‬کشت‭ ‬کنند‭ ‬متخصص‭ ‬تغذیه‭ ‬دعوت‭ ‬نموده‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬مشورت‭ ‬و‭ ‬راهنمایی‭ ‬کارشناسان‭ ‬ذیربط‭ ‬محصول‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬زیر‭ ‬نظر‭ ‬یک‭ ‬متخصص‭ ‬می‌برند‭ ‬و‭ ‬میزان‭ ‬کود‭ ‬و‭... ‬گیاه‭ ‬را‭ ‬مشخص‭ ‬میکنند‭.‬

از‭ ‬موانع‭ ‬توسعه‭ ‬بذر‭ ‬مرغوب‭ ‬تا‭ ‬سردرگمی‭ ‬کشاورز‭ ‬

به‭ ‬دلیل‭ ‬عدم‭ ‬کنترل‭ ‬و‭ ‬بی‌توجهی‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬قسمت،‭ ‬کشور‭ ‬شاهد‭ ‬ایجاد‭ ‬بازار‭ ‬سیاه‭ ‬بذر‭ ‬مرغوب‭ ‬هندوانه‭ ‬و‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬میوه‌ها‭ ‬در‭ ‬برهه‌ای‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬کمبود‭ ‬تولید‭ ‬در‭ ‬شرکت‭ ‬مادر‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬نتیجه‭ ‬عدم‭ ‬توزیع‭ ‬آن‭ ‬میان‭ ‬کشاورزان‭ ‬بوده‭ ‬است‭. ‬که‭ ‬موجب‭ ‬به‭ ‬راه‭ ‬افتادن‭ ‬بازار‭ ‬سیاه‭ ‬و‭ ‬بازار‭ ‬تقلبی‭ ‬شد،‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬حاضر‭ ‬متأسفانه‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬50‭ ‬مکان‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬بذر‌های‭ ‬تقلبی‭ ‬با‭ ‬روش‌های‭ ‬مختلف‭ ‬تولید‭ ‬میکنند‭ ‬و‭ ‬کنترل‭ ‬و‭ ‬نظارتی‭ ‬برآن‭ ‬وجود‭ ‬ندارد‭.‬
در‭ ‬شماره‭ ‬بعد‭ ‬باز‭ ‬هم‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬زمینه‭ ‬گزارشی‭ ‬خواهیم‭ ‬داشت‭ ‬و‭ ‬امیدواریم‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬کارشناسان‭ ‬و‭ ‬صاحبنظران‭ ‬به‭ ‬ویژه‭ ‬شرکت‭ ‬های‭ ‬فعال‭ ‬بخش‭ ‬خصوصی‭ ‬بهره‭ ‬مند‭ ‬شویم‭. ‬

ماهنامه دام و کشت و صنعت - شماره ۲۰۶ - سال ۱۳۹۶
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow