زراعت و باغبانی و منابع طبیعی
جایگاه‭ ‬برنج ‬در‭ ‬تولید‭ ‬غلات

جایگاه‭ ‬برنج ‬در‭ ‬تولید‭ ‬غلات

برنج‭ ‬در‭ ‬کشورهای‭ ‬صنعتی‭ ‬جهان‭ ‬غرب‭ ‬کمتر‭ ‬بر‭ ‬روی‭ ‬میز‭ ‬غذا‭ ‬دیده‭ ‬می‌شود،‭ ‬اما‭ ‬این‭ ‬غله‭ ‬در‭ ‬کشورهای‭ ‬نوظهور‭ ‬نظیر‭ ‬چین‭ ‬و‭ ‬تقریبا‭ ‬تمام‭ ‬کشورهای‭ ‬آسیایی‭ ‬در‭ ‬برنامه‭ ‬غذای‭ ‬پایدار‭ ‬آن‌ها،‭ ‬حضوری‭ ‬استراتژیک‭ ‬دارد‭. ‬در‭ ‬کشاورزی‭ ‬روزانه‭ ‬کنونی،‭ ‬تمرکز‭ ‬بر‭ ‬روی‭ ‬گندم،‭ ‬ذرت،‭ ‬سویا‭ ‬و‭ ‬کلزا‭ ‬می‌باشد،‭ ‬اگرچه‭ ‬در‭ ‬سایه‭ ‬این‭ ‬محصولات‭ ‬یا‭ ‬ستارگان‭ ‬جهانی،‭ ‬برنج‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬نشان‭ ‬دادن‭ ‬خود‭ ‬است‭.‬
کشورهای‭ ‬صنعتی‭ ‬چندان‭ ‬توجهی‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬محصول‭ ‬ندارند،‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬تغذیه‭ ‬انسان‌ها‭ ‬و‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬گندم،‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬نیمی‭ ‬از‭ ‬مردم‭ ‬جهان‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬وابسته‌اند‭. ‬در‭ ‬واقع‭ ‬90‭ ‬درصد‭ ‬از‭ ‬برنج‭ ‬تولید‭ ‬شده‭ ‬در‭ ‬جهان‭ ‬در‭ ‬برنامه‭ ‬غذایی‭ ‬آسیایی‌ها‭ ‬مصرف‭ ‬می‌شود‭. ‬
از‭ ‬سال‌های‭ ‬دهه‭ ‬1990‭ ‬تاکنون،‭ ‬سهم‭ ‬برنج‭ ‬معامله‭ ‬شده‭ ‬در‭ ‬بازارهای‭ ‬جهانی‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬2‭ ‬برابر‭ ‬افزایش‭ ‬یافته،‭ ‬اگرچه‭ ‬مقدار‭ ‬برنج‭ ‬بارگیری‭ ‬شده‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬کشور‭ ‬به‭ ‬کشور‭ ‬دیگر‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬سایر‭ ‬غلات‭ ‬و‭ ‬دانه‌های‭ ‬روغنی‭ ‬هنوز‭ ‬رشد‭ ‬چندانی‭ ‬نداشته‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬باید‭ ‬به‭ ‬زودی‭ ‬تغییر‭ ‬یابد‭. ‬تقاضای‭ ‬واردات‭ ‬برنج‭ ‬برای‭ ‬کشورهای‭ ‬مصرف‭ ‬کننده‭ ‬همچنان‭ ‬درحال‭ ‬افزایش‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬مثال‭ ‬کشور‭ ‬چین‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬صادرکننده‭ ‬مطلق‭ ‬به‭ ‬یک‭ ‬واردکننده‭ ‬مطلق‭ ‬تبدیل‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬

برنج‭ ‬اولین‭ ‬غله‭ ‬در‭ ‬آسیا

در‭ ‬میان‭ ‬مهم‌ترین‭ ‬تولیدکنندگان‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬همراه‭ ‬آن‌هایی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬85‭ ‬درصد‭ ‬از‭ ‬غله‭ ‬جهان‭ ‬را‭ ‬تولید‭ ‬می‌کنند،‭ ‬برزیل‭ ‬با‭ ‬تولید‭ ‬9‭ ‬میلیون‭ ‬تن‭ ‬برنج‭ ‬در‭ ‬جایگاه‭ ‬نهم‭ ‬جهان‭ ‬قرار‭ ‬دارد‭. ‬در‭ ‬میان‭ ‬جایگاه‌های‭ ‬11‭ ‬تا‭ ‬15،‭ ‬آمریکا‭ ‬با‭ ‬7‭ ‬میلیون‭ ‬تن‭ ‬و‭ ‬مصر‭ ‬با‭ ‬5‭ ‬میلیون‭ ‬تن‭ ‬قرار‭ ‬دارند‭. ‬در‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬کشورهای‭ ‬آسیایی،‭ ‬سیاست‌های‭ ‬حاکم‭ ‬بر‭ ‬آن‌ها‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬دائم‭ ‬قیمت‌های‭ ‬برنج‭ ‬و‭ ‬تأثیر‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬بر‭ ‬روند‭ ‬تجارت‭ ‬رصد‭ ‬می‌کنند‭. ‬
مقدار‭ ‬صادرات‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬حاضر‭ ‬بالنسبه‭ ‬متعادل‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬پنج‭ ‬تولیدکننده‭ ‬بزرگ‭ ‬جهانی‭ ‬برنج‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬80‭ ‬درصد‭ ‬از‭ ‬بازار‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬اختیار‭ ‬دارند‭. ‬در‭ ‬میان‭ ‬صادرکنندگان‭ ‬برنج،‭ ‬کشور‭ ‬تایلند‭ ‬در‭ ‬دهه‭ ‬گذشته‭ ‬پیشتاز‭ ‬صدور‭ ‬این‭ ‬محصول‭ ‬بود،‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬زراعی‭ ‬2014‭ - ‬2015‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬علت‭ ‬خشکسالی‭ ‬شدید،‭ ‬صادرات‭ ‬آن‭ ‬از‭ ‬9‭ ‬میلیون‭ ‬تن‭ ‬به‭ ‬2‭ ‬میلیون‭ ‬تن‭ ‬کاهش‭ ‬یافت‭ ‬و‭ ‬هندوستان‭ ‬با‭ ‬بهره‌بردن‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬شرایط،‭ ‬در‭ ‬جای‭ ‬تایلند‭ ‬قرار‭ ‬گرفت‭. ‬در‭ ‬تایلند،‭ ‬برای‭ ‬برآورده‭ ‬کردن‭ ‬نیازهای‭ ‬صادراتی،‭ ‬در‭ ‬انبارها‭ ‬گشوده‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬هندوستان،‭ ‬ذخیره‭ ‬انبارها‭ ‬به‭ ‬پایان‭ ‬رسید‭. ‬در‭ ‬آن‭ ‬جا‭ ‬ذخایر‭ ‬برنج‭ ‬از‭ ‬سال‭ ‬2008‭ ‬تا‭ ‬2012‭ ‬به‭ ‬25‭ ‬میلیون‭ ‬تن‭ ‬رسیده‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬می‌بایست‭ ‬تا‭ ‬پایان‭ ‬فصل‭ ‬زراعی‭ ‬2015‭ - ‬2016‭ ‬به‭ ‬11‭ ‬تا‭ ‬12‭ ‬میلیون‭ ‬تن‭ ‬می‌رسید‭. ‬سایر‭ ‬اعضاء‭ ‬این‭ ‬گروه،‭ ‬در‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬سال‌ها‭ ‬بین‭ ‬10‭ ‬تا‭ ‬15‭ ‬میلیون‭ ‬تن‭ ‬برنج‭ ‬صادر‭ ‬کرده‌اند‭. ‬جنبه‭ ‬وارداتی‭ ‬تجارت‭ ‬برنج‭ ‬ساختار‭ ‬کوچکتری‭ ‬دارد‭.
 ‬پنج‭ ‬کشور‭ ‬از‭ ‬بزرگترین‭ ‬مصرف‌کنندگان‭ ‬این‭ ‬محصول‭ ‬فقط‭ ‬یک‭ ‬سوم‭ ‬از‭ ‬تجارت‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬اختیار‭ ‬داشته‌اند‭. ‬اگر‭ ‬در‭ ‬شرایط‭ ‬خاصی‭ ‬نگاهی‭ ‬به‭ ‬10‭ ‬واردکننده‭ ‬اصلی‭ ‬برنج‭ ‬بیندازیم،‭ ‬باز‭ ‬هم‭ ‬حمل‭ ‬و‭ ‬بارگیری‭ ‬برنج‭ ‬کمتر‭ ‬از‭ ‬نصف‭ ‬این‭ ‬محصول‭ ‬تولید‭ ‬شده‭ ‬در‭ ‬جهان‭ ‬می‌باشد‭. ‬کشوری‭ ‬مانند‭ ‬چین‭ ‬که‭ ‬تا‭ ‬چند‭ ‬سال‭ ‬قبل‭ ‬بزرگترین‭ ‬تولیدکننده‭ ‬برنج‭ ‬بود،‭ ‬اکنون‭ ‬در‭ ‬جایگاه‭ ‬اول‭ ‬واردکنندگان‭ ‬کامل‭ ‬قرار‭ ‬دارد‭. ‬در‭ ‬سال‌های‭ ‬2012‭ - ‬2013،‭ ‬چین‭ ‬برای‭ ‬اولین‭ ‬بار‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬کشور‭ ‬نیجریه‭ ‬که‭ ‬یک‭ ‬واردکننده‭ ‬مطلق‭ ‬برنج‭ ‬می‎باشد،‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬غله‭ ‬وارد‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬زمان‭ ‬به‭ ‬بعد،‭ ‬چیزی‭ ‬تغییر‭ ‬نکرده‭ ‬است‭.

برای مطالعه مطلب «کمباین‭ ‬برداشت‭ ‬شالی‭ ‬با‭ ‬جیب‭ ‬خالی» کلیک کنید


 ‬نکته‭ ‬قابل‭ ‬توجه‭ ‬آن‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تقاضای‭ ‬کنونی‭ ‬جهانی‭ ‬از‭ ‬تولید‭ ‬جلو‭ ‬زده‭ ‬است‭. ‬از‭ ‬سال‭ ‬2010‭ ‬اراضی‭ ‬زیرکشت‭ ‬بین‭ ‬158‭ ‬تا‭ ‬161‭ ‬میلیون‭ ‬هکتار‭ ‬بوده‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬همین‭ ‬زمان‭ ‬میانگین‭ ‬افزایش‭ ‬تولید‭ ‬فقط‭ ‬4‭ ‬درصد‭ ‬بوده،‭ ‬افزایشی‭ ‬که‭ ‬پاسخگوی‭ ‬مصرف‭ ‬رو‭ ‬به‭ ‬افزایش‭ ‬کنونی‭ ‬جهان‭ ‬نیست‭. ‬تنظیم‭ ‬بین‭ ‬تقاضا‭ ‬و‭ ‬عرضه‭ ‬بین‭ ‬سال‌های‭ ‬2000‭ ‬تا‭ ‬2010‭ ‬به‭ ‬سختی‭ ‬صورت‭ ‬می‌گرفت‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬سال‭ ‬2010‭ ‬تا‭ ‬2015،‭ ‬رشد‭ ‬مصرف‭ ‬سالانه‭ ‬5‭/‬8‭ ‬میلیون‭ ‬تنی،‭ ‬سه‭ ‬میلیون‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬میزان‭ ‬افزایش‭ ‬تولید‭ ‬بود‭.  ‬با‭ ‬نگاهی‭ ‬به‭ ‬آینده،‭ ‬معلوم‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬تولید‭ ‬برنج‭ ‬با‭ ‬چالش‌هایی‭ ‬مواجه‭ ‬خواهد‭ ‬شد‭. ‬سازمان‭ ‬ملل‭ ‬انتظار‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬10‭ ‬کشور‭ ‬از‭ ‬بالاترین‭ ‬مصرف‌کنندگان‭ ‬برنج،‭ ‬مصرف‭ ‬آن‌ها‭ ‬تا‭ ‬سال‭ ‬2025‭ ‬به‭ ‬290‭ ‬میلیون‭ ‬تن‭ ‬برسد‭.‬
علاوه‭ ‬براین،‭ ‬در‭ ‬10‭ ‬واردکننده‭ ‬بزرگ‭ ‬برنج،‭ ‬افزایش‭ ‬88‭ ‬میلیون‭ ‬نفری‭ ‬به‭ ‬جمعیت‭ ‬کنونی‭ ‬جهان‭ ‬را‭ ‬خواهیم‭ ‬داشت‭ ‬که‭ ‬تغذیه‭ ‬آن‌ها‭ ‬به‭ ‬برنج‭ ‬وابسته‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬افزایش‭ ‬تقاضای‭ ‬30‭ ‬میلیون‭ ‬تنی‭ ‬را‭ ‬ایجاد‭ ‬می‌کند‭. ‬ضمناً،‭ ‬کشورهای‭ ‬مصرف‌کننده‭ ‬کوچکتری‭ ‬داریم‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬ارقام‭ ‬اضافه‭ ‬می‌شوند‭. ‬در‭ ‬صورت‭ ‬در‭ ‬نظر‭ ‬گرفتن‭ ‬افزایش‭ ‬سرانه‭ ‬یک‭ ‬کیلوگرمی‭ ‬برای‭ ‬جمعیت‭ ‬متولدشده‭ ‬تا‭ ‬سال‭ ‬2025،‭ ‬به‭ ‬38‭ ‬تا‭ ‬40‭ ‬میلیون‭ ‬تن‭ ‬برنج‭ ‬مازاد‭ ‬نیاز‭ ‬است‭.‬
در‭ ‬صورتیکه‭ ‬افزایش‭ ‬جمعیت‭ ‬طبق‭ ‬انتظار‭ ‬سازمان‭ ‬ملل‭ ‬رخ‭ ‬دهد،‭ ‬چنین‭ ‬تقاضایی‭ ‬را‭ ‬می‌توان‭ ‬توسط‭ ‬افزایش‭ ‬تولید‭ ‬از‭ ‬همین‭ ‬نوع‭ ‬برنج‌ها‭ ‬پوشش‭ ‬داد،‭ ‬اما‭ ‬مسئله‌ای‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬جا‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭ ‬آن‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬افزایش‭ ‬تولیدی‭ ‬وجود‭ ‬نخواهد‭ ‬داشت‭ ‬و‭ ‬انتظار‭ ‬می‌رود‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬فصول‭ ‬تولید‭ ‬2015‭/‬2016،‭ ‬تولید‭ ‬کاهش‭ ‬یابد‭. ‬مسئله‭ ‬مهم‭ ‬دیگر‭ ‬در‭ ‬تجارت‭ ‬جهانی‭ ‬برنج،‭ ‬تقاضای‭ ‬چین‭ ‬و‭ ‬افزایش‭ ‬واردات‭ ‬آن‭ ‬است‭. ‬همچنین،‭ ‬کشورهایی‭ ‬نظیر‭ ‬اندونزی،‭ ‬هندوستان‭ ‬و‭ ‬بنگلادش،‭ ‬افزایش‭ ‬تقاضایی‭ ‬به‭ ‬صورت‭ ‬4،‭ ‬11‭ ‬و‭ ‬3‭ ‬میلیون‭ ‬تن‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬2025‭ ‬خواهند‭ ‬داشت‭. ‬
حال،‭ ‬در‭ ‬صورتی‭ ‬که‭ ‬کمبودی‭ ‬در‭ ‬تولید‭ ‬برنج‭ ‬در‭ ‬کشورهایی‭ ‬نظیر‭ ‬چین‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬هندوستان‭ ‬به‭ ‬وجود‭ ‬آید،‭ ‬تنها‭ ‬جایگزین‭ ‬قابل‭ ‬دسترس،‭ ‬گندم‭ ‬خواهد‭ ‬بود‭.

 ‬
ماهنامه دام و کشت و صنعت  -  شماره ۲۰۴  -  سال ۱۳۹۶
 

ماهنامه دام و کشت و صنعت پنجره ای به آگاهی و دانش

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow