زراعت و باغبانی و منابع طبیعی
نگرش‭ ‬سیاسی‭ ‬به‭ ‬تولیدات کشاورزی

نگاهی‭ ‬به‭ ‬آینده‭ ‬کشاورزی‭ ‬در‭ ‬جهان

نگرش‭ ‬سیاسی‭ ‬به‭ ‬تولیدات کشاورزی

جمعیت‭ ‬جهان‭ ‬به‌شکل‭ ‬تصاعدی‭ ‬روبه‭ ‬افزایش‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬اگرچه‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬کشورهای‭ ‬اروپایی‭ ‬دچار‭ ‬عارضه‭ ‬پیر‭ ‬شدن‭ ‬و‭ ‬توقف‭ ‬زاد‭ ‬و‭ ‬ولد‭ ‬در‭ ‬حد‭ ‬جوان‭ ‬نگه‭ ‬داشتن‭ ‬جامعه‭ ‬شده‌اند،‭ ‬اما‭ ‬به‌جای‭ ‬آن،‭ ‬در‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬کشورهای‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬توسعه‭ ‬رشد‭ ‬جمعیت‭ ‬علی‌رغم‭ ‬نبودن‭ ‬زیرساخت‌های‭ ‬رفاهی‭ ‬برای‭ ‬داشتن‭ ‬یک‭ ‬زندگی‭ ‬معمولی،‭ ‬همچنان‭ ‬ادامه‭ ‬دارد‭. ‬این‭ ‬ازدیاد‭ ‬جمعیت‭ ‬معمولاً‭ ‬در‭ ‬مناطقی‭ ‬اتفاق‭ ‬می‌افتد‭ ‬که‭ ‬دارای‭ ‬دو‭ ‬ویژگی‭ ‬منفی‭ ‬می‌باشند‭. ‬اول‭ ‬نداشتن‭ ‬اراضی‭ ‬مناسب‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬آب‭ ‬کافی‭ ‬و‭ ‬دوم‭ ‬ضعف‭ ‬فرهنگی‭ ‬در‭ ‬تشخیص‭ ‬کنترل‭ ‬موالید‭.‬
کشورهای‭ ‬افریقایی‭ ‬به‌طور‭ ‬اعم‭ ‬و‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬کشورهای‭ ‬آسیای‭ ‬شرقی‭ ‬نظیر‭ ‬هند‭ ‬و‭ ‬چین‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬مجموع‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬یک‌سوم‭ ‬جمعیت‭ ‬کره‭ ‬زمین‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬خود‭ ‬جای‭ ‬داده‌اند،‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬مناطقی‭ ‬هستند‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬جمعیت‭ ‬بالا،‭ ‬یا‭ ‬با‭ ‬مشکل‭ ‬سوءتغذیه‭ ‬مواجهند‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬مجبور‭ ‬به‭ ‬واردات‭ ‬مواد‭ ‬غذایی‭ ‬هستند‭. ‬نکته‌ای‭ ‬که‭ ‬قابل‌توجه‭ ‬می‌باشد،‭ ‬مشکل‭ ‬کشورهای‭ ‬فقیر‭ ‬در‭ ‬تأمین‭ ‬غذا‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬حتی‭ ‬در‭ ‬برخی‭ ‬موارد،‭ ‬جوامع‭ ‬بین‌المللی‭ ‬را‭ ‬مجبور‭ ‬به‭ ‬انجام‭ ‬اقداماتی‭ ‬از‭ ‬قبیل‭ ‬تأمین‭ ‬کمک‌های‭ ‬غذایی‭ ‬میکند‭. ‬آن‌چه‭ ‬که‭ ‬می‌تواند‭ ‬آینده‭ ‬جوامع‭ ‬بشری‭ ‬را‭ ‬دچار‭ ‬تغییر‭ ‬و‭ ‬تحولات‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭ ‬اجتماعی‭ ‬نماید،‭ ‬تأمین‭ ‬غذا‭ ‬است،‭ ‬اما‭ ‬اینکه‭ ‬امکان‭ ‬ایجاد‭ ‬این‭ ‬امنیت‭ ‬غذایی‭ ‬تا‭ ‬چه‭ ‬حد‭ ‬میسر‭ ‬است،‭ ‬به‭ ‬دو‭ ‬عامل‭ ‬اصلی‭ ‬آب‭ ‬و‭ ‬خاک‭ ‬ارتباط‭ ‬دارد‭. ‬
طبق‭ ‬داده‌های‭ ‬جغرافیایی‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬سازمان‭ ‬فائو،‭ ‬تمام‭ ‬اراضی‭ ‬کره‭ ‬زمین‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬۱۴‭ ‬میلیارد‭ ‬هکتار‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬۴‭ ‬میلیارد‭ ‬هکتار‭ ‬آن‭ ‬جنگل‭  - ‬تقریباً‭ ‬۳۰‭ ‬درصد‭ - ‬،‭ ‬۹‭/‬۴‭ ‬میلیارد‭ ‬هکتار‭ ‬زمین‭ ‬کشاورزی‭  - ‬۳۵درصد‭ -  ‬و‭ ‬بقیه‭ ‬اراضی‭ ‬در‭ ‬زمره‭ ‬اراضی‭ ‬کویری،‭ ‬باتلاقی،‭ ‬و‭ ‬...‭ ‬همچنین، ‬۱۵۴‭ ‬میلیون‭ ‬هکتار‭ ‬دیگر‭ ‬نیز‭ ‬به‭ ‬محصولات‭ ‬دائمی‭ ‬مانند‭ ‬باغ‭ ‬اختصاص‭ ‬دارد‭.‬
از‭ ‬سال‭ ‬۱۹۷۰‭ ‬تا‭ ‬۲۰۱۰،‭ ‬یعنی‭ ‬در‭ ‬یک‭ ‬دوره‭ ‬زمانی‭ ‬۴۰‭ ‬ساله،‭ ‬مساحت‭ ‬اراضی‭ ‬آبی‭ ‬جهان‭ ‬دوبرابر‭ ‬شده‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬معنی‭ ‬تبدیل‭ ‬شدن‭ ‬۱۳۴‭ ‬میلیون‭ ‬هکتار‭ ‬از‭ ‬اراضی‭ ‬دیم‭ ‬به‭ ‬کشت‌های‭ ‬آبی‭ ‬است‭. ‬طبیعتاً‭ ‬افزایش‭ ‬اراضی‭ ‬کشاورزی‭ ‬به‭ ‬معنی‭ ‬بالا‭ ‬رفتن‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬آب‭ ‬شیرین‭ ‬و‭ ‬کود‭ ‬و‭ ‬سایر‭ ‬نهاده‌ها‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬این‌جا‭ ‬مسئله‭ ‬مهم،‭ ‬آب‭ ‬شیرین‭ ‬برای‭ ‬کشاورزی‭ ‬است‭. ‬مقدار‭ ‬موجودی‭ ‬منابع‭ ‬آب‭ ‬شیرین‭ ‬جهان‭ ‬تنها‭ ‬۳درصد‭ ‬از‭ ‬کل‭ ‬آب‌های‭ ‬جهان‭ ‬را‭ ‬شامل‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬تمام‭ ‬این‭ ‬آب‌ها‭ ‬قابلیت‭ ‬استفاده‭ ‬در‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی‭ ‬را‭ ‬نیز‭ ‬ندارند،‭ ‬ضمن‭ ‬آنکه‭ ‬سرچشمه‌های‭ ‬آب‭ ‬شیرین‭ ‬در‭ ‬دنیای‭ ‬کنونی‭ ‬گرفتار‭ ‬مرزبندی‌های‭ ‬سیاسی‭ ‬ـ‭ ‬جغرافیایی‭ ‬محدود‭ ‬کننده‌ای‭ ‬هستند‭ ‬که‭ ‬مانع‭ ‬از‭ ‬دسترسی‭ ‬کشاورزان‭ ‬در‭ ‬اراضی‭ ‬کشورهای‭ ‬مجاور‭ ‬می‌شود،که‭ ‬به‭ ‬نوبه‌خود‭ ‬بحثی‭ ‬مناقشه‭ ‬برانگیز‭ ‬است‭. ‬۷۰درصد‭ ‬از‭ ‬جمعیت‭ ‬جهان‭ ‬فقط‭ ‬در‭ ‬۲۰‭ ‬کشور‭ ‬زندگی‭ ‬میکنند‭ ‬که‭ ‬۶۰‭ ‬درصد‭ ‬از‭ ‬اراضی‭ ‬قابل‭ ‬کشت‭ ‬جهان‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬اختیار‭ ‬دارند‭. ‬
مهم‌ترین‭ ‬کشورها‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬رده‭ ‬عبارتند‭ ‬از‭ ‬چین‭ ‬و‭ ‬هند‭ ‬که‭ ‬هرکدام‭ ‬با‭ ‬حدود‭ ‬1‭/‬4‭ ‬میلیارد‭ ‬نفر‭ ‬تقریباً‭ ‬از‭ ‬تمام‭ ‬اراضی‭ ‬قابل‭ ‬کشت‭ ‬خود‭ ‬استفاده‭ ‬میکنند‭. ‬در‭ ‬حدود‭ ‬۴‭ ‬میلیارد‭ ‬تن‭ ‬انواع‭ ‬محصولات‭ ‬کشاورزی‭ ‬در‭ ‬دنیا‭ ‬تولید‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬تقریباً‭ ‬پاسخ‌گوی‭ ‬کالری‭ ‬موردنیاز‭ ‬انسان‌ها‭ ‬برای‭ ‬فعالیت‭ ‬روزانه‌شان‭ ‬است،‭ ‬اما‭ ‬به‌دلیل‭ ‬توزیع‭ ‬ناعادلانه‭ ‬این‭ ‬محصولات‭ ‬و‭ ‬بعضاً‭ ‬نگرش‭ ‬سیاسی‭ ‬به‭ ‬تولیدات‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬ضایعات‭ ‬مواد‭ ‬غذایی،‭ ‬هم‌اکنون‭ ‬یک‭ ‬میلیارد‭ ‬نفر‭ ‬گرسنه‭ ‬در‭ ‬جهان‭ ‬زندگی‭ ‬میکنند‭ ‬که‭ ‬اکثریت‭ ‬قریب‭ ‬به‭ ‬اتفاق‭ ‬آن‌ها‭ ‬در‭ ‬کشورهای‭ ‬فقیر‭ ‬افریقایی،‭ ‬آمریکای‭ ‬جنوبی‭ ‬و‭ ‬آسیا‭ ‬هستند‭.‬

سرانه‭ ‬ناکافی‭ ‬زمین‭ ‬زراعی‭ ‬

بدیهی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬۱۴‭ ‬میلیارد‭ ‬هکتار‭ ‬زمین‭ ‬فقط‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬۵‭ ‬میلیارد‭ ‬هکتار‭ ‬قابلیت‭ ‬کشاورزی‭ ‬دارند‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬مساحت‭ ‬نیز‭ ‬به‌طور‭ ‬عادلانه‭ ‬بین‭ ‬کشورها‭ ‬تقسیم‭ ‬نشده‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬هریک‭ ‬بنابر‭ ‬حدود‭ ‬و‭ ‬ثغور‭ ‬خود‭ ‬مالک‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬میباشد‭. ‬به‌عنوان‭ ‬مثال‭ ‬سرانه‭ ‬اراضی‭ ‬کشاورزی‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬چین‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬۸۰۰‭ ‬مترمربع‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬سرانه‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬۱۳۵۲،‭ ‬در‭ ‬حدود‭ ‬۵‭ ‬هزار‭ ‬مترمربع‭ ‬بوده‭ ‬که‭ ‬هم‌اکنون‭ ‬به‭ ‬۲‭ ‬هزار‭ ‬مترمربع‭ ‬کاهش‭ ‬یافته‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬سرانه‭ ‬در‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬کشورها‭ ‬نظیر‭ ‬برزیل،‭ ‬روسیه‭ ‬و‭ ‬آمریکا‭ ‬به‌دلیل‭ ‬وسعت‭ ‬کافی،‭ ‬در‭ ‬حد‭ ‬متعادلی‭ ‬است‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬کشورهای‭ ‬آسیایی‭ ‬به‌دلیل‭ ‬جمعیت‭ ‬بالا‭ ‬و‭ ‬فشرده،‭ ‬وضعیت‭ ‬مطلوبی‭ ‬ندارد‭. ‬این‭ ‬نوسان‭ ‬در‭ ‬سرانه‭ ‬اراضی‭ ‬همراه‭ ‬با‭ ‬مشکلاتی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬هم‌اکنون‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬کشورهای‭ ‬پرجمعیت‭ ‬نظیر‭ ‬چین‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬کشورهایی‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬اندازه‭ ‬کافی‭ ‬اراضی‭ ‬قابل‭ ‬کشت‭ ‬ندارند،‭ ‬با‭ ‬آن‭ ‬مواجه‭ ‬می‌باشند‭. ‬کشورهایی‭ ‬مانند‭ ‬چین‭ ‬و‭ ‬هند،‭ ‬تقریباً‭ ‬از‭ ‬تمام‭ ‬پتانسیل‭ ‬اراضی‭ ‬خود‭ ‬بهره‌برداری‭ ‬میکنند،‭ ‬اما‭ ‬با‭ ‬کمبود‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬مواد‭ ‬غذایی‭ ‬مواجهند‭ ‬که‭ ‬ناچار‭ ‬از‭ ‬واردات‭ ‬آن‌ها‭ ‬می‌باشند‭.‬
جمعیت‭ ‬جهان‭ ‬به‌شکل‭ ‬تصاعدی‭ ‬روبه‭ ‬افزایش‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬خاک‭ ‬و‭ ‬آب‭ ‬کشاورزی‭ ‬موجود‭ ‬در‭ ‬کره‭ ‬زمین‭ ‬نیز‭ ‬محدود‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬نتیجه،‭ ‬دو‭ ‬راه‭ ‬بیشتر‭ ‬پیش‌روی‭ ‬ساکنان‭ ‬این‭ ‬کره‭ ‬خاکی‭ ‬نیست؛‭ ‬اول‭ ‬افزایش‭ ‬سطح‭ ‬زیرکشت‭ ‬که‭ ‬به‌دلیل‭ ‬محدود‭ ‬بودن‭ ‬آب‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬همچنین‭ ‬بیابانی‭ ‬شدن‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬نقاط‭ ‬جهان،‭ ‬این‭ ‬کار‭ ‬میسر‭ ‬به‌نظر‭ ‬نمی‌رسد‭ ‬و‭ ‬دوم،‭ ‬حفظ‭ ‬این‭ ‬اراضی‭ ‬به‭ ‬همراه‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬جدیدترین‭ ‬فن‌آوری‌ها‭ ‬و‭ ‬تکنولوژی‌های‭ ‬کشاورزی‭ ‬تولید‭ ‬برای‭ ‬محصولاتی‭ ‬که‭ ‬البته‭ ‬نیازمند‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬بیشتر‭ ‬است‭.
‬اراضی‭ ‬کشاورزی،‭ ‬توانایی‭ ‬و‭ ‬پتانسیل‭ ‬سیرکردن‭ ‬انسان‌های‭ ‬کنونی‭ ‬را‭ ‬دارند‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬در‭ ‬صورتی‌‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬جلوی‭ ‬ضایع‭ ‬کردن‭ ‬محصولات‭ ‬غذایی‭ ‬گرفته‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬دولت‌ها‭ ‬نیز‭ ‬توجه‭ ‬بیشتری‭ ‬به‭ ‬امنیت‭ ‬غذایی‭ ‬داشته‭ ‬باشند‭.  ‬


ماهنامه دام و کشت و صنعت -  شماره ۲۰۳  -  سال ۱۳۹۵
 

ماهنامه دام و کشت و صنعت پنجره ای به آگاهی و دانش

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow