تراریخته
دعوا‭ ‬بر‭ ‬سر ریخت‭ ‬تراریخته‌ها

دعوا‭ ‬بر‭ ‬سر ریخت‭ ‬تراریخته‌ها

مهندس مهدی رجول‭ ‬دزفولی

مدتی‭ ‬است‭ ‬جدالی‭ ‬که‭ ‬بیشتر‭ ‬مصداق‭ ‬‮«‬دعوای‭ ‬زرگری‮»‬‭ ‬دارد‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬بودن‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬نبودن‭ ‬محصولات‭ ‬تراریخته‭ ‬بین‭ ‬مخالفان‭ ‬و‭ ‬موافقان‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬گرفته‭ ‬است،‭ ‬چرا‭ ‬که‭ ‬شباهت‭ ‬چندانی‭ ‬با‭ ‬یک‭ ‬جدل‭ ‬واقعی‭ ‬ندارد‭. ‬استنادات‭ ‬هر‭ ‬یک‭ ‬از‭ ‬طرفین‭ ‬علیرغم‭ ‬ادعای‭ ‬کارشناس‭ ‬بودن،‭ ‬نه‭ ‬براساس‭ ‬منافع‭ ‬کل‭ ‬جامعه،‭ ‬که‭ ‬بر‭ ‬مبنای‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬همان‭ ‬‮«‬روابط‮»‬‭ ‬خاصی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬بین‭ ‬عده‌ای‭ ‬از‭ ‬خاصان‭ ‬جامعه‭ ‬حاکم‭ ‬است‭. ‬
تراریخته‌ها‭ ‬افزون‭ ‬بر‭ ‬دو‭ ‬دهه‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬جوامع‭ ‬مجری‭ ‬این‭ ‬روش‭ ‬تولید‭ ‬می‌شوند‭. ‬موافقان‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬سو‭ ‬و‭ ‬مخالفان‭ ‬این‭ ‬دانش‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬دیگر،‭ ‬موجب‭ ‬جار‭ ‬و‭ ‬جنجال‌ها،‭ ‬اقدامات‭ ‬و‭ ‬بعضاَ‭ ‬شدت‭ ‬عمل‌ها‭ ‬و‭ ‬تحریم‌هایی‭ ‬در‭ ‬باب‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬محصولات‭ ‬شده‌اند،‭ ‬اما‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬می‌رسد‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬ماجرا‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬ما‭ ‬براساس‭ ‬‮«‬مصالح‮»‬‭ ‬افرادی‭ ‬اندک‭ ‬و‭ ‬نه‭ ‬در‭ ‬تمام‭ ‬جامعه‭ ‬مطرح‭ ‬می‌شود‭. ‬
گیاهان‭ ‬و‭ ‬محصولات‭ ‬تراریخته‭ ‬که‭ ‬حاصل‭ ‬نوعی‭ ‬دستکاری‭ ‬ژنتیکی‭ ‬در‭ ‬ژنوم‭ ‬گیاهان‭ ‬مورد‭ ‬نظر‭ ‬می‌باشند،‭ ‬در‭ ‬ابتدا‭ ‬با‭ ‬هدف‭ ‬مقاوم‌سازی‭ ‬این‭ ‬گیاهان‭ ‬در‭ ‬مقابل‭ ‬آفات‭ ‬و‭ ‬امراض‭ ‬و‭ ‬علف‌های‭ ‬هرز‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬مرحله‭ ‬دوم‭ ‬به‭ ‬منظور‭ ‬جلوگیری‭ ‬از‭ ‬تلف‌شدن‭ ‬محصول‭ ‬به‌دلیل‭ ‬نیاز‭ ‬روزافزون‭ ‬به‭ ‬موادغذایی‭ ‬و‭ ‬افزایش‭ ‬جمعیت‭ ‬جهانی‭ ‬بود‭. ‬دانش‭ ‬تولید‭ ‬گیاهان‭ ‬تراریخته‭ ‬اگرچه‭ ‬عمر‭ ‬کوتاهی‭ ‬را‭ ‬پشت‭ ‬سر‭ ‬گذاشته‭ ‬است‭ ‬اما‭ ‬تأثیر‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬تغذیه‭ ‬و‭ ‬امنیت‭ ‬غذایی‭ ‬به‌ویژه‭ ‬در‭ ‬مناطق‭ ‬پرجمعیت‭ ‬جهان‭ ‬نشان‭ ‬داده‭ ‬و‭ ‬کشورهای‭ ‬پیشرفته‭ ‬در‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی‭ ‬به‭ ‬کشت‭ ‬محصولات‭ ‬تراریخته‌ای‭ ‬از‭ ‬قبیل‭ ‬ذرت،‌‭ ‬سویا،‌‭ ‬پنبه‭ ‬و‭ ‬سایر‭ ‬گیاهان‭ ‬مشابه‭ ‬پرداخته‌اند‭.     ‬
در‭ ‬روند‭ ‬تولید‭ ‬این‭ ‬محصولات‭ ‬و‭ ‬منحصراَ‭ ‬به‌دلیل‭ ‬تغییرات‭ ‬ژنتیکی‭ ‬اعمال‌شده‭ ‬در‭ ‬تولید‭ ‬آنها،‭ ‬عکس‌العمل‌هایی‭ ‬در‭ ‬زمینه‭ ‬احتمال‭ ‬خطرزا‭ ‬بودن‭ ‬این‭ ‬محصولات‭ ‬در‭ ‬برخی‭ ‬جوامع‭ ‬ایجاد‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬واکنش‌ها‭ ‬در‭ ‬شرایطی‭ ‬انجام‭ ‬می‌گیرد‭ ‬که‭ ‬تا‭ ‬این‭ ‬تاریخ‭ ‬هیچگونه‭ ‬گزارشی‭ ‬مبنی‭ ‬بر‭ ‬خطرزا‭ ‬بودن‭ ‬مصرف‭ ‬این‭ ‬تولیدات‭ ‬در‭ ‬جایی‭ ‬ارائه‭ ‬نگردیده‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬هیچ‭ ‬مرجع‭ ‬بهداشتی‭ ‬و‭ ‬درمانی،‭ ‬محصولات‭ ‬تراریخته‭ ‬به‌‌عنوان‭ ‬عامل‭ ‬یک‭ ‬بیماری‭ ‬شناخته‭ ‬نشده‌اند‭. ‬اگرچه‭ ‬امکان‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬محصولات‭ ‬بر‭ ‬فرآنیدهای‭ ‬اکوسیستمی‭ ‬و‭ ‬منابع‭ ‬زیست‌‌محیطی‭ ‬اثرگذار‭ ‬باشند،‌‭ ‬اما‭ ‬تاکنون‭ ‬گزارشی‭ ‬از‭ ‬تأثیر‭ ‬آنها‭ ‬بر‭ ‬جوامع‭ ‬انسانی‭ ‬ارائه‭ ‬نشده‭ ‬است‭. ‬
هم‌اکنون،‭ ‬افزون‭ ‬بر‭ ‬180‭ ‬میلیون‭ ‬هکتار‭ ‬در‭ ‬28‭ ‬کشور‭ ‬جهان‭ ‬محل‭ ‬کشت‭ ‬محصولات‭ ‬تراریخته‌اند‭ ‬که‭ ‬آمریکا‭ ‬با‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬73‭ ‬میلیون‭ ‬هکتار‭ ‬در‭ ‬جایگاه‭ ‬اول‭ ‬و‭ ‬کانادا‭ ‬با‭ ‬افزون‭ ‬بر‭ ‬11‭ ‬میلیون‭ ‬هکتار‭ ‬در‭ ‬جایگاه‭ ‬دوم‭ ‬قرار‭ ‬دارند‭. ‬پشت‭ ‬سر‭ ‬آنها‭ ‬آفریقای‭ ‬جنوبی‭ ‬با‭ ‬1‭/‬7‭ ‬میلیون‭ ‬هکتار،‭ ‬هند‭ ‬با‭ ‬6‭ ‬میلیون‭ ‬هکتار،‭ ‬آرژانتین‭ ‬با‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬3‭ ‬میلیون‭ ‬هکتار‭ ‬و‭ ‬برزیل‭ ‬با‭ ‬5‭/‬2‭ ‬میلیون‭ ‬هکتار‭ ‬در‭ ‬رده‌های‭ ‬بعدی‭ ‬می‌باشند‭. ‬سایر‭ ‬کشورها‭ ‬نیز‭ ‬هر‭ ‬یک‭ ‬بنا‭ ‬بر‭ ‬توانایی‌های‭ ‬خود‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬محصولات‭ ‬کشت‭ ‬می‌کنند‭. ‬ذرت،‭ ‬شکر،‭ ‬سویا،‌‭ ‬کلزا،‭ ‬پنبه،‌‭ ‬کدو،‭ ‬گوجه‌فرنگی‭ ‬و‭ ‬گیاهان‭ ‬دیگری‭ ‬درزمره‭ ‬محصولات‭ ‬تراریخته‭ ‬هستند‭ ‬که‭ ‬بخش‭ ‬عظیمی‭ ‬از‭ ‬نیازهای‭ ‬غذایی‭ ‬انسان‌ها‭ ‬را‭ ‬تأمین‭ ‬می‌کنند‭.    ‬

دعوای‭ ‬ایرانی‭ ‬تراریخته‌ها

اخیراَ‭ ‬بحث‭ ‬استفاده‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬عدم‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬تراریخته‌ها‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬داغ‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬هر‭ ‬فردی‭ ‬از‭ ‬جایگاه‭ ‬اداری‭- ‬سازمانی‭ ‬و‭ ‬کمتر‭ ‬کارشناسانه،‌‭ ‬در‭ ‬تأیید‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬رد‭ ‬آن‭ ‬اظهارنظر‭ ‬و‭ ‬گفته‌های‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬‮«‬وحی‭ ‬منزل‮»‬‭ ‬می‌داند‭. ‬اینکه‭ ‬چرا‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬سال‌ها‭ ‬خوردن‭ ‬مستقیم‭ ‬و‭ ‬غیرمستقیم‭ ‬محصولات‭ ‬تراریخته،‭ ‬ممنوعیت‭ ‬آن¬ها‭ ‬مدنظر‭ ‬قرار‭ ‬گرفته‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬افراد‭ ‬به‭ ‬یاد‭ ‬‮«‬آثار‭ ‬زیانبار‮»‬‭ ‬محصولات‭ ‬تراریخته‮»‬‭ ‬افتاده‌اند،‭ ‬جای‭ ‬سؤال‭ ‬دارد‭. ‬این‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬75‭ ‬درصد‭ ‬از‭ ‬ذرت،‭ ‬95‭ ‬درصد‭ ‬از‭ ‬روغن،‭ ‬85‭ ‬درصد‭ ‬از‭ ‬سویای‭ ‬مصرفی‭ ‬کشور،‌‭ ‬وارداتی‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬کشورهای‭ ‬کشت‌کننده‭ ‬محصولات‭ ‬تراریخته‭ ‬وارد‭ ‬می‌شوند‭. ‬حال‭ ‬پرسش‭ ‬آن‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تا‭ ‬حالا‭ ‬کدام‭ ‬یک‭ ‬از‭ ‬مراجع‭ ‬بهداشتی‭ ‬وطنی‭ ‬تأییدکننده‭ ‬آثار‭ ‬سوء‭ ‬واردات‭ ‬گیاهان‭ ‬تراریخته‭ ‬به‭ ‬ایران‭ ‬بوده‌اند‭ ‬و‭ ‬اگر‭ ‬ما‭ ‬این‭ ‬محصولات‭ ‬را‭ ‬وارد‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬مجبور‭ ‬به‭ ‬وارد‭ ‬کردن‭ ‬آنها‭ ‬هستیم،‌‭ ‬چرا‭ ‬خودمان‭ ‬با‭ ‬رعایت‭ ‬تمامی‭ ‬موازین‭ ‬اقدام‭ ‬به‭ ‬کشت‭ ‬آنها‭ ‬ننماییم‭. ‬در‭ ‬شرایطی‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬هیچگونه‭ ‬امکانات‭ ‬بررسی‭ ‬اثرات‭ ‬محصولات‭ ‬تراریخته‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬اختیار‭ ‬نداریم‭ ‬و‭ ‬گزارش‌های‭ ‬قابل‭ ‬استناد‭ ‬و‭ ‬کافی‭ ‬از‭ ‬مراجع‭ ‬جهانی‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬این‭ ‬محصولات‭ ‬در‭ ‬دست‭ ‬ما‭ ‬نیست،‭ ‬بر‭ ‬چه‭ ‬اساسی‭ ‬علیه‭ ‬آنها‭ ‬فتوا‭ ‬صادر‭ ‬می‌شود‭. ‬تنها‭ ‬تکیه‭ ‬کلام‭ ‬مخالفان‭ ‬که‭ ‬البته‭ ‬بهانه‌ای‭ ‬جهت‭ ‬ایجاد‭ ‬رانت‭ ‬واردات‭ ‬برای‭ ‬تعداد‭ ‬معدودی‭ ‬از‭ ‬نورچشمی‌ها‭ ‬و‭ ‬هم‌قبیله‌ای‌ها‭ ‬است،‌‭ ‬به‭ ‬خطر‭ ‬انداختن‭ ‬سلامت‭ ‬مصرف‌کنندگان‭ ‬است‭. ‬
اگر‭ ‬این‭ ‬سینه‌‌چاکان‭ ‬سلامتی‭ ‬مردم‭ ‬تا‭ ‬این‭ ‬حد‭ ‬احساس‭ ‬مسئولیت‭ ‬می‌کنند،‌‭ ‬چرا‭ ‬فکری‭ ‬به‭ ‬حال‭ ‬بمباران‭ ‬مردم‭ ‬توسط‭ ‬پارازیت‌ها‭ ‬که‭ ‬اخیرا‭ ‬در‭ ‬نشریات‭ ‬اثرات‭ ‬ضد‭ ‬سلامتی‭ ‬آن¬ها‭ ‬اعلام‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬هیچ‭ ‬فایده‌ای‭ ‬هم‭ ‬دربرنداشته‭ ‬و‭ ‬توسط‭ ‬مراجع‭ ‬رسمی‭ ‬پراکنده‭ ‬می‌شوند،‭ ‬نمی‌کنند‭. ‬چرا‭ ‬در‭ ‬اندیشه‭ ‬یافتن‭ ‬راه‌علاجی‌‭ ‬برای‭ ‬آلودگی‌‭ ‬شهرهای‭ ‬بزرگ‭ ‬که‭ ‬هر‭ ‬ساله‭ ‬عده‌ای‭ ‬را‭ ‬راهی‭ ‬قبرستان‌ها‭ ‬می‌‌کند،‭ ‬نیستند‭. ‬متأسفانه‭ ‬نمی‌توان‭ ‬به‭ ‬صداقت‭ ‬مخالفان‭ ‬مصرف‭ ‬تراریخته‌ها‭ ‬اطمینان‭ ‬داشت،‭ ‬چرا‭ ‬که‭ ‬همین‭ ‬گوشت‭ ‬مرغ‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬شیر‭ ‬و‭ ‬لبنیات‭ ‬مصرفی‭ ‬جامعه‭ ‬با‭ ‬ذرت‭ ‬و‭ ‬سویای‭ ‬وارداتی‭ ‬تراریخته‭ ‬به‌دست‭ ‬می‌آید،‭ ‬پس‭ ‬احتمالاَ‭ ‬پشت‭ ‬پرده‭ ‬این‭ ‬مباحث‭ ‬چیزهای‭ ‬دیگری‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭. ‬

ماهنامه دام و کشت و صنعت -  شماره ۲۰۲  -  سال ۱۳۹۵
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow