آب، خاک و سیستم های نوین آبیاری
آنان‭ ‬که‭ ‬خاک‭ ‬را‭ ‬کیمیا‭ ‬می کنند

کودهای‭ ‬آلی‭ ‬و‭ ‬زیستی،‭ ‬تغذیه‭ ‬
و‭ ‬تقویت‭ ‬خاک‌های‭ ‬کشاورزی

آنان‭ ‬که‭ ‬خاک‭ ‬را‭ ‬کیمیا‭ ‬می کنند

امروزه‭ ‬کشورهای‭ ‬جهان‭ ‬با‭ ‬بکارگیری‭ ‬دانش‭ ‬و‭ ‬فن‌آوری‭ ‬در‭ ‬عرصه‌های‭ ‬مختلف‭ ‬صنعت،‭ ‬تجارت،‭ ‬معدن،‭ ‬مخابرات،‭ ‬پزشکی‭ ‬و‭ ‬کشاورزی‭ ‬امور‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬مدیریت‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬زندگی‭ ‬انسان‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬مسیر‭ ‬سلامتی‭ ‬هدایت‭ ‬میکنند‭.‬ از‭ ‬جمله‭ ‬بخش‌هایی‭ ‬که‭ ‬دانش‭ ‬روز‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬کاربرد‭ ‬فراوان‭ ‬داشته‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬رابطه‭ ‬مستقیم‭ ‬با‭ ‬زندگی‭ ‬بشر‭ ‬دارد‭. ‬از‭ ‬این‭ ‬رو‭ ‬متخصصان‭ ‬پیوسته‭ ‬در‭ ‬تلاشند‭ ‬تا‭ ‬با‭ ‬بهره‌گیری‭ ‬از‭ ‬آخرین‭ ‬دستاوردهای‭ ‬علمی،‭ ‬ضمن‭ ‬حفاظت‭ ‬از‭ ‬محیط‭ ‬زیست،‭ ‬منابع‭ ‬پایه‭ ‬و‭ ‬تجدیدناپذیر‭ ‬همانند؛‭ ‬خاک‭ ‬را‭ ‬حفظ‭ ‬و‭ ‬تقویت‭ ‬کنند‭.‬ در‭ ‬این‭ ‬راستا‭ ‬کودهای‭ ‬آلی‭ ‬و‭ ‬زیستی‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬تأثیر‭ ‬غیرقابل‭ ‬انکار‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬بازسازی‭ ‬ذخیره‭ ‬غذایی‭ ‬و‭ ‬حاصلخیزی‭ ‬خاک،‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬موضوعاتی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬دهه‭ ‬پیش‭ ‬مورد‭ ‬توجه‭ ‬جامعه‭ ‬کشاورزی‭ ‬قرار‭ ‬گرفته‭ ‬است‭.‬
برای‭ ‬بررسی‭ ‬بیشتر‭ ‬موضوع‭ ‬و‭ ‬چگونگی‭ ‬تولید‭ ‬این‭ ‬محصولات‭ ‬و‭ ‬نهاده‌های‭ ‬کشاورزی،‭ ‬به‭ ‬دیدار‭ ‬مهندس‭ ‬محمدحسین‭ ‬محمدی،‭ ‬مدیر‭ ‬گروه‭ ‬تولیدی‭ ‬آلکان‭ ‬و‭ ‬دبیر‭ ‬انجمن‭ ‬فرآورده‌های‭ ‬آلی‭ ‬و‭ ‬زیستی‭ ‬ایران‭ ‬رفتیم‭. ‬وی‭ ‬از‭ ‬معدود‭ ‬متخصصان‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬ضمن‭ ‬آشنایی‭ ‬با‭ ‬باغبانی‭ ‬و‭ ‬کشاورزی،‭ ‬نزدیک‭ ‬به‭ ‬ربع‭ ‬قرن‭ ‬مدیریت‭ ‬بخش‌های‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬باغبانی‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬کارنامه‭ ‬خود‭ ‬دارد‭.‬
محمدی،‭ ‬زمانی‭ ‬تولیدکننده‭ ‬محصول،‭ ‬دوره‌ای‭ ‬در‭ ‬کار‭ ‬آموزش،‭ ‬مقطعی‭ ‬در‭ ‬کار‭ ‬تحقیق‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬اکنون‭ ‬به‌عنوان‭ ‬تولیدکننده‭ ‬کودهای‭ ‬آلی‭ ‬و‭ ‬زیستی‭ ‬فعالیت‭ ‬دارد‭. ‬وی‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬دیدار‭ ‬از‭ ‬چگونگی‭ ‬تأسیس‭ ‬انجمن‭ ‬صنفی‭ ‬تولید‭ ‬کنندگان‭ ‬فرآورده‌های‭ ‬آلی‭ ‬و‭ ‬زیستی‭ ‬کشاورزی‭ ‬می‌گوید‭.‬

از‭ ‬کجا‭ ‬تا‭ ‬کجا
بهتر‭ ‬است‭ ‬از‭ ‬اینجا‭ ‬شروع‭ ‬کنیم‭ ‬که‭ ‬چگونه‭ ‬تصمیم‭ ‬گرفتیم‭ ‬تا‭ ‬مجموعه‌ای‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬انجمن‭ ‬صنفی‭ ‬تولیدکنندگان‭ ‬فرآورده‌های‭ ‬آلی‭ ‬و‭ ‬زیستی‭ ‬کشاورزی‭ ‬تأسیس‭ ‬کنیم‭. ‬سال‌ها‭ ‬فعالیت‭ ‬در‭ ‬بخش‌های‭ ‬مختلف‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬باغبانی‭ ‬و‭ ‬تولید‭ ‬نهاده‌ها‭ ‬نشان‭ ‬می‌داد‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬بخش‌هایی‭ ‬از‭ ‬کشور،‭ ‬ماده‭ ‬آلی‭ ‬و‭ ‬میکرواورگانیسم‌های‭ ‬مفید‭ ‬خاک‭ ‬به‌حدی‭ ‬کم‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬باعث‭ ‬کاهش‭ ‬عملکرد‭ ‬و‭ ‬حاصلخیزی‭ ‬در‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی‭ ‬می‌شود‭. ‬علت‭ ‬بروز‭ ‬این‭ ‬مشکل،‭ ‬استفاده‭ ‬بی‌رویه‭ ‬و‭ ‬بدون‭ ‬برنامه‭ ‬از‭ ‬کود‌های‭ ‬شیمیایی‭ ‬بود‭. ‬البته‭ ‬مسئله‭ ‬فراتر‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬بود،‭ ‬دولت‭ ‬به‭ ‬کودهای‭ ‬شیمیایی‭ ‬یارانه‭ ‬می‌داد‭ ‬و‭ ‬کشاورزان‭ ‬بدون‭ ‬برنامه،‭ ‬کودهای‭ ‬شیمیایی‭ ‬را‭ ‬مصرف‭ ‬میکردند‭ ‬و‭ ‬اطلاعی‭ ‬هم‭ ‬از‭ ‬کودهای‭ ‬دیگر‭ ‬نداشتند سال‌ها‭ ‬این‭ ‬وضعیت‭ ‬ادامه‭ ‬داشت‭ ‬و‭ ‬استفاده‭ ‬گسترده،‭ ‬بدون‭ ‬برنامه‭ ‬تغذیه‌ای‭ ‬مشخص‭ ‬از‭ ‬کودهای‭ ‬شیمیایی‭ ‬نظیر‭ ‬کودهای‭ ‬فسفاته‭ ‬و‭ ‬نیتروژنه‭ ‬باعث‭ ‬آلودگی‭ ‬خاک‭ ‬و‭ ‬آب‌های‭ ‬کشاورزی‭ ‬شده‭ ‬بود‭.‬
نتایج‭ ‬آماری‭ ‬و‭ ‬آنالیز‭ ‬خاک،‭ ‬آب‭ ‬و‭ ‬محصولات‭ ‬کشاورزی‭ ‬نشان‭ ‬می‌داد‭ ‬که‭ ‬همه‭ ‬این‭ ‬موارد‭ ‬چند‭ ‬برابر‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬استانداردهای‭ ‬جهانی‭ ‬به‭ ‬نیترات،‭ ‬کادمیوم‭ ‬و‭ ‬سرب‭ ‬آلوده‭ ‬هستند‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬آلودگی‭ ‬وارد‭ ‬چرخه‭ ‬غذایی‭ ‬شده‭ ‬بود‭ برای‭ ‬مقابله‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬آلودگی‌ها‭ ‬باید‭ ‬از‭ ‬سرچشمه‭ ‬جلوی‭ ‬آن‭ ‬گرفته‭ ‬می‌شد‭. ‬برای‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬هدف،‭ ‬اول‭ ‬باید‭ ‬برنامه‭ ‬مدونی‭ ‬برای‭ ‬مصرف‭ ‬بهینه‭ ‬کود‭ -‬تلفیقی‭- ‬تهیه‭ ‬می‌شد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬مرحله‭ ‬بعدی،‭ ‬کودهای‭ ‬آلی‭ ‬و‭ ‬زیستی‭ ‬در‭ ‬سبد‭ ‬نهاده‌های‭ ‬کشارزی‭ ‬قرار‭ ‬می‌گرفت.

‭ ‬چگونگی‭ ‬تشکیل‭ ‬انجمن
هیات‭ ‬موسس‭ ‬با‭ ‬آگاهی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬وضعیت،‭ ‬با‭ ‬هدف‭ ‬نهاده‭ ‬سالم،‭ ‬محصول‭ ‬سالم،‭ ‬کشاورزی‭ ‬پایدار‭ ‬و‭ ‬امنیت‭ ‬غذایی‭ ‬در‭ ‬پائیز‭ ‬سال‭ ‬1389‭ ‬دور‭ ‬هم‭ ‬جمع‭ ‬شدند‭. ‬اولین‭ ‬گام‭ ‬مهم‭ ‬انجمن‭ ‬پیشنهادی‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬قانون‭ ‬برنامه‭ ‬پنجم‭ ‬توسعه‭ ‬گنجانده‭ ‬شد‭. ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬بند‭ ‬"ز"‭ ‬ماده‭ ‬143‭ ‬برنامه‭ ‬پنجم‭ ‬توسعه‭ ‬دولت‭ ‬موظف‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬تا‭ ‬پایان‭ ‬این‭ ‬برنامه‭ ‬35‭ ‬درصد‭ ‬از‭ ‬سبد‭ ‬کودی‭ ‬کشاورزان‭ ‬با‭ ‬کودهای‭ ‬آلی‭ ‬جایگزین‭ ‬شود‭. ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬این،‭ ‬دولت‭ ‬مکلف‭ ‬شد‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬دوره،‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬کودهای‭ ‬آلی‭ ‬و‭ ‬زیستی‭ ‬یا‭ ‬ارگانیک‭ ‬را‭ ‬ترویج‭ ‬کند‭.‬
هر‭ ‬چند‭ ‬با‭ ‬وجود‭ ‬قانونی‭ ‬شدن‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬کودهای‭ ‬آلی‭ ‬و‭ ‬زیستی،‭ ‬تا‭ ‬پایان‭ ‬برنامه‭ ‬پنجم‭ ‬توسعه‭ ‬اقدامی‭ ‬عملی‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬دولت‭ ‬برای‭ ‬اجرایی‭ ‬شدن‭ ‬این‭ ‬قانون‭ ‬انجام‭ ‬نشد‭. ‬یعنی؛‭ ‬نه‭ ‬یارانه‌ای‭ ‬به‭ ‬کودهای‭ ‬آلی‭ ‬اختصاص‭ ‬پیدا‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬نه‭ ‬اقدامی‭ ‬برای‭ ‬ترویج‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬کودها‭ ‬صورت‭ ‬گرفت‭.‬
به‭ ‬رغم‭ ‬جلسات‭ ‬متعددی‭ ‬که‭ ‬اعضای‭ ‬انجمن‭ ‬با‭ ‬مسئولان‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی‭ ‬برگزار‭ ‬کردند،‭ ‬نتیجه‌ای‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬نیامد‭. ‬نکته‭ ‬جالب‭ ‬این‭ ‬که‭ ‬یک‭ ‬بار‭ ‬آقای‭ ‬مجید‭ ‬خلیلی‭ ‬خشنود‭ ‬معاون‭ ‬وقت‭ ‬تولیدات‭ ‬گیاهی‭ ‬وزارت‭ ‬جهاد‭ ‬کشاورزی،‭ ‬جمله‌ای‭ ‬گفتند‭. ‬به‭ ‬این‭ ‬مضمون‭ ‬که‭ ‬یارانه‭ ‬کودهای‭ ‬شیمیایی‭ ‬را‭ ‬حذف‭ ‬نخواهیم‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬هیچ‭ ‬یارانه‌ای‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬کودهای‭ ‬آلی‭ ‬و‭ ‬زیستی‭ ‬داده‭ ‬نمی‌شود؛‭ ‬زیرا‭ ‬هیچ‭ ‬کس‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬اجرا‭ ‬نکردن‭ ‬قانون‭ ‬محاکمه‭ ‬نکرده‌اند‭.‬ با‭ ‬وجود‭ ‬بی‌توجهی‭ ‬مسئولان‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی،‭ ‬کم‭ ‬کم‭ ‬روند‭ ‬تغییر‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬تولیدکنندگان‭ ‬تلاش‭ ‬کردند‭ ‬با‭ ‬تولید‭ ‬محصولات‭ ‬و‭ ‬نهادهای‭ ‬آلی‭ ‬و‭ ‬زیستی،‭ ‬کشاورزان‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬ترغیب‭ ‬کنند‭. ‬البته‭ ‬در‭ ‬یک‭ ‬سال‭ ‬گذشته،‭ ‬مسئولان‭ ‬معاونت‭ ‬ترویج‭ ‬و‭ ‬معاونت‭ ‬باغبانی‭ ‬و‭ ‬شرکت‭ ‬خدمات‭ ‬حمایتی‭ ‬کشاورزی،‭ ‬فضا‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬ترویج‭ ‬و‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬نهاده‌ها‭ ‬فراهم‭ ‬کرده‌اند‭.‬
در‭ ‬حال‭ ‬حاضر‭ ‬انجمن‭ ‬59‭ ‬عضو‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬توانایی‭ ‬تولید‭ ‬حجم‭ ‬زیادی‭ ‬از‭ ‬کودهای‭ ‬آلی،‭ ‬زیستی‭ ‬و‭ ‬عوامل‭ ‬کنترل‭ ‬بیولوژیک‭ ‬را‭ ‬دارند‭.‬اکثر‭ ‬فرآورده‌های‭ ‬شرکت‌های‭ ‬عضو‭ ‬انجمن‭ ‬از‭ ‬کیفیت‭ ‬بالایی‭ ‬برخوردارند‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬شرکت‌ها‭ ‬با‭ ‬استاندارد‭ ‬جهانی‭ ‬محصول‭ ‬تولید‭ ‬میکنند‭. ‬اکنون‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬شرکت‌های‭ ‬عضو‭ ‬انجمن‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬نهاده‌های‭ ‬تولیدی‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬بازار‭ ‬جهانی‭ ‬عرضه‭ ‬کرده‌اند‭.‬ محصولات‭ ‬انجمن‭ ‬شامل‭ ‬چند‭ ‬گروه‭ ‬تولیدی‭ ‬نظیر‭ ‬کودهای‭ ‬آلی،‭ ‬بیولوژیک‭ ‬و‭ ‬کودهای‭ ‬ترکیبی‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬"کودهای‭ ‬آلی":‭ ‬کودهایی‭ ‬با‭ ‬منبع‭ ‬کمپوست‌های‭ ‬گیاهی‭ ‬و‭ ‬کودهای‭ ‬آلی‭ ‬با‭ ‬منبع‭ ‬فضولات‭ ‬دام‭ ‬و‭ ‬طیور‭ ‬تولید‭ ‬می‌شود‭. ‬در‭ ‬بخش‭ ‬"کودهای‭ ‬بیولوژیک":‭ ‬کودهایی‭ ‬با‭ ‬خواص‭ ‬تثبیتکنندگی‭ ‬نیتروژن،‭ ‬حلکننده‌های‭ ‬فسفر،‭ ‬پیش‭ ‬برنده‌های‭ ‬رشد‭ ‬و‭ ‬آمینواسید‌ها‭ ‬تولید‭ ‬می‌شود‭. ‬
"کودهای‭ ‬جدید"‭ ‬هم‭ ‬شامل‭ ‬اسیدهیومیک‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬همگی‭ ‬این‭ ‬محصولات‭ ‬منشاء‭ ‬طبیعی‭ ‬دارند‭ ‬و‭ ‬سازگار‭ ‬با‭ ‬محیط‌زیست‭ ‬هستند‭. ‬همچنین‭ ‬این‭ ‬کودها‭ ‬باعث‭ ‬تولید‭ ‬محصول‭ ‬سالم‭ ‬و‭ ‬افزایش‭ ‬عملکرد‭ ‬در‭ ‬واحد‭ ‬سطح‭ ‬می‌شوند‭.‬ خوشبختانه‭ ‬تلاش‌های‭ ‬چند‭ ‬ساله‭ ‬انجمن‭ ‬به‭ ‬بار‭ ‬نشسته‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬اینک‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬محصولات‭ ‬بسیار‭ ‬مفید‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬‮«‬کود‭ ‬میکروبی‭ ‬فسفاته‮»‬‭ ‬توانسته‭ ‬جایگزین‭ ‬‮«‬کود‭ ‬سوپر‭ ‬فسفات‭ ‬تریپل‮»‬‭ ‬شود‭ ‬که‭ ‬محصولی‭ ‬بیولوژیک‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬آلودگی‭ ‬کادمیوم‭ ‬و‭ ‬سرب‭ ‬را‭ ‬ندارد‭. ‬این‭ ‬کود‭ ‬جدید،‭ ‬کمک‭ ‬بزرگی‭ ‬به‭ ‬تحقق‭ ‬اهداف‭ ‬کشاورزی‭ ‬پایدار‭ ‬و‭ ‬تولید‭ ‬محصول‭ ‬سالم‭ ‬می‌نماید‭. ‬

ماهنامه دام و کشت و صنعت - شماره ۲۱۰ - سال ۱۳۹۶
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow