سیاستگذاری کشاورزی
امنیت غذایی در گرو حمایت دولت  نه دخالت‬

در همه دنیا حتی کشورهای پیشرفته مردم آن کشورها این موضوع را پذیرفته‌اند که دولت‌ها به جای دخالت و امر و نهی در بخش کشاورزی از بخش خصوصی و تولیدکننده حمایت ویژه انجام بدهند. 
در کشوری مانند کانادا که دولت از مردم مالیات می‌گیرد و بخش کمی از مردم جامعه هم کشاورز هستند دولت در همه سیاست‌ها از کشاورز به‌صورت ویژه حمایت می‌کند و مردم هم اعتراضی به این موضوع ندارند؛ چون می‌دانند که بحث امنیت غذایی جامعه مطرح است. مثلاً در حالی که کانادا، آمریکا و مکزیک با همدیگر تجارت آزاد دارند اما کانادا برای بعضی محصولات آمریکایی مانند گندم، شیر، تخم‌مرغ، گوشت و‭... ‬تعرفه قرار داده است تا کشاورز کانادایی بتواند با تولیدکننده آمریکایی که همان محصول را با قیمت کمتر عرضه می‌کند رقابت نماید؛ چون می‌دانند اگر تولیدات آمریکا ارزان به دست مصرف‌کننده کانادایی برسد بعد از مدتی تولیدکننده‌های داخلی از چرخه تولید خارج می‌شوند و حال اگر به هر دلیلی نیاز مردم آن کشور توسط امریکا تأمین نشود به مشکل برخورد می‌کنند و مردم هم نسبت به این موضوع توجیه هستند. 
در واقع مردم از جیب‌شان و از منبع درآمدشان به دولت مالیات می‌دهند و دولت هم از این محل به کشاورزان کمک‌های ویژه می‌کند و مردم هم این را پذیرفته‌اند و می‌دانند نفع عمومی جامعه در این است که از بخش کشاورزی و کشاورزان حمایت‌های ویژه صورت بگیرد.

تیشه به ریشه اقتصاد کشور

البته به مثال‌های متعددی از این دست می‌توان اشاره کرد که در همه کشورها از تولید داخلی‌شان و بخصوص در بخش کشاورزی با تمام توان حمایت می‌کنند. اما در ایران متأسفانه قضیه برعکس است و دولت سیاست‌هایی را دنبال می‌کند که به زیان بخش کشاورزی، امنیت غذایی و درنهایت به زیان همه بخش‌های جامعه است.
در ایران سیاست‌ها به گونه‌ای است که دولت با این کار به شرکت‌های خارجی یارانه می‌دهد، دلار سوبسیدی را به شرکت‌های خارجی سرازیر می‌کند و درنتیجه تولیدکننده داخلی زمین‌گیر می‌شود. زیرا ارز سوبسیدی یکی از بدترین و مخرب‌ترین سیاست‌های دولت است که نتیجه آن ضرر و زیان بخش کشاورزی و تولید داخلی است پس نتیجه می‌گیریم اینکه دولت اگر یک کار مثبت برای کل اقتصاد کشور و برای نجات اقتصاد بخواهد انجام بدهد، باید دلار سوبسیدی را عملاً حذف کند؛ چراکه این دلار تیشه به ریشه اقتصاد ممکلت می‌زند.
دلار دولتی فسادآور است و همه برای آن دندان تیز کرده‌اند‭  - ‬کما اینکه دادگاه‌ها و اخبار صداوسیما و فضای مجازی، مملو از شبکه‌های رانت‌خواری و سوءاستفاده از دلار دولتی و سوبسیدی است‭ - . ‬با چند مثال موردی، فسادی که این دلارهای دولتی ایجاد می‌کنند قابل بررسی است‭:‬
در بحث تولید اسپرم به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهاده‌ها در بحث دامپروری و اصلاح‌نژاد دام، تولیدکننده داخلی با ارز آزاد اسپرم گاو را مطابق با استانداردهای بین‌المللی تولید و آماده مصرف و به بازار عرضه می‌نماید اما واردکننده، آن را با ارز دولتی ارزان و خیلی راحت وارد می‌کند. از یک طرف سوبسید دولتی و ارزش افزوده به جیب تولیدکننده خارجی و ایجاد اشتغال برای اجنبی می‌رود و تولیدکننده داخلی هم در بازار توان رقابت با تولیدات خارجی که با ارز دولتی و ارزان ارائه می‌شود را نخواهد داشت. البته فسادهای دیگری که در این چرخه اتفاق می‌افتد به جای خود.

رقابت ناعادلانه

نمونه دیگر نهاده‌های دامی جاهد، یک شرکت دولتی است که با ارز دولتی نهاده‌های دام وارد می‌کند. درحالی‌که یک شرکت خصوصی مشابه باید در بازار با آن رقابت نماید. آیا به نظر شما این رقابت عادلانه خواهد بود؟
آیا انتظار دارید اشتغال پایدار بماند، آیا رونق تولید داخل این‌گونه عملیاتی می‌شود؟ 
بارها در رسانه‌ها و از زبان کارشناسان نقل شده که باید برای نجات تولید داخلی و کشاورزی، ارز دولتی را کلاً کنار بگذارند. شاید در یک مقطعی به بعضی قسمت‌ها فشار بیاید اما درنهایت سیستم مصون می‌شود، جلوی فساد کلی در سیستم گرفته می‌شود. مثل اینکه یک قسمتی از بدن عفونت کرده باشد و مجبور به قطع آن باشیم اما درنهایت عفونت به بقیه بدن نفوذ نمی‌کند. 
یک مثال دیگر از فسادهایی که ارز 4200 تومانی ایجاد می‌کند این است که یک عده با این ارز دام سبک ازجمله بزهای خارجی نژادهای مورسیا و‭... ‬وارد می‌کنند و آن را براساس اهداف دولت که تکثیر و تولید دام پربازده، شیر و‭... ‬می‌باشد، در بازار آزاد می‌فروشند اما آنقدر این بز ارزان تمام می‌شود که حتی اگر آن را کشتار کنند و گوشت آن را در بازار بفروشند هم سود می‌کنند.
فعالان این صنعت مخالف واردات دام نیستند اگر به‌صورت هدف‌دار و با برنامه و طبق اصول و با ارز آزاد وارد شود تا تولیدکننده داخلی هم توان رقابت داشته باشد، هیچ مشکلی ندارد.

کشتار گاو‌های شیری، چرا؟

در ایام تقسیم ارز 4200 تومانی اگر سری به سازمان دامپزشکی می‌زدید، صف کسانی که برای واردات گوشت در انتظار بودند، هر روز طولانی و طولانی‌تر می‌شود؛ چون ارز 4200 تومانی شامل آن می‌شد، آن را وارد می‌کردند و با قیمت آزاد می‌فروختند. 
نظام و سیستم دامپروری مانند سایر بخش‌ها تخصصی شده و امروز در دنیا دام یا باید با هدف پرورش و تولید شیر انتخاب شود با پرواربندی و تولید گوشت یعنی اینکه دام دومنظوره هیچ یک از منظورها را مطلوب برآورده نمی‌کند اما طی سال گذشته ارز دولتی به مجموعه‌ها و شرکت‌ها و افرادی پرداخت شد تا گاو دومنظوره سمینتال وارد کنند درحالی که این گاوهای بزرگ با جثه درشت حتی درصورت کشتار هم سودآوری داشتند و اصولاً واردکننده منتظر نمی‌ماند که کسی بیاید و با ارز دولتی آن را جهت داشت خریداری نماید. 
برای همین واردات ذرت و سویا ارز دولتی می‌دهند و ببنید به چه میزان هم وارد شده که حتی بیش از 100 هزار تن آن در بنادر کپک زده و پوسیده اما باز هم دامدار و مرغدار و تولیدکننده باید آن را با قیمت آزاد بخرند. 
اگر هدف کلی و ملی این است که باید به فکر تأمین غذای جامعه در دراز مدت باشیم. باید برنامه‌هایی داشته باشیم که کشاورزی و تولید داخل ادامه داشته باشد. باید تولیدکننده‌های بومی و خرد را حمایت کنیم. حمایت در عمل نه در شعار و تبلیغات چراکه تعطیلی واحدهای دامداری به علت هزینه‌های بالای تحمیل شده به دامدار روزبه‌روز بیشتر می‌شود.
یکی از کارشناسان در مأموریت‌ کاری به یکی از استان‌های شمالی کشور و در بازدید از کشتارگاه‌ها متوجه می‌شود، در همان روز 250 لیتر شیر از دام‌های شیردهی که برای کشتار آورده بودند در کشتارگاه دوشیدند و بین کارگران کشتارگاه تقسیم کردند. بعد دام‌ها را کشتار نمودند. این فاجعه در کشتارگاه‌های ما مکرر اتفاق می‌افتد و کسی نمی‌پرسد یا نظارت نیست که چرا دامدار باید دام شیری خود را به کشتارگاه بدهد؟‭!‬

به فوریت چه باید کرد

درخواست فعالان و تولیدکنندگان از مجموعه دولت و تصمیم‌گیران این است که در مرحله اول در اسرع وقت ارز دولتی را از سیستم اقتصادی کشور حذف کنند و درخواست دیگر اینکه در تصمیم‌گیری‌ها از متخصصان و فعالان مشورت و از اساتید دانشگاه و دانشمندان در هر رشته کمک بگیرند و استفاده کنند. چراکه برای مسائل و مشکلات مختلف راه‌کارهای منطقی وجود دارد. 

ماهنامه دام و کشت و صنعت- شماره ۲۳۲- سال ۱۳۹۸
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow