سیاستگذاری کشاورزی
چالش‌های ساختاری وزارت جهاد کشاورزی

بررسی ساختار وزارت جهاد کشاورزی
از زبان مدیران و کارشناسان بازنشسته این وزارتخانه
در قرنی که بسیاری از کشورها بسیاری از تحقیقات، خدمات و تولیدات نظامی، سری و به کلی سری و حتی آینده‌پژوهی را به بخش خصوصی می‌سپارند؛ یا مدیریت ارشد‭  - ‬مثلاً ریاست بانک مرکزی یا شهردار یا‭ ... -  ‬خود را به دلیل حزبی یا جناحی و حتی هموطن بودن که به دلیل شایستگی، تخصص و کارآزمودگی از هر کشوری انتخاب میکنند، در زمانه‌ای که وزارت کشاورزی یک کشور پیشرفته با حدود 20 میلیون هکتار اراضی زراعی حدود 5 هزار نفر یا کمتر از آن است، در کشور ما 25 درصد شاغلین را نیروهای دولتی تشکیل می‌دهند‭  - ‬مثلاً در ژاپن 5‭/‬9 درصد‭ -  ‬و از 2 میلیون و 300 هزار کارمند دولت، 75 هزار کارمند رسمی، قراردادی، پیمانی شاغل در وزارت کشاورزی هستند که با سایر نیروهای شرکتی و حاشیه‌ای از 100 هزار نفر هم فراتر می‌روند و بسیاری از آن‌ها مصرفکننده درآمدهای نفتی و غیرنفتی و درآمدهای حاصل از مالیات و... و جمع کثیری از این مهندسین و کارشناسان با یک‌سونگری و رعایت مفاد کتاب‭  - ‬نه قانون یا مصالح ملی‭ -  ‬عمدتاً مانع تولید و ناظر کندی کار هستند و آماده‌اند تا در کوچک‌ترین کار کشاورزی و کشاورز دخالت نمایند. 
مهندسانی با حقوق 100 تا 200 دلار و در همین حال کشورهایی که 5‭-‬4 هزار نفر کل وزارت کشاورزی و تولی‌گری آن را انجام می‌دهند تا 8 هزار دریافتی ماهانه دارند.
در همین حال وزارت جهاد کشاورزی با چیدمان سری‌سازی شده و یکسان در همه استان‌ها، همه معاونت‌ها و سازمان‌ها را دارد، فارغ از اینکه مثلاً یک استان در بحث شیلات و آبزی‌پروری فعالیت حداقلی داشته باشد یا یک استان در خرما یا پسته فعالیت حداکثری.
وزارتخانه‌ای که برای ارتقاء جایگاه کشاورزی و توسعه پایدار تولید و امنیت غذایی شکل گرفته با تولید و تولیدکننده بیگانه است یا در زمان برداشت محصول مجوز واردات همان محصول را می‌دهد یا در زمان فراوانی تولید، صادرات آن را ممنوع میکند. اصلاً این وزارتخانه در روستا پایگاه ندارد و بدنه متورم شده آن قاعده هرم در پایتخت و مراکز استان‌ها متمرکز شده و اندک کارشناسانی تنها ساعت 8 یا 9 صبح تا 2 عصر در مراکز خدمات روستایی شاغلند اما حاضر نیستند در آن محل سکنی گزینند. 
این معضل مربوط به امروز و دیروز نیست و وزارت کشاورزی ایران مانند دیگر وزارتخانه‌ها محل تجمع و انبار میز و صندلی، قوری و سماور و مأموریت و اضافه کاری است. 
در میزگرد این شماره ماهنامه «دام، کشت و صنعت‮»‬ تعدادی از مدیران ارشد بازنشسته و شاغل وزارت جهاد کشاورزی به تحلیل وضعیت موجود و ارائه راهکار و حتی طرح تشکیلات و ساختار فرضی جدید پرداخته‌اند.
صفحات نشریه برای هر نوع اظهارنظر، پاسخگویی، طرح نظارت کارشناسی و راهکار آماده دریافت مطالب است.

گستردگی و موازیکاری زیاد در وزارت جهادکشاورزی

دکتر منصور صدریان، که در بخش‌های مختلف جهادکشاورزی مانند‭: ‬دامپزشکی، شیلات، جهاد استقلال، سازمان تحقیقات و... سابقه اجرایی و مدیریتی دارد؛ در این مورد عنوان کرد‭: ‬برای انجام هر کاری به سه مورد اساسی باید توجه داشته باشیم که لازمه انجام دادن صحیح آن کار است؛ تشکیلات، برنامه و درنهایت نظارت برای اجرای درست برنامه.
کل سهم کشاورزی از GTP‭ - ‬تولید ناخالص ملی‭ - ‬کشور ما حدود 33 درصد است. وظیفه جهاد کشاورزی تأمین امنیت غذایی جامعه است و براساس این رسالت و وظیفه‌ای که برای این وزارتخانه وجود دارد، باید مشخص شود که میزان تولید واقعی‭  - ‬نه آماری‭ -  ‬فرآورده‌های گیاهی، حیوانی، طیور و... هر کدام چقدر است. یعنی میزان تولید مورد نیاز برای رسیدن به امنیت غذایی مناسب چقدر باید باشد.
البته فعلاً در مورد امنیت غذایی صحبت میکنیم؛ ممکن است یک استراتژی و برنامه‌هایی هم برای صادرات داشته باشیم پس باید بر اساس اینکه چه انتظاراتی از این وزارتخانه داریم، ساختار وزارتخانه را شکل بدهیم. این موارد به ما کمک میکند که بدانیم دقیقاً باید دنبال چه چیزی باشیم. 

موازیکاری و گستردگی غیرضروری

در مورد تشکیلات وزارت جهاد کشاورزی باید بگویم که، اولاً این تشکیلات بسیار گسترده است و دوماً در کنار این گستردگی، موازی‎کاری زیادی هم در آن وجود دارد. 
با توجه به وظیفه و رسالتی که برای وزارت جهاد کشاورزی تعیین شده است کل خروجی این وزارتخانه قرار است در چهار بخش زراعی، باغی، دام و طیور و آبزیان تعریف شده باشد. 
در واقع این چهار بخش مانند چهار ژنرال یا تیمسار در وزارتخانه هستند و بقیه بخش‌ها باید در زیرمجموعه آن قرار گیرند. بخش دیگری در وزارتخانه به ذهن من خطور نمیکند. کل وظایف وزارتخانه این مواردی است که عرض شد. 
پس ما یک بخش اجرایی متشکل از چهار معاونت نیاز داریم‭: ‬معاونت زراعی، معاونت باغی، معاونت دام و طیور و معاونت شیلات و آبزیان.
علاوه بر این معاونت‎ها به سه بخش 1‭- ‬تحقیقات؛ 2‭- ‬آموزش، ترویج و دانش‎بنیان 3‭- ‬پشتیبانی و خدمات، نیاز داریم که وظیفه این‌ها حمایت از بخش اجرایی و معاونت‌هایی است که مطرح کردم. بقیه ادارات باید در این بخش‌ها تجمیع و چابک‌سازی شوند. 
مثلاً در بخش دانش‌بنیان چهار شرکت نهاده‌های زراعی، دامی، باغی و آبزی قرار می‌گیرند در بخش تحقیقات هم موسسه تحقیقات، آموزش و ترویج علوم زراعی، علوم باغی، علوم دام و طیور و علوم آبزیان به‌صورت جدا کارشان را انجام می‌دهند. 
در بخش پشتیبانی هم دو شرکت پشتیبانی امور دامی‭ - ‬دام، طیور و آبزیان‭ - ‬و شرکت پشتیبانی امور کشاورزی‭  - ‬باغی و زراعی‭ -  ‬خواهند بود. 
به نظر من این‌ها چارت کلی و ساختار کلی وزارتخانه را شکل می‌دهند و بقیه بخش‌ها در دل این‌ها جاسازی می‌شوند و ادارات و واحدهایی هم که متناسب با نیاز وزارتخانه نیست کنار می‌روند. 
نکته دیگر اینکه هر کدام از معاونت‌های اصلی باید در هر یک از سه بخش دیگر که وظیفه حمایتی را برعهده دارند عضویت داشته یا عضو هیأت مدیره باشند تا بگویند دقیقاً نیازشان چیست و چه انتظاراتی از بخش‎های حمایتی دارند.

این همه مشکلات نشان از کم کاری دارد

مهندس محمدحسن عماری اللهیاری، از مدیران بازنشسته وزارتخانه جهادکشاورزی که در بخش‌های مختلف از جمله تنظیم بازار روستایی، سازمان چای کشور، مدیرکل کشت و صنعت‌ها و در قسمت‌های دیگر وزراتخانه مسئولیت اجرایی داشته است می‌گوید‭: ‬برای اینکه در بحث چابک‌سازی وزارتخانه، کاهش نیروهای مازاد و عملگرا شدن پرسنل آن بخواهیم به یک نتیجه مؤثر و به موفقیت برسیم و از داشته‌ها و پتانسیل‌هایمان به خوبی استفاده نماییم، در گام نخست باید وضع موجود را بررسی کنیم و مسائل آن را در رابطه با تولید، صادرات، واردات، فرآوری، ارتباطات، بازاریابی، حمل‌و‌نقل و... بشناسم و بدانیم مجموعه فعالیت‌های اساسی و زیربنایی بخش کشاورزی، موقعیت و عملکرد شرکت‌ها و بخش‌های مجموعه چه بوده است، بعد در مورد تغییر ساختار صحبت کنیم.
الان بحث ما این نیست که وزارت کشاورزی کار نمیکند بلکه یک سری واقعیت‌ها را می‌خواهیم حل کنیم چراکه کشاورز و تولیدکننده مشکل دارد. یک تقویم زمانی برای کاشت، داشت و برداشت به کشاورز نداده‌ایم. به نظر من واردات میلیونی خوراک دام و طیور، واردات اسپرم، واردات بذر و انواع و اقسام نهاده‌های مورد نیاز بخش کشاورزی معنی و مفهوم دارد و مفهومش این است که در خیلی از موارد خوب عمل نکرده‌ایم.
 الان این همه ایستگاه‎های تحقیقاتی داریم، سازمان عریض و طویل تحقیقات را داریم اما بیشتر بذر مورد نیاز کشور‭  - ‬به‌‌ویژه هیبرید‭ -  ‬از خارج وارد می‌شود؛ اسپرم و... را از خارج وارد میکنیم. اگر همین امروز ما را تحریم کنند کل صنعت گلخانه و صیفی ما تعطیل است. 
یا مثلا در بخش طیور شما در نظر بگیرید که مرغ لاین ملی ما چه شد و به چه سرنوشتی دچار شد؟ اینها نمونه‌هایی از مشکلاتی است که در کشاورزی ما وجود دارد و باید نسبت به رفع آنها اقدام کرد.
 پس اول باید یک ارزیابی از دستگاه‌ها، شرکت‌ها، سازمان‌ها و... انجام بدهیم و ببینیم که اشکال کار در کجاست؟ آیا تشکیلات ایراد داشته؟ سیاست‌گذاری‌ها اشتباه بوده؟ ساختار و نظام تولید مشکل داشته یا دلایل دیگری وجود دارد؟

اشکال اساسی، تولید نظام ندارد

وقتی بررسی کنیم می‌بینیم که مشکل اساسی ما این است که در بخش کشاورزی، تولید نظام ندارد، بازار نظام ندارد و این همه مشکلات وجود دارد. 
باید این مشکلاتی را که وجود دارد در ساختار بخش کشاورزی لحاظ کنیم و یک بازنگری صحیح و اصولی در این تشکیلات داشته باشیم. 

وزارتخانه 100 هزار نفری بدون کارایی

ما آمدیم خصوصی‌سازی کردیم اما همه ناقص بود. بنگاه‌های اقتصادی را واگذار کردیم اما این واگذاری‌ها به صورت ناقص انجام گرفت. بنگاه‌هایی که واگذار کردیم، نیروهایش را همراه آن واگذار نکردیم بلکه در جاهای دیگر وزارتخانه به کار گرفته شدند. به‌عنوان مثال بنگاه توسعه ماشین‌آلات کشاورزی را واگذار کردیم اما کارشناسان آن را در جاهای دیگری به کار گرفتیم.
صندوق عمران مراتع، سالیانه چند میلیون تن سویا و نهاده وارد میکرد، کلی کارشناس زبده، خبره و متخصص داشت؛ آن را منحل کردیم و دادیم به یک نفر در بخش خصوصی که ذرت و سویا وارد میکند و علاوه بر ایجاد انحصار، کارشناسان آن را در جاهای مختلف وزارتخانه پخش کردیم و بلااستفاده ماندند. یک وزارتخانه عریض و طویل با 100 هزار نیرو تشکیل داده‌ایم که کارایی ندارد. 
شخصاً برای انجام مأموریتی به کشور دانمارک سفر کرده بودم، در کشوری که به همه دنیا محصولات دامی صادر میکند دفتر مرکزی وزارتخانه کشاورزی آن از چند نفر خانم با چند دستگاه کامپیوتر تشکیل می‌شد‭!! ‬این را مقایسه کنید با وزارتخانه ما.
به نظرم باید واگذاری‌ها با اعزام همه کارشناسان ذیربط انجام می‌شد و از طرفی نظام‌های تولید در قالب تشکل‌های مردمی شکل می‌گرفت و مهمتر اینکه در تصمیم‌سازی‌ها، قیمت‌گذاری‌ها، تعرفه‌ها، ممنوعیت‌ها و آزادسازی‌ها باید بخش خصوصی و تعاونی حضور و نقش فعال می‌داشت. الان بخش دولتی همه تصمیمات بخش کشاورزی را می‌گیرد و بخش خصوصی دخالتی ندارد. 

اساس وزارتخانه بر پایه قوانین قدیمی است

مهندس سیدمصطفی سیدپور، نیز که سال‌ها در دفتر نظارت و ارزشیابی وزارتخانه بر پروژه‌های مختلف وزارتخانه نظارت داشته و همچنین مشاور وزیر و مجری طرح گندم نیز بوده در این مورد ابراز داشت‭: ‬بخش کشاورزی در مقایسه با بخش‌های دیگر اقتصادی نسبتاً بهتر عمل کرده است. شما نگاه کنید ریاست جمهوری به هر استانی که سفر میکند، یکی از بخش‌هایی که روی آن مانور می‌دهد کشاورزی است. وزارت جهاد کشاورزی را به‌عنوان موتور محرکه بخش کشاورزی می‌دانیم که به هر حال دارد کارش را انجام می‌دهد. اما ایرادهایی هم وجود دارد و در اینجا بحث ما در مورد بهینه کردن عملکرد است.

تشکیلات کهنه 50 سال پیش

تشکیلات کشاورزی بر مبنای قوانین دهه 40 پایه‌ریزی شده است. تشکیلات فعلی باید بررسی شود تا نقاط ضعف و قوت آن را شناسایی کنیم بعد در مورد آن‌ها یک تصمیم منطقی بگیریم. تشکیلات ما در طی سنوات مختلف تغییراتی داشته اما این تغییرات عمدتاً تجمیعی بوده و جایگزینی نیست. 
در بعضی از حوزه‌ها تشکیلاتی داریم که بر مبنای قوانین و مقررات نیم قرن پیش شکل گرفته است و ساختارهایش را تغییر می‌دهیم بدون اینکه قوانین و مقرراتش را عوض کنیم در حالی که بسیاری از آن قوانین و مقررات دیگر کارایی ندارند یا با شرایط امروز منطبق نیستند. قوانین و مقررات را به روز رسانی نکردیم. هنوز مأموریت‌ها را در بخش به درستی مشخص نکرده‌ایم.
 مأموریت کلان وزارتخانه تأمین امنیت غذایی کشور است و این باید در حوزه‌های مختلف زراعی، باغی، دامی و... خرد بشود. یعنی مشخص گردد که در هر کدام از بخش‌ها چه مقدار و از چه محصولاتی و در چه زمان‌هایی نیاز داریم، در مرحله بعد با توجه به پتانسیل‌های هر بخش و هر منطقه ساختارها را براساس آن شکل دهیم. 

ساختارهای استانی و وزارتخانه مشابه هم

ایراد دیگری که وجود دارد این است که ساختارهای ستاد وزارتخانه و ساختارهای استانی مشابه همدیگر است. یعنی ساختارهای استانی ما مینیاتوری از ساختار ستاد وزارتخانه هستند در صورتی که وقتی که وظایف متفاوت باشد، منطق حکم میکند ساختارها هم متفاوت باشد. یعنی ساختاری که در وزارتخانه است رسالت تدوین استراتژی‌ها، برنامه‌ریزی‌ها، نظارت‌ها و... را دارد اما در ساختارهای استانی بیشتر عملیاتی محور باید حرکت کنیم. در حالی که باید ساختارها متناسب با مأموریت‌ها شکل بگیرد؛ یعنی ببینیم مأموریت‌ها در وزارتخانه و در استان و در شهرستان و دهستان‌ها چه هستند و متناسب با آن ساختارها شکل بگیرد. 

بخش خصوصی کشاورزی در حاشیه

در تشکیلات فعلی ما از صدر تا ذیل کارها را دولت انجام می‌دهد. پس جایگاه بخش خصوصی کجاست؟ 
یک مشکل اساسی کشور ما بر می‌گردد به فسادی که داخل سیستم قرار دارد. تشکیلات مانند یک ظرف است و افراد داخل تشکیلات مثل مظروف. اینها لازم و ملزوم همدیگر هستند و روی همدیگر تأثیر می‌گذارند. 
همه ما می‌دانیم که فسادهایی وجود دارد مشکلات ما به تشکیلات بر می‌گردد. تشکیلات بایستی به گونه‌ای ساختارمند شود تا کسانی که وارد آن می‌شوند و مسئولیت می‌گیرند فاسد نشوند. از طرفی باید برای انتخاب افراد هم فیلترها و بررسی‌های مناسبی وجود داشته باشد. 

عزل و نصب‌ها نباید در اختیار یک فرد باشد

ساختار انتصابات باید اصلاح شود. باید یک تیم تخصصی غیرسیاسی وجود داشته باشد که اگر کسی را بخواهند به کاری بگمارند - ‬به‌‌ویژه در سطوح مدیریت‭ - ‬عملکرد او را ارزیابی نماید. نصب و عزل‌ها نباید در اختیار یک فرد باشد. مقام تصمیم‌گیری باید واحد باشد اما پروسه تصمیم‌گیری باید متکی به نظر فرد نباشد. پروسه تصمیم‌گیری باید یک پروسه ساختارمند باشد.
تشکیلاتی در گذشته داشته‌ایم و هر موقع آمدیم این تشکیلات را تغییر بدهیم در راستای تخریب این تشکیلات بوده است. در گذشته برای برنامه‌ریزی‌های بخش کشاورزی، سالیانه یک ستاد برنامه و بودجه داشتیم که در این ستاد از دستگاه برون سازمانی هم می‌آمدند. هر دستگاهی برنامه‌ای می‌خواست ارائه بکند باید از عملکرد گذشته اش دفاع میکرد و توضیح می‌داد. اما الان کسی دستگاه‌ها را در مورد کارشان بازخواست نمیکند.

گرایش شدید به کارمندی در کشور 

مهندس مهدی رجول دزفولی، بازنشسته هنرستان‌های کشاورزی و روزنامه‌نگار و منتقد در حوزه کشاورزی نیز می‌گوید‭:‬
یک مشکلی در کل سیستم کشور ما وجود دارد که مسبوق به سابقه است و ریشه آن شاید برمی‌گردد به زمانی که عده‌ای از جوانان ما به فرنگ می‌رفتند و بعد از تحصیل بر می‌گشتند و چون ساختار به گونه‌ای نبود که جایی برای استفاده از علوم آن‌ها وجود داشته باشد، رفتند به سمت وزارتخانه‌ها و پشت میز نشینی و کارمندی. یعنی یک بنیان کارمندی به مرور در ساختار دولتی ما شکل گرفت. 
این مسئله در طول زمان گسترش پیدا کرد و به شکل ناکارآمد رشد کرد و دچار تورم پرسنلی شد. 
در کشوری مانند آمریکا با 992 میلیون هکتار زمین زراعی، پرسنل وزارت کشاورزی 105 هزار نفر است یعنی به ازای هر 9500 هکتار زمین کشاورزی یک نفر کارمند وزارتخانه. 
کل زمین‌های کشاورزی ما 2‭/‬16 میلیون هکتار است. تازه از این مقدار زمین بیش از نصف آن‌ها هم دیم است و در ازای این مقدار کم زمین‌، بالای 100 هزار نفر کارمند در وزارتخانه داریم یعنی به ازای هر 150 هکتار زمین یک نفر کارمند در وزارت جهاد کشاورزی داریم به واقع تعداد کارمندان وزارت جهاد کشاورزی ایران در مقایسه با کشور آمریکا حداکثر 2 هزار پرسنل باید باشد. 
ما یک قانونی داریم به نام قانون بازده نزولی که بر اساس آن وقتی با یک نهاده ثابت مانند زمین طرف باشیم افزایش در نهاده دیگر مانند کارگر یا نیرو بازده نزولی خواهد داشت.

وزارتخانه جهادکشاورزی نباید سیاسی باشد

مهندس خدایی، بازنشسته وزارتخانه در بخش‌های دام، طیور و شیلات عنوان کرد‭: ‬اول باید تشکیلات فعلی را آسیب شناسی کنیم بعد تشکیلات مناسب را ایجاد کنیم از طرفی هر تشکیلاتی که ایجاد بشود اگر نشود فشار سیاسی که بر روی آن وجود دارد رفع نگردد، نمی‌توان از آن انتظار عملکرد و کارایی بالا داشت. متأسفانه در کشور ما همه چیز سیاسی است. در کشورهای دیگر مسائل سیاسی فقط مربوط به وزارت کشور و وزارت خارجه است. وزارت جهاد کشاورزی هم سیاسی است.

به دور از شایسته‌سالاری

وقتی یک مدیر در یک استان می‌خواهد یک شخصی را برای کاری انتخاب کند باید نظر نماینده مجلس و... را به دست بیاورد و نگاه نمیکند که فرد مورد نظر باید تجربه، تخصص و صلاحیت‌های لازم را داشته باشد. زمانی که وزیر جهاد کشاورزی تصمیم به عزل یا نصب یک مدیر داشته باشد نماینده مجلس، استاندار و‭... ‬سلایق خود را اعمال میکنند یا بحث سوال مجلس یا استیضاح پیش می‌آید.
به طور مثال در یک کشور اروپایی، وقتی شخصی وزیر کشاورزی می‌شود، فقط سه نفر را همراه خود می‌آورد؛ مسئول دفتر، مسئول روابط عمومی و مسئول ارتباط با مجلس. ولی معاونت‌های فنی را نمی‌تواند عوض کند و برای عوض کردن آن‌ها باید از یک پروسه‌ای از جمله دادگاه عبور کند. تازه وقتی که آن را عوض میکند هم هرکسی نمی‌تواند جایگزین شود. بلکه یک نفر که جانشین معاونت قبلی بوده و کلی سابقه کار دارد و همه تجربه‌های لازم را کسب کرده باشد به این کار می‌گمارند. 
برای پست‌های مختلف، آدم‌ها باید تجربه‌های لازم را گذرانده باشند. شایسته باشند و گزینش شوند این باعث می‌شود که انتصابات سلیقه‌ای و براساس خواست شخصی افراد صورت نگیرد.

مدیریت‌ها باید در اختیار افراد موجه و وزین باشد

مهندس تیرداد مهراد، نیز از بازنشستگان وزارتخانه که در بخش‌های مختلف ازجمله مسئول دامپروری استان قم، مسئول اصلاح نژاد دام وزراتخانه، اداره بررسی‌های اقتصادی و همچنین در کارگزینی وزارتخانه فعالیت داشته عنوان کرد‭: ‬در بخش کشاورزی و دام ممکن است کاستی‌هایی باشد اما این به منزله آن نیست که اصلا کاری انجام نشده است. این همه تولید که در بخش کشاورزی می‌بینیم نشان می‌دهد که بخش کارش را انجام داده اما خیلی مشکلات و کاستی‌ها وجود دارد که نشان از ایرادهای اساسی در ساختار است و باید براساس شناسایی این مشکلات ساختار‌ها به‌سازی شود. 

روحیه قبیله‌گرایی در وزارتخانه 

اگر مجموعه وزارتخانه دارای افراد موجه و وزین باشد، برنامه‌ریزی‌هایی میکنند که برای همه این افراد موجود‭  - ‬که بعضی دوستان نظرشان این است که بیشتر از حد معمول هستند‭ -  ‬هم می‌توانند کار ایجاد کنند و از پتانسیل آنها استفاده و باعث رونق تولید شود. پس کیفیت افراد بسیار مهم است. در مملکتی که حزب نباشد و به تفکر اصالت داده نشود، روحیه قبیله‌گرایی حاکم می‌شود و متفکرین منزوی می‌شوند.
اگر افراد نالایق در مسند امور باشند، خود به خود افراد کارشناس و صاحب برنامه از سیستم کشور می‌روند و وزارتخانه خالی از محتوا می‌گردد. عدم بهره‌مندی از کارشناسان مجرب و مشاوران ورزیده و باتجربه بخصوص در شش ساله اخیر مانع از تحقق بعضی از پروژه ها گردید و پروژه های جدید و مفید به فایده و مؤثری نیز تهیه و مصوب نگردید و تلاش بر حفظ وضع موجود بود.
هرچند درچهارده سال گذشته روند افزایشی تولیدات دامی مطابق با انتظارات و توقعات نبوده و روحیه محافظهکارانه حاکم بر این بخش و دورشدن از برنامه‌سالاری و عدم تکیه بر منابع داخلی و اتکا بر واردات موجب شد که ظرفیت‌های داخلی چندان مورد توجه نباشد و بسیاری از پروژه‌ها نیمه‌تمام رها شد. 


ماهنامه دام و کشت و صنعت- شماره ۲۳۲- سال ۱۳۹۸
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow