سیاستگذاری کشاورزی
کشاورزی پایدار و شاخص‌های اندازه‌گیری

دکتر مهدی ذرّه *

کشاورزی پایدار، رویکردی حاکمیتی است و هدف آن سلامت مردم و حفظ زیست بوم آنها است. لذا این رویکرد برای حل مشکلات بر راه حل‎های درازمدت متمرکز است و به رفع عوارض نمی‌پردازد.
کشاورزی پایدار یعنی کشت گیاهان و پرورش دام، طیور و آبزیان به شیوه‎هایی که سه هدف زیر را هم‌زمان و یک‌جا محقق کند:
1-منافع اقتصادی؛ 
2- منافع اجتماعی مزرعه و جامعه روستایی؛
3-حفظ محیط زیست.
گرچه در مورد این اهداف جداگانه صحبت می‌کنیم ولی باید باهم و به‌عنوان یک کل مدیریت شوند. این اهداف هم‎پوشانی دارند و بر هم تاثیر می‌گذارند. اگر بین این اهداف توازن و هم‌افزایی برقرار باشد، پایداری حاصل می‏شود. در غیر این صورت این مشکلات است که پایدار می‎شود.
برای پایداری اقتصادی؛ کشاورزی باید سودآور باشد، برنامه اقتصادی داشته باشد، بازاریابی فعال داشته باشد و ریسک‌ها را مدیریت کند. 
برای پایداری اجتماعی؛ تصمیم‎گیری باید در مزرعه روستایی و جوامع روستایی بر اساس کیفیت زندگی (به عنوان یک ارزش و یک هدف) باشد.
برای پایداری زیست محیط؛ کشاورزی باید سالم باشد، یعنی به جای سنت و صنعت‎محوری طبیعت‌محور باشد. یعنی باید چنان طراحی شود که واقعاً از اصول پایداری حاکم بر طبیعت تقلید کند و انسان به عنوان امانتدار طبیعت، اصول امانتداری را رعایت کند. کشاورزی پایدار چیزی فراتر از یک مجموعه ایده‌ال‌ها و مجموعه از عملیات‌ها است. 
پایداری قابل اندازه‌گیری است و شاخص‌های نشان دهنده پایداری به قرار زیر است:
شاخص‌های اقتصادی
• پس‌اندازها یا ارزش واقعی اموال مزرعه روستایی رو به رشد باشد؛
• بدهی‌های مزرعه روستایی رو به کاهش باشد؛
• سود سالانه مزرعه روستایی تامین باشد؛
• وابستگی مزرعه روستایی به یارانه‌های دولتی رو به کاهش باشد؛
• غذا و کود مورد نیاز مزرعه روستایی هر چه بیشتر در مزرعه تولید شود.
شاخص‌های اجتماعی
• مزرعه روستایی بتواند پشتیبان کسب و کارهای روستایی و مزارع روستایی دیگر باشد؛ 
• تعداد خانواده‎های روستایی کاهش نیابد؛
• جوانان روستا پس از باز نشستگی والدینشان کار آنها را در مزرعه ادامه دهند؛
• فارغ‌التحصیلان روستایی برای کار به روستا بر گردند؛
• نقدینگی مزارع در اقتصاد محلی روستایی گردش کند.
شاخص‌های زیست محیطی
• زمین عاطلی وجود نداشته باشد؛
• آب تمیز در جوی و نهر مزرعه روان باشد؛
• ماهی در آبهای مزرعه شنا کند؛
• گوناگونی زندگی حیوانی در روی زمین و زیر زمین مشاهده شود؛ 
• گوناگونی حیات گیاهی در مزرعه مشاهده شود. 
* محقق و پژوهش‌گر

ماهنامه دام و کشت و صنعت- شماره ۲۳۸- اسفند ۱۳۹۸

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow