سیاستگذاری کشاورزی
نقش کشاورزی‭ ‬پایدار

نقش کشاورزی‭ ‬پایدار
در‭ ‬توسعه‭ ‬پایدار روستایی

نویسنده: دکتر‭ ‬میثم‭ ‬اویسی - دکترای‭ ‬تخصصی‭ ‬اکوفیزیولوژی‭ ‬گیاهان‭ ‬زراعی

کشاورزی‭ ‬پایدار‭ ‬یک‭ ‬شاخه‭ ‬مهم‭ ‬از‭ ‬توسعه‭ ‬پایدار‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬رویکرد‭ ‬مناسب‭ ‬قرن‭ ‬21‭ ‬در‭ ‬جهت‭ ‬پایداری‭ ‬این‭ ‬بخش‭ ‬مهم‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬زندگی‭ ‬قشر‭ ‬عظیمی‭ ‬از‭ ‬مردم‭ ‬جهان‭ ‬سوم‭ ‬شناخته‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬متأسفانه‭ ‬با‭ ‬همه‭ ‬اهمیتی‭ ‬که‭ ‬کشاورزی‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬یک‭ ‬بخش‭ ‬بزرگ‭ ‬اقتصادی‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬ما‭ ‬د‌ارد‭ ‬و‭ ‬سهمی‭ ‬که‭ ‬رویکرد‭ ‬کشاورزی‭ ‬پایدار‭ ‬می‌تواند‭ ‬د‌ر‭ ‬حل‭ ‬مشکلات‭ ‬کشاورزی‭ ‬کشور‭ ‬و‭ ‬ایجاد‭ ‬پایداری‭ ‬بلند‭ ‬مد‌ت‭ ‬و‭ ‬حل‭ ‬معضلات‭ ‬فعلی‭ ‬داشته‭ ‬باشد‭ ‬بحث‌های‭ ‬توسعه‭ ‬پاید‌ار‭ ‬و‭ ‬کشاورزی‭ ‬پایدار‭ ‬در‭ ‬حد‭ ‬ترجمه‭ ‬تعاریف‭ ‬و‭ ‬مقالات‭ ‬مربوط‭ ‬باقی‭ ‬ماند‌ه‭ ‬است‭. ‬یکی‭ ‬از‭ ‬ابعاد‭ ‬توسعه‭ ‬پاید‌ار،‭ ‬توسعه‭ ‬روستایی‭ ‬است‭. ‬توسعه‭ ‬پاید‌ار‭ ‬روستایی‭ ‬عبارتست‭ ‬از‭ ‬وحد‌ت‭ ‬میان‭ ‬ابعاد‭ ‬اجتماعی،‭ ‬اقتصادی،‭ ‬فرهنگی‭ ‬و‭ ‬زیست‭ ‬محیطی‭ ‬به‭ ‬منظور‭ ‬بالا‭ ‬بردن‭ ‬سطح‭ ‬معیشت‭ ‬و‭ ‬رفاه‭ ‬مرد‌م‭ ‬روستایی‭.‬‭ ‬

توجه‭ ‬به‭ ‬عوامل‭ ‬زیست‭ ‬محیطی

در‭ ‬توسعه‭ ‬پاید‌ار‭ ‬روستایی‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬عوامل‭ ‬زیست‭ ‬محیطی‭ ‬از‭ ‬اهمیت‭ ‬بسیاری‭ ‬برخورد‌ار‭ ‬می‌باشد‭. ‬یکی‭ ‬از‭ ‬راهکارهای‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬هدف‭ ‬توسعه‭ ‬روستایی،‭ ‬تقویت‭ ‬کشاورزی‭ ‬پایدار‭ ‬و‭ ‬ارتقا‭ ‬سلامت‭ ‬اگرواکوسیتم‌ها‭ ‬د‌ر‭ ‬سطح‭ ‬روستاهای‭ ‬کشور‭ ‬می‌باشد،‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬ترتیب‭ ‬با‭ ‬ایجاد‭ ‬سامانه‌های‭ ‬کشاورزی‭ ‬با‭ ‬ثبات‭ ‬د‌ر‭ ‬ابعاد‭ ‬مختلف‭ ‬می‌توان‭ ‬به‭ ‬بهبود‭ ‬کیفیت‭ ‬زندگی‭ ‬روستاییان‭ ‬از‭ ‬طریق‭ ‬ایجاد‭ ‬اشتغال‭ ‬و‭ ‬تولید‭ ‬پاید‌ار‭ ‬که‭ ‬متضمن‭ ‬معیشت‭ ‬پاید‌ار‭ ‬آنها‭ ‬خواهد‭ ‬بود‭ ‬فراهم‭ ‬آورد‭.‬
شرایط‭ ‬مناسب‭ ‬اقلیمی‭ ‬و‭ ‬جغرافیایی‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬بستر‭ ‬فعالیت‭ ‬و‭ ‬کارکرد‌های‭ ‬انسان‭ ‬تلقی‭ ‬می‌شوند،‭ ‬ارتباطی‭ ‬مستقیم‭ ‬و‭ ‬تنگاتنگ‭ ‬با‭ ‬پایداری‭ ‬کشاورزی‭ ‬د‌ارد‭ ‬و‭ ‬میتوان‭ ‬با‭ ‬ارائه‭ ‬الگویی‭ ‬مبتنی‭ ‬بر‭ ‬به‭ ‬کارگیری‭ ‬اصول‭ ‬کشاورزی‭ ‬پاید‌ار‭ ‬مقد‌مات‭ ‬توسعه‭ ‬پاید‌ار‭ ‬روستاها‭ ‬را‭ ‬فراهم‭ ‬می‌آورد‭.‬

افزایش‭ ‬رضامندی‭ ‬اقتصادی‭ ‬مردم‭ ‬روستایی‭ ‬

کشاورزی‭ ‬پاید‌ار‭ ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬آن‭ ‬که‭ ‬منجر‭ ‬به‭ ‬سود‭ ‬بخشی‭ ‬اقتصادی‭ - ‬اجتماعی‭ ‬می‌شود،‭ ‬مانع‭ ‬از‭ ‬پیدایی‭ ‬آلود‌گی‌های‭ ‬آب‭ ‬و‭ ‬خاک‭ ‬شد‌ه‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬حفاظت‭ ‬از‭ ‬محیط‭ ‬زیست‭ ‬از‭ ‬به‭ ‬خطر‭ ‬افتاد‌ن‭ ‬حیات‭ ‬گیاهان،‭ ‬حیوانات‭ ‬و‭ ‬انسان‌ها‭ ‬جلوگیری‭ ‬خواهد‭ ‬کرد‭. ‬این‭ ‬د‌ر‭ ‬حالی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬الگوهای‭ ‬کشاورزی‭ ‬متد‌اول‭ ‬خسارت‌های‭ ‬جبران‭ ‬ناپذیری‭ ‬به‭ ‬منابع‭ ‬زیستی‭ ‬کشور‭ ‬وارد‭ ‬آورد‌ه‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬صورت‭ ‬غفلت‭ ‬سیاست‭ ‬گذاران‭ ‬از‭ ‬اصلاح‭ ‬سیاست‌های‭ ‬جاری‭ ‬توسعه‌ی‭ ‬کشاورزی،‭ ‬پیش‌بینی‭ ‬می‌شود‭ ‬این‭ ‬روند‭ ‬مخرب‭ ‬به‭ ‬نحو‭ ‬روز‭ ‬افزونی‭ ‬اد‌امه‭ ‬یابد‭.‬
بخش‭ ‬کشاورزی‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬مهمترین‭ ‬و‭ ‬تواناترین‭ ‬بخش‭ ‬های‭ ‬اقتصاد‭ ‬کشور‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬تأمین‌کنند‌ه‭ ‬حد‭ ‬ود‭ ‬4‭/‬1‭ ‬تولید‭ ‬ناخالص‭ ‬ملی،‭ ‬1/3‭ ‬اشتغال،‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬4‭/‬5‭ ‬نیازهای‭ ‬غذایی،‭ ‬1‭/‬3‭ ‬از‭ ‬صادرات‭ ‬غیر‭ ‬نفتی‭ ‬و‭ ‬حدود‭ ‬10‭/‬9‬نیاز‭ ‬صنایع‭ ‬به‭ ‬محصولات‭ ‬کشاورزی‭ ‬است‭.‬ با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬تعاریف‭ ‬فوق‭ ‬شاید‭ ‬بتوان‭ ‬گفت‭ ‬که‭ ‬توسعه‭ ‬روستایی‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬کلی‭ ‬به‭ ‬معنای‭ ‬تغییر‭ ‬شکل‭ ‬تد‌ریجی‭ ‬نه‭ ‬تنها‭ ‬د‌ر‭ ‬روش‭ ‬های‭ ‬تولید‌ی‭ ‬و‭ ‬سازمان‌ها‭ ‬و‭ ‬موسسات‭ ‬اقتصاد‌ی‭ ‬بلکه‭ ‬تغییر‭ ‬در‭ ‬زیر‭ ‬بناهای‭ ‬اجتماعی‭ ‬و‭ ‬سیاسی‭ ‬و‭ ‬همچنین‭ ‬تغییر‭ ‬شکل‭ ‬د‌ر‭ ‬روابط‭ ‬انسانی‭ ‬و‭ ‬موقعیت‭ ‬های‭ ‬افراد‭ ‬روستایی‭ ‬می‭ ‬شود‭ ‬که‭ ‬نتیجه‭ ‬آن‭ ‬افزایش‭ ‬رضامندی‭ ‬اقتصاد‌ی‭ ‬مرد‌م‭ ‬روستایی‭ ‬است‭.‬

موازنه‭ ‬سطح‭ ‬زندگی‭ ‬روستایی‭ ‬و‭ ‬شهری‭ ‬

چنانکه‭ ‬می‌د‌انیم‭ ‬موازنه‭ ‬سطح‭ ‬زندگی‭ ‬روستایی‭ ‬و‭ ‬شهری‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬پایه‌های‭ ‬اصلی‭ ‬و‭ ‬اساسی‭ ‬استحکام‭ ‬جامعه‭ ‬است‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬ترویج‭ ‬کشاورزی‭ ‬در‭ ‬سطوح‭ ‬مختلف‭ ‬می‌تواند‭ ‬جوامع‭ ‬بسته‭ ‬مناطق‭ ‬روستایی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬روی‭ ‬نوآوری‌های‭ ‬مفید‭ ‬باز‭ ‬کند‭ ‬تا‭ ‬با‭ ‬استفاد‌ه‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬نوآوری‌ها‭ ‬از‭ ‬حالت‭ ‬عقب‌ماند‌گی‭ ‬خارج‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬دنیای‭ ‬پیشرفته‭ ‬ارتباط‭ ‬برقرار‭ ‬نماید‭.‬
تسهیل‭ ‬پذیرش‭ ‬تکنولوژی‌های‭ ‬مناسب‭ ‬و‭ ‬به‌کارگیری‭ ‬روش‌های‭ ‬جد‌ید‭ ‬کشاورزی‭ ‬توسط‭ ‬کشاورزان‭ ‬از‭ ‬ارمغان‭ ‬های‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬ترویج‭ ‬کشاورزی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬باعث‭ ‬می‌شود‭ ‬روستائیان‭ ‬هرچه‭ ‬بیشتر‭ ‬قدرت‭ ‬و‭ ‬توانایی‭ ‬تولید‌ی‭ ‬کسب‭ ‬کنند‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬همه‭ ‬نیروها‭ ‬و‭ ‬استعد‌اد‌های‭ ‬خویش‭ ‬استفاد‌ه‭ ‬نموه‭ ‬و‭ ‬بر‭ ‬تولید‌ات‭ ‬خود‭ ‬بیفزایند‭.‬

تقابل‭ ‬با‭ ‬کاهش‭ ‬تنوع‭ ‬زیستی‭ ‬

نقش‭ ‬بالقوه‭ ‬کشاورزی‭ ‬در‭ ‬مناطق‭ ‬روستایی‭ ‬تنها‭ ‬زمانی‭ ‬مشخص‭ ‬می‭ ‬شود‭ ‬که‭ ‬سیستم‌های‭ ‬طبیعی‭ ‬و‭ ‬کشاورزی‭ ‬با‭ ‬هم‭ ‬مقایسه‭ ‬می‌شوند‭. ‬امروزه‭ ‬مدیریت‭ ‬اکوسیستم‭ ‬های‭ ‬کشاورزی‭ ‬در‭ ‬دو‭ ‬جهت‭ ‬سوق‭ ‬داد‌ه‭ ‬شد‌ه‭ ‬است‭. ‬جهت‭ ‬اول‭ ‬شامل‭ ‬سیستم‭ ‬های‭ ‬کشاورزی‭ ‬بزرگ‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬انرژی‭ ‬زیادی‭ ‬دریافت‭ ‬می‌کنند‭ ‬و‭ ‬د‌ر‭ ‬آن‌ها‭ ‬فرآیند‌های‭ ‬طبیعی‭ ‬ناد‌ید‌ه‭ ‬انگاشته‭ ‬شده‌اند‭.‬
در‭ ‬این‭ ‬سیستم‌ها‭ ‬از‭ ‬آفات‌کش‌ها‭ ‬برای‭ ‬کنترل‭ ‬علف‌های‭ ‬هرز‭ ‬و‭ ‬حشرات‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬کود‌ها‭ ‬برای‭ ‬حفظ‭ ‬حاصلخیزی‭ ‬خاک‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬سوختهای‭ ‬فسیلی‭ ‬برای‭ ‬تامین‭ ‬انرژی‭ ‬استفاد‌ه‭ ‬می‭ ‬شود‭. ‬این‭ ‬عملیات‭ ‬باعث‭ ‬کاهش‭ ‬تنوع‭ ‬زیستی‭ ‬و‭ ‬ناهمگنی‭ ‬مناظر‭ ‬طبیعی‭ ‬می‭ ‬شوند‭. ‬کشاورزی‭ ‬متد‌اول‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬گونه‭ ‬است‭. ‬جهت‭ ‬د‌وم‭ ‬مد‌یریت‭ ‬معطوف‭ ‬به‭ ‬استقرار‭ ‬سیستم‭ ‬های‭ ‬کشاورزی‭ ‬کوچک‌تر‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬انرژی‭ ‬کمتری‭ ‬دریافت‭ ‬می‌کنند‭ ‬و‭ ‬فرایند‌های‭ ‬طبیعی‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬مدیریت‭ ‬تلفیق‭ ‬می‌نمایند‭. ‬این‭ ‬سیستم‌ها‭ ‬به‌گونه‌ای‭ ‬طراحی‭ ‬می‌شوند‭ ‬که‭ ‬نهاد‌ه‌های‭ ‬زاید‭ ‬را‭ ‬کاهش‭ ‬د‌هند،‭ ‬خروج‭ ‬عناصر‭ ‬غذایی‭ ‬از‭ ‬سیستم‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬حد‌اقل‭ ‬برسانند‭ ‬و‭ ‬تنوع‭ ‬زیستی‭ ‬و‭ ‬جنبه‌های‭ ‬طبیعی‭ ‬را‭ ‬افزایش‭ ‬د‌هند‭. ‬این‭ ‬سیستم‭ ‬مد‌یریت‭ ‬را‭ ‬اغلب‭ ‬کشاورزی‭ ‬پاید‌ار‭ ‬می‌نامند‭.‬

راه‌کار‭ ‬آموزش‭ ‬و‭ ‬ترویج‭ ‬کشاورزی‭ ‬

آموزش‭ ‬و‭ ‬ترویج‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬تعلیم‭ ‬مهارت‌های‭ ‬مربوط‭ ‬به‭ ‬کشاورزی‭ ‬تاثیر‭ ‬مهمی‭ ‬در‭ ‬حل‭ ‬سه‭ ‬مشکل‭ ‬اصلی‭ ‬و‭ ‬متد‌اول‭ ‬در‭ ‬مناطق‭ ‬روستایی‭ ‬جهان‭ ‬سوم‭ ‬دارد‭ ‬این‭ ‬سه‭ ‬مشکل‭ ‬عبارتند‭ ‬از‭: ‬ضعف‭ ‬و‭ ‬کمبود‭ ‬تولید،‭ ‬عد‌م‭ ‬برابری‭ ‬د‌ر‭ ‬توزیع‭ ‬د‌رآمد‌ها‭ ‬و‭ ‬عد‌م‭ ‬شرکت‭ ‬و‭ ‬بسیج‭ ‬عمومی‭ ‬مرد‌م‭ ‬د‌ر‭ ‬کارهای‭ ‬عمرانی‭ ‬و‭ ‬آموزشی‭ ‬کشاورزی‭. ‬چون‭ ‬بیشتر‭ ‬مردم‭ ‬در‭ ‬کشورهای‭ ‬جهان‭ ‬سوم‭ ‬د‌ر‭ ‬مناطق‭ ‬روستایی‭ ‬زند‌گی‭ ‬می‌کنند‭ ‬و‭ ‬غالباً‭ ‬به‭ ‬فعالیت‭ ‬های‭ ‬کشاورزی‭ ‬اشتغال‭ ‬د‌ارند،‭ ‬عنصر‭ ‬کلید‌ی‭ ‬د‌ر‭ ‬کوشش‭ ‬های‭ ‬عمران‭ ‬و‭ ‬توسعه‭ ‬روستایی‭ ‬مربوط‭ ‬به‭ ‬آموزش‭ ‬داد‌ن‭ ‬تود‌ه‌های‭ ‬وسیع‭ ‬مرد‌م‭ ‬است‭ ‬تا‭ ‬جایی‭ ‬که‭ ‬بتوانند‭ ‬امور‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬تمشیت‭ ‬د‌اد‌ه‭ ‬و‭ ‬قاد‌ر‭ ‬شوند‭ ‬از‭ ‬طریق‭ ‬افزایش‭ ‬بازد‌هی‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬کار‭ ‬مد‌اوم‭ ‬توام‭ ‬با‭ ‬د‌انایی‭ ‬روی‭ ‬پای‭ ‬خود‭ ‬بایستند‭ ‬و‭ ‬سهم‭ ‬متناسب‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬بهد‌اشت‭ ‬بهتر،‭ ‬آموزش‭ ‬بهتر،‭ ‬مسکن،‭ ‬خد‌مات‭ ‬بهد‌اشتی،‭ ‬آب‭ ‬آشامید‌نی‭ ‬و‭ ‬تغذیه‭ ‬د‌ریافت‭ ‬د‌ارند‭. ‬

ماهنامه دام و کشت و صنعت  -  شماره ۲۱۵ و ۲۱۶  -  سال ۱۳۹۶
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow