سیاستگذاری کشاورزی
گنجینه 20 ساله شماره دوم

برگی‭ ‬از‭ ‬مطالب

گنجینه‭ ‬20‭ ‬ساله

سال‭ ‬اول‭ ‬شماره‭ ‬دوم

زمانی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬مهرماه‭ ‬سال‭ ‬1377‭ ‬اولین‭ ‬شماره‭ ‬نشری "‭ ‬دام،‭ ‬کشت‭ ‬و‭ ‬صنعت"‭ ‬به‭ ‬زیور‭ ‬چاپ‭ ‬آراسته‭ ‬شد‭ ‬شاید‭ ‬کمتر‭ ‬کسی‭ ‬فکر‭ ‬می‌کرد‭ ‬که‭ ‬نشریه‌ای‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬شکل‌گیری‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬مباحث‭ ‬کارشناسی‭ ‬و‭ ‬تخصصی‭ ‬گاهاً‭ ‬بتواند‭ ‬وزارت‭ ‬جهاد‭ ‬کشاورزی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬چالش‭ ‬کشیده‭ ‬و‭ ‬خط‌مشی‭ ‬برای‭ ‬آن‭ ‬ارائه‭ ‬دهد‭.‬
حال‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬گذشت‭ ‬بیست‭ ‬سال‭ ‬از‭ ‬آغاز‭ ‬و‭ ‬انتشار‭ ‬آن‭ ‬تصمیم‭ ‬گرفتیم‭ ‬تا‭ ‬نگاهی‭ ‬کوتاه‭ ‬و‭ ‬گذرا‭ ‬به‭ ‬مطالب‭ ‬آن‭ ‬روزگار‭ ‬و‭ ‬مباحث‭ ‬و‭ ‬مسائل‭ ‬آن‭ ‬داشته‭ ‬باشیم‭. ‬تا‭ ‬بدانیم‭ ‬دغدغه‌های‭ ‬وزارتخانه‭ ‬و‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬زمان‭ ‬چه‭ ‬بوده‭ ‬و‭ ‬برنامه‌های‭ ‬بلند‭ ‬مدت‭ ‬و‭ ‬کوتاه‭ ‬مدت‭ ‬آن‭ ‬چه‭ ‬میزان‭ ‬به‭ ‬تحقق‭ ‬رسیده‭ ‬است‭.‬
مطالبی‭ ‬که‭ ‬شاید‭ ‬در‭ ‬ذهن‭ ‬کمتر‭ ‬کسی‭ ‬باقیمانده‭ ‬باشد،‭ ‬اما‭ ‬جالب‭ ‬آنکه‭ ‬بعضی‭ ‬از‭ ‬آن‌ها‭ ‬هنوز‭ ‬به‌عنوان‭ ‬مسئله‭ ‬روز‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬نقد‭ ‬و‭ ‬بررسی‭ ‬است‭. ‬ مطالب‭ ‬منتخب‭ ‬این‭ ‬شماره‭ ‬از‭ ‬دومین‭ ‬شماره‭ ‬مجله‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬1377‭ ‬می‌باشد‭ ‬که‭ ‬تقدیم‭ ‬علاقه‌مندان‭ ‬می‌شود‭.‬

قرنطینه‭ ‬گیاهی‭: ‬ورود‭ ‬میهمانان‭ ‬ناخوانده‭ ‬مخرب‭ ‬ممنوع
مطلب‭ ‬برگزیده‭ ‬از‭ ‬شماره‭ ‬2‭ ‬مجله‭ ‬سال‭ ‬1377‭ ‬صفحه‭ ‬14

آشنایی‭ ‬با‭ ‬مفهوم‭ ‬‮«‬قرنطینه‭ ‬گیاهی‮»‬‭ ‬و‭ ‬شناخت‭ ‬آن‭ ‬یک‭ ‬ضرورت‭ ‬اجتناب‌ناپذیر‭ ‬در‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬باغداری‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬تاریخ‭ ‬کشاورزی‭ ‬جهان‭ ‬ثبت‭ ‬شده‭ ‬است‭: ‬در‭ ‬سال‭ ‬1848‭ ‬شیوع‭ ‬یک‭ ‬بیماری‭ ‬قارچی‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬‮«‬سفیدک‭ ‬مرغی‮»‬‭ ‬سیب‭ ‬زمینی‭ ‬در‭ ‬ایرلند‭ ‬شمالی،‭ ‬محصول‭ ‬سیب‭ ‬زمینی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬کلی‭ ‬نابود‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬باعث‭ ‬بروز‭ ‬قحطی‭ ‬و‭ ‬مهاجرت‭ ‬ساکنان‭ ‬آن‭ ‬کشور‭ ‬به‭ ‬آمریکا‭ ‬شد‭ . ‬در‭ ‬ایران‭ ‬نیز‭ ‬به‭ ‬مواردی‭ ‬از‭ ‬ورود‭ ‬آفات‭ ‬و‭ ‬بیماری‭ ‬های‭ ‬قرنطینه‭ ‬ای‭ ‬به‌عنوان‭ ‬مهمان‭ ‬ناخوانده‭ ‬و‭ ‬ماندنی‭  ‬برخورد‭ ‬می‌ ‬کنیم‭:‬
‬کرم‭ ‬ساقه‭ ‬خوار‭ ‬برنج‭ ‬یک‭ ‬آفت‭ ‬قرنطینه‭ ‬ای‭ ‬وارده‭ ‬از‭ ‬کشورهای‭ ‬برنج‭ ‬خیز‭ ‬شرقی‭ ‬یا‭ ‬جنوب‭ ‬شرقی‭ ‬آسیا‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬وجود‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬1351‭ ‬در‭ ‬مزارع‭ ‬برنج‭ ‬شمال‭ ‬کشور‭ ‬به‭ ‬ثبوت‭ ‬رسید‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬مدتی‭ ‬نه‭ ‬چندان‭ ‬طولانی،‭ ‬کلیه‭ ‬شالیزارهای‭ ‬گیلان‭ ‬و‭ ‬مازندران‭ ‬را‭ ‬آلوده‭ ‬کرد‭. ‬
در‭ ‬تعریف‭ ‬قرنطینه‭ ‬گیاهی‭ ‬با‭ ‬بیان‭ ‬ساده‭ ‬می‭ ‬توان‭ ‬گفت‭: ‬قرنطینه‭ ‬گیاهی‭ ‬مجموعه‭ ‬اقدامات‭ ‬و‭ ‬تمهیداتی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬منظور‭ ‬حفظ‭ ‬و‭ ‬حراست‭ ‬گیاهان‭ ‬موجود‭ ‬زراعی‭ ‬و‭ ‬جلوگیری‭ ‬از‭ ‬نابودی‭ ‬آن‌ها‭ ‬با‭ ‬ممانعت‭ ‬از‭ ‬ورود‭ ‬آفات‭ ‬و‭ ‬عوامل‭ ‬بیماری‭ ‬زای‭ ‬خارجی‭ ‬انجام‭ ‬می‭ ‬گیرد‭ ‬و‭ ‬برای‭ ‬تحقق‭ ‬آن،‭ ‬بهره‭ ‬گیری‭ ‬از‭ ‬علوم‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬دانش‭ ‬گیاه‭ ‬پزشکی‭ ‬الزامی‭ ‬است‭. ‬
جلوگیری‭ ‬از‭ ‬ورود‭ ‬آفات‭ ‬جدید‭ ‬از‭ ‬کشوری‭ ‬به‭ ‬کشور‭ ‬دیگر،‭ ‬مستلزم‭ ‬نظارت‭ ‬دقیق‭ ‬بر‭ ‬واردات،‭ ‬صادرات‭ ‬و‭ ‬ترانزیت‭ ‬کالاهای‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬رعایت‭ ‬مقررات‭ ‬قرنطینه‭ ‬کشورها‭ ‬است‭. ‬

صادرات‭ ‬محصولات‭ ‬باغی‭ ‬در‭ ‬هزارتوی‭ ‬مشکلات
مطلب‭ ‬برگزیده‭ ‬از‭ ‬شماره‭ ‬2‭ ‬مجله‭ ‬سال‭ ‬1377‭ ‬صفحه‭ ‬27

بنابراین‭ ‬فقط‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬نفت‭ ‬خام‭ ‬نیست‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬با‭ ‬کاهش‭ ‬قیمت‭ ‬فروش‭ ‬مواجه‭ ‬شده‌ایم‭. ‬صدور‭ ‬کالاهای‭ ‬غیرنفتی‭ ‬ما‭ ‬نیز‭ ‬کمابیش‭ ‬چنین‭ ‬وضعیتی‭ ‬دارد‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬میان،‭ ‬آنچه‭ ‬مایه‭ ‬حیرت‭ ‬می‌شود،‭ ‬کاهش‭ ‬قیمت‭ ‬محصولات‭ ‬کشاورزی‭ ‬است‭. ‬آمارهای‭ ‬رسمی‭ ‬حاکی‭ ‬است،‭ ‬ایران‭ ‬در‭ ‬تولید‭ ‬پسته‭ ‬مقام‭ ‬اول،‭ ‬در‭ ‬تولید‭ ‬خرما‭ ‬مقام‭ ‬اول،‭ ‬در‭ ‬تولید‭ ‬سیب‭ ‬درختی‭ ‬مقام‭ ‬ششم،‭ ‬در‭ ‬تولید‭ ‬انگور‭ ‬مقام‭ ‬نهم‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬تولید‭ ‬مرکبات‭ ‬مقام‭ ‬هفتم‭ ‬جهان‭ ‬را‭ ‬دارا‭ ‬است‭. ‬اما‭ ‬علی‭ ‬رغم‭ ‬این‭ ‬جایگاه‭ ‬های‭ ‬برجسته‭ ‬در‭ ‬تولید،‭ ‬سهم‭ ‬ما‭ ‬از‭ ‬بازارهای‭ ‬جهانی‭ ‬اندک‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬مواردی‭ ‬رو‭ ‬به‭ ‬کاهش‭ ‬است‭. ‬کارشناسان‭ ‬طی‭ ‬سال‭ ‬های‭ ‬اخیر‭ ‬همواره‭ ‬تأکید‭ ‬کرده‌اند‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬مهم‌ترین‭ ‬پیش‭ ‬شرط‌ها‭ ‬برای‭ ‬موفقیت‭ ‬در‭ ‬صادرات‭ ‬این‭ ‬محصولات‭ ‬اصلاح‭ ‬فعالیت‭ ‬های‭ ‬بازاریابی‭ ‬بین‌المللی‭ ‬و‭ ‬افزایش‭ ‬قابلیت‭ ‬رقابتی‭ ‬کالاها‭ ‬از‭ ‬طریق‭ ‬اصلاح‭ ‬و‭ ‬بهبود‭ ‬طراحی‭ ‬بسته‌بندی‭ ‬کالاهاست،‭ ‬چرا‭ ‬که‭ ‬مقوله‭ ‬بسته‌بندی‭ ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬تأمین‭ ‬حفاظت‭ ‬فیزیکی‭ ‬کالا،‭ ‬نقش‭ ‬پیام‭ ‬رسانی‭ ‬و‭ ‬ترویج‭ ‬و‭ ‬پیشبرد‭ ‬فروش‭ ‬را‭ ‬نیز‭ ‬ایفا‭ ‬می‭ ‬کند‭ ‬و‭ ‬کم‭ ‬توجهی‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬باعث‭ ‬شکست‭ ‬کالا‭ ‬در‭ ‬عرصه‭ ‬صادرات‭ ‬می‌شود‭. ‬
از‭ ‬هر‭ ‬150‭ ‬محموله‭ ‬پسته‭ ‬صادراتی‭ ‬ایران‭ ‬به‭ ‬کشور‭ ‬آلمان،‭ ‬ده‭ ‬محموله‭ ‬به‭ ‬تهران‭ ‬بازگردانده‭ ‬می‌شود‭. ‬یکی‭ ‬از‭ ‬دلایل‭ ‬بازگرداندن‭ ‬محموله‭ ‬های‭ ‬پسته‭ ‬ایران‭ ‬از‭ ‬بازارهای‭ ‬اروپایی،‭ ‬نبود‭ ‬مدارک‭ ‬لازم‭ ‬برای‭ ‬محصولات‭ ‬است‭.‬ همچنین‭ ‬عدم‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬کیفیت‭ ‬سیب‭ ‬درختی‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬سو‭ ‬و‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬سموم‭ ‬نامناسب‭ ‬و‭ ‬اثرات‭ ‬جانبی‭ ‬آن‭ ‬بر‭ ‬روی‭ ‬مصرف‌کننده‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬دیگر،‭ ‬منجر‭ ‬به‭ ‬عدم‭ ‬پذیرش‭ ‬این‭ ‬محصول‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬بازارهای‭ ‬جهانی‭ ‬شده‭ ‬است‭.‬

آفت‭ ‬توسعه‌زدگی‭ ‬در‭ ‬مدیریت‭ ‬آب‭! ‬
‬مطلب‭ ‬برگزیده از‭ ‬شماره‭ ‬2‭ ‬مجله‭ ‬سال‭ ‬1377‭ ‬صفحه‭ ‬16

توسعه‭ ‬و‭ ‬بهره‌برداری‭ ‬از‭ ‬منابع‭ ‬آب‭ ‬کشور،‭ ‬متأثر‭ ‬از‭ ‬دو‭ ‬عامل‭ ‬اصلی‭ ‬و‭ ‬نهادی‭ ‬حاکم‭ ‬بر‭ ‬آن‭ ‬است‭: ‬•‭ ‬ساختار‭ ‬مدیریت‭ ‬منابع‭ ‬آب‭  ‬•‭ ‬طرح‭ ‬های‭ ‬توسعه‭ ‬و‭ ‬بهره‭ ‬برداری‭ ‬از‭ ‬آن‌ها‭ ‬ساختار‭ ‬مدیریت‭ ‬منابع،‭ ‬محلی‭ ‬و‭ ‬مرکب‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬یا‭ ‬چند‭ ‬میراب‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬توزیع‭ ‬کننده،‭ ‬مقنیان‭ ‬و‭ ‬کارگران‭ ‬برای‭ ‬تعمیرات،‭ ‬شورای‭ ‬آبیاری‭ (‬برای‭ ‬سهم‭ ‬بندی‭ ‬مثال‭ ‬موردی‭ ‬سمنان‭) ‬قانوندار‭ ‬و‭ ‬انگاره‭ ‬نویس‭ ‬با‭ ‬دبیر‭ ‬و‭ ‬امین‭ ‬رودخانه‭ ‬بوده‭ ‬است‭. ‬اینان‭ ‬هر‭ ‬کدام‭ ‬وظیفه‭ ‬خاص‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬داشته‌اند‭.‬
اولین‭ ‬سازمان‭ ‬آبیاری‭ ‬کشور‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬1318‭ ‬در‭ ‬فارس‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬سنوات‭ ‬بعدی‭ ‬در‭ ‬سایر‭ ‬مناطق‭ (‬مثل‭ ‬بهبهان،‭ ‬قاین،‭ ‬بیرجند،‭ ‬جهرم،‭ ‬گلپایگان،‭ ‬لارستان،‭ ‬نایین،‭ ‬قصرشیرین‭ ‬و‭...) ‬ایجاد‭ ‬شد‭. ‬تعداد‭ ‬این‭ ‬حوزه‭ ‬های‭ ‬کوچک‭ ‬مدیریت‭ ‬تلفیقی‭ ‬تدریجا‭ ‬افزایش‭ ‬یافت‭ ‬و‭ ‬سایر‭ ‬مناطق‭ ‬هم‭ ‬ضرورت‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬درک‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬توسعه‭ ‬کمی‭ ‬این‭ ‬نهاد‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬فراگیر‭ ‬دنبال‭ ‬کردند‭ ‬و‭ ‬بدین‭ ‬ترتیب‭ ‬سازمان‭ ‬های‭ ‬آبیاری‭ ‬کوچک،‭ ‬در‭ ‬کشوری‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬حاضر‭ ‬به‭ ‬خشکی‭ ‬و‭ ‬کمبود‭ ‬آب‭ ‬مشهور‭ ‬شده‭ ‬است،‭ ‬تشکیل‭ ‬شد‭. ‬نکته‭ ‬مهم‭ ‬و‭ ‬اصلی‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬حاضر‭ ‬9/78‭ ‬درصد‭ ‬از‭ ‬آب‭ ‬های‭ ‬قابل‭ ‬استحصال‭ ‬کشور‭ ‬مورد‭ ‬بهره‭ ‬برداری‭ ‬قرار‭ ‬می‭ ‬گیرد‭. ‬از‭ ‬140‭ ‬میلیارد‭ ‬مترمکعب‭ ‬پتانسیل‭ ‬آب‭ ‬کشور‭ ‬تنها‭ ‬107‭ ‬میلیون‭ ‬مترمکعب‭ ‬آن‭ ‬قابل‭ ‬استحصال‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬حاضر‭ ‬حدود‭ ‬85‭ ‬میلیارد‭ ‬مترمکعب‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬دست‭ ‬بهره‭ ‬برداری‭ ‬است‭. ‬
بایستی‭ ‬تفکر‭ ‬اساسی‭ ‬حول‭ ‬دو‭ ‬محور‭ ‬اصلی،‭ ‬‮«‬مدیریت‭ ‬یکپارچه‭ ‬آب‮»‬‭ ‬و‭ ‬‮«‬نوسازی‭ ‬بهره‭ ‬برداری‮»‬‭ ‬متمرکز‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬رابطه‭ ‬منطقی‭ ‬و‭ ‬ملموس‭ ‬بین‭ ‬تولیدات‭ ‬و‭ ‬تأمین‭ ‬آب‭ ‬برقرار،‭ ‬ارزیابی‭ ‬و‭ ‬مورد‭ ‬عمل‭ ‬قرار‭ ‬گیرد‭. ‬
برای‭ ‬رفع‭ ‬این‭ ‬مشکلات‭ ‬بایستی‭ ‬قوانین‭ ‬مدرن‭ ‬و‭ ‬مدون‭ ‬مشارکت‭ ‬مردم‭ ‬که‭ ‬نمونه‭ ‬ای‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬1344‭ ‬شمسی‭ ‬برای‭ ‬اجرای‭ ‬طرح‭ ‬های‭ ‬آب‭ ‬به‭ ‬تصویب‭ ‬مجلس‭ ‬رسیده‭ ‬است،‭ ‬تصویب‭ ‬و‭ ‬بکار‭ ‬گرفته‭ ‬شود‭. ‬سدها‭ ‬ساخته‭ ‬می‭ ‬شوند،‭ ‬آبگیری‭ ‬می‭ ‬شوند‭ ‬و‭ ‬نیروگاه‭ ‬آبی‭ ‬وارد‭ ‬مدار‭ ‬می‭ ‬شود،‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬که‭ ‬سد‭ ‬انحرافی‭ ‬و‭ ‬شبکه‭ ‬آبیاری‭ ‬و‭ ‬زهکشی‭ ‬پایین‭ ‬دست‭ ‬آن‭ ‬آماده‭ ‬نیست‭ ‬و‭ ‬اگر‭ ‬آماده‭ ‬است‭ ‬به‭ ‬علت‭ ‬عدم‭ ‬مطلوبیت‭ ‬و‭ ‬تمایل‭ ‬کشاورزان،‭ ‬یا‭ ‬عدم‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬علائق‭  ‬سنن‭ ‬محلی،‭ ‬موفقیت‭ ‬زیادی‭ ‬کسب‭ ‬نمی‭ ‬کنند‭. ‬
در‭ ‬شبکه‭ ‬آبیاری‭ ‬قزوین‭ ‬عدم‭ ‬لاروبی‭ ‬کانال‭ ‬های‭ ‬ساخته‭ ‬شده،‭ ‬تجاوز‭ ‬به‭ ‬حریم‭ ‬کانال‭ ‬ها‭ ‬و‭ ‬برداشت‭ ‬بی‭ ‬رویه‭ ‬شن‭ ‬و‭ ‬ماسه‭ ‬نزدیک‭ ‬به‭ ‬ابنیه‭ ‬مهم‭ ‬و‭ ‬حیاتی‭ ‬شبکه‭ ‬توسعه‭ ‬شهری‭ ‬و‭ ‬ریختن‭ ‬زباله‭ ‬به‭ ‬داخل‭ ‬کانال‭ ‬ها‭ ‬موجبات‭ ‬عدم‭ ‬کارآیی‭ ‬و‭ ‬بروز‭ ‬خطرات‭ ‬جدی‭ ‬را‭ ‬فراهم‭ ‬آورده‭ ‬و‭ ‬هزینه‭ ‬های‭ ‬نگهداری‭ ‬را‭ ‬افزایش‭ ‬داده‭ ‬است‭. ‬
نهایت‭ ‬اینکه‭ ‬برای‭ ‬سر‭ ‬و‭ ‬سامان‭ ‬دادن‭ ‬نظام‭ ‬بهره‭ ‬برداری‭ ‬دفع‭ ‬بیماری‭ ‬این‭ ‬بخش‭ ‬از‭ ‬اقتصاد‭ ‬کشور،‭ ‬راهی‭ ‬به‭ ‬جز‭ ‬تغییر‭ ‬شیوه‭ ‬مدیریت‭ ‬امور‭ ‬آب‭ ‬در‭ ‬زمینه‭ ‬های‭ ‬مطلعه‭ ‬و‭ ‬اجرای‭ ‬طرح‭ ‬های‭ ‬توسعه‭ ‬و‭ ‬برنامه‌ریزی‭ ‬و‭ ‬بهره‌برداری‭ ‬و‭ ‬ایجاد‭ ‬مدیریت‭ ‬یکپارچه‭ ‬آب‭ ‬نیست‭. ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬آن‭ ‬بایستی‭ ‬‮«‬سیاست‭ ‬های‭ ‬بهره‭ ‬برداری‭ ‬بهینه‭ ‬برای‭ ‬توسعه‭ ‬بیشتر‮»‬‭ ‬را‭ ‬جایگزین‭ ‬‮«‬توسعه‭ ‬بیشتر‭ ‬برای‭ ‬بهره‭ ‬برداری‭ ‬بهتر‭ ‬کرد‭.‬

زمین‭ ‬بایر‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬درس‌خوانده‭ ‬کشاورزی‭ ‬بیکار‭!‬
‬مطلب‭ ‬برگزیده‭ ‬از‭ ‬شماره‭ ‬2‭ ‬مجله‭ ‬سال‭ ‬1377‭ ‬صفحه‭ ‬23

آیا‭ ‬توانسته‌ایم‭ ‬تمامی‭ ‬زمین‭ ‬های‭ ‬مستعد‭ ‬را‭ ‬زیر‭ ‬کشت‭ ‬ببریم؟‭ ‬توانسته‌ایم‭ ‬تمامی‭ ‬منابع‭ ‬آب‭ ‬قابل‭ ‬استحصال‭ ‬در‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬وضعیتی‭ ‬بهینه‭ ‬مورد‭ ‬بهره‭ ‬برداری‭ ‬قرار‭ ‬دهیم؟‭ ‬توانسته‭ ‬ایم‭ ‬با‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬وجود‭ ‬نیروی‭ ‬انسانی‭ ‬متخصص‭ ‬بهره‭ ‬وری‭ ‬از‭ ‬اراضی‭ ‬کشاورزی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬حداقلی‭ ‬از‭ ‬میزان‭ ‬مورد‭ ‬قبول‭ ‬کشاورزی‭ ‬مدرن‭ ‬ارتقاء‭ ‬دهیم؟‭ ‬
اهمیت‭ ‬این‭ ‬پرسش‭ ‬ها‭ ‬هنگامی‭ ‬مشخص‭ ‬می‭ ‬شود‭ ‬که‭ ‬بدانیم‭ ‬از‭ ‬32‭ ‬میلیون‭ ‬هکتار‭ ‬زمین‭ ‬های‭ ‬قابل‭ ‬بهره‭ ‬برداری‭ ‬در‭ ‬امر‭ ‬کشاورزی‭ ‬اکنون‭ ‬فقط‭ ‬از‭ ‬18‭ ‬میلیون‭ ‬هکتار‭ ‬بهره‭ ‬برداری‭ ‬می‭ ‬کنیم‭.‬‭ ‬14‭ ‬میلیون‭ ‬هکتار‭ ‬اراضی‭ ‬کشاورزی‭ ‬عاطل‭ ‬مانده‭ ‬است‭ (‬تقریبا‭ ‬نیمی‭ ‬از‭ ‬اراضی‭ ‬قابل‭ ‬بهره‭ ‬برداری‭) ‬و‭ ‬اکنون‭ ‬ما‭ ‬ناگریزیم‭ ‬حجم‭ ‬عظیمی‭ ‬از‭ ‬مواد‭ ‬غذایی‭ ‬مصرفی‭ ‬کشور‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬خارج‭ ‬وارد‭ ‬کنیم‭.‬‭ ‬نکته‭ ‬ای‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬میان‭ ‬از‭ ‬نظرها‭ ‬پنهان‭ ‬مانده‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬بازده‭ ‬نامطلوب‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی‭ ‬صاحبان‭ ‬سرمایه‭ ‬رغبتی‭ ‬به‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬بخش‭ ‬ندارند‭. ‬

کشت‭ ‬گلخانه‌ای‭ ‬پرسود‭ ‬اما‭ ‬مهجور
‬مطلب‭ ‬برگزیده‭ ‬از‭ ‬شماره‭ ‬2‭ ‬مجله‭ ‬سال‭ ‬1377‭ ‬صفحه‭ ‬50

کشت‭ ‬محصولات‭ ‬گلخانه‌ای‭ ‬مداوما‭ ‬در‭ ‬کشورهای‭ ‬مختلف‭ ‬توسعه‭ ‬می‭ ‬یابد،‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬نوع‭ ‬کشت‭ ‬که‭ ‬مزایای‭ ‬فراوانی‭ ‬دارد‭ ‬توجه‭ ‬بایسته‭ ‬را‭ ‬مبذول‭ ‬نکرده‌ایم،‭ ‬و‭ ‬بهای‭ ‬لازم‭ ‬را‭ ‬نداده‌ایم‭.‬ یکی‭ ‬از‭ ‬دلایلی‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬اعتقاد‭ ‬من‭ ‬موجب‭ ‬شده‭ ‬در‭ ‬کشور‭ ‬ما‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬نوع‭ ‬کشت‭ ‬بهای‭ ‬کافی‭ ‬داده‭ ‬نشود،‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬تصور‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬زمین‭ ‬های‭ ‬وسیع‭ ‬کشاورزی‭ ‬در‭ ‬اختیار‭ ‬داریم‭ ‬و‭ ‬لذا‭ ‬برای‭ ‬افزایش‭ ‬میزان‭ ‬تولید‭ ‬انواع‭ ‬محصولات‭ ‬کافی‭ ‬است‭ ‬این‭ ‬اراضی‭ ‬را‭ ‬زیر‭ ‬کشت‭ ‬ببریم‭. ‬همین‭ ‬تصور،‭ ‬ضمن‭ ‬آن‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬مزایای‭ ‬کشت‭ ‬گلخانه‭ ‬ای‭ ‬و‭ ‬دیگر‭ ‬فن‌آوری‭ ‬های‭ ‬نوین‭ ‬کشاورزی‭ ‬محروم‭ ‬کرده،‭ ‬موجب‭ ‬شده‭ ‬است‭ ‬با‭ ‬فرسایش‭ ‬روزافزون‭ ‬خاک‭ ‬های‭ ‬غنی‭ ‬نیز‭ ‬دست‭ ‬و‭ ‬پنجه‭ ‬نرم‭ ‬کنیم‭. ‬
روش‭ ‬کشاورزی‭ ‬بسته‭ ‬و‭ ‬زیر‭ ‬تونل‭ ‬های‭ ‬پلاستیکی‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬هدف‭ ‬ابداع‭ ‬شده‭ ‬تا‭ ‬از‭ ‬یک‭ ‬سو‭ ‬امکان‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬بذور‭ ‬مرغوب،‭ ‬پرمحصول‭ ‬و‭ ‬مقاوم‭ ‬فراهم‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬طرف‭ ‬دیگر‭ ‬در‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬زمین‭ ‬و‭ ‬آب‭ ‬صرفه‌جویی‭ ‬به‭ ‬عمل‭ ‬آید‭ ‬و‭ ‬درنهایت‭ ‬امر‭ ‬بتوان‭ ‬محصولات‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬فصلی‭ ‬که‭ ‬قیمت‌ها‭ ‬بالاتر‭ ‬است‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬مصرف‌کننده‭ ‬رساند‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬هر‭ ‬سه‭ ‬عامل‭ ‬کلیدی‭ ‬است‭ ‬در‭ ‬دست‭ ‬کشاورز‭ ‬برای‭ ‬اقدام‭ ‬یک‭ ‬تولید‭ ‬پرسود‭ ‬و‭ ‬دارای‭ ‬توجیه‭ ‬اقتصادی‭. ‬

دانشجویان‭ ‬دیروز،‭ ‬کارآفرینان‭ ‬امروز
‭‬مطلب‭ ‬برگزیده‭ ‬از‭ ‬شماره‭ ‬2‭ ‬مجله‭ ‬سال‭ ‬1377‭ ‬صفحه‭ ‬71

عمده‭ ‬کارشناسان،‭ ‬مدیران‭ ‬و‭ ‬مجریان‭ ‬کنونی‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی‭ ‬کشور‭ ‬در‭ ‬وزارتخانه‭ ‬های‭ ‬کشاورزی،‭ ‬جهاد‭ ‬سازندگی،‭ ‬وزارت‭ ‬تعاون،‭ ‬سازمان‭ ‬برنامه‭ ‬ریزی‭ ‬و‭ ‬بودجه‭ ‬و‭... ‬فارغ‭ ‬التحصیلان‭ ‬دانشکده‭ ‬کشاورزی‭ ‬ساری‭ (‬به‭ ‬ویژه‭ ‬فارغ‭ ‬التحصیلان‭ ‬قبل‭ ‬از‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی‭ ) ‬هستند‭. ‬گرچه‭ ‬این‭ ‬افراد‭ ‬مجموعه‭ ‬ای‭ ‬کارآفرین‭ ‬و‭ ‬موثر‭ ‬در‭ ‬پیشرفت‭ ‬کشاورزی‭ ‬کشورند،‭ ‬اما‭ ‬تا‭ ‬همین‭ ‬اواخر‭ ‬بسیار‭ ‬پراکنده‭ ‬و‭ ‬دور‭ ‬از‭ ‬هم‭ ‬به‭ ‬فعالیت‭ ‬ادامه‭ ‬می‭ ‬دادند‭.  ‬
آقای‭ ‬مهندس‭ ‬رحمت‭ ‬ا‭... ‬سبز‭ ‬میدانی‭ ‬مدیر‭ ‬عامل‭ ‬شرکت‭ ‬در‭ ‬گفتگو‭ ‬با‭ ‬گزارشگر‭ ‬نشریه‭ (‬دام‭ ‬و‭ ‬کشت‭ ‬و‭ ‬صنعت‭) ‬روند‭ ‬شکل‭ ‬گیری‭ ‬شرکت‭ ‬تعاونی‭ ‬فارغ‭ ‬التحصیلان‭ ‬دانشکده‭ ‬کشاورزی‭ ‬ساری‭ ‬و‭ ‬نیز‭ ‬برنامه‭ ‬های‭ ‬جاری‭ ‬و‭ ‬آتی‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬چنین‭ ‬تشریح‭ ‬کرد‭: ‬شرکت‭ ‬تعاونی‭ ‬چند‭ ‬منظوره‭ ‬جمعی‭ ‬از‭ ‬فارغ‭ ‬التحصیلان‭ ‬دانشکده‭ ‬کشاورزی‭ ‬ساری‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬1375‭ ‬با‭ ‬120‭ ‬عضو‭ ‬تشکیل‭ ‬و‭ ‬شروع‭ ‬به‭ ‬کار‭ ‬نمود‭.‬ ولی‭ ‬پایه‭ ‬گذاری‭ ‬اولیه‭ ‬آن‭ ‬از‭ ‬حدود‭ ‬سه‭ ‬سال‭ ‬قبل‭ ‬به‭ ‬همت،‭ ‬تنی‌چند‭ ‬از‭ ‬دوستان‭ ‬جهت‭ ‬تشکیل‭ ‬انجمن‭ ‬آغاز‭ ‬گردید‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬زمان‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬مشکلاتی‭ ‬که‭ ‬جهت‭ ‬ثبت‭ ‬انجمن‭ ‬در‭ ‬وزارت‭ ‬کشور‭ ‬بود‭ ‬تصمیم‭ ‬به‭ ‬تشکیل‭ ‬شرکت‭ ‬گرفته‭ ‬شد‭.‬
از‭ ‬طرف‭ ‬دیگر‭ ‬چون‭ ‬معتقد‭ ‬بودیم‭ ‬مجموعه‭ ‬ای‭ ‬که‭ ‬شکل‭ ‬می‭ ‬گیرد‭ ‬باید‭ ‬همه‭ ‬فارغ‌التحصیلان‭ ‬علاقمند‭ ‬را‭ ‬پوشش‭ ‬دهد‭ ‬تحقیقات‭ ‬وسیعی‭ ‬به‭ ‬عمل‭ ‬آمد‭ ‬و‭ ‬مشخص‭ ‬گردید‭ ‬که‭ ‬جهت‭ ‬عضویت‭ ‬کارمندان‭ ‬دولت‭ ‬در‭ ‬تعاونی‭ ‬های‭ ‬چند‭ ‬منظوره‭ ‬عام‭ ‬محدودیت‭ ‬و‭ ‬ممنوعیتی‭ ‬وجود‭ ‬ندارد،‭ ‬لذا‭ ‬بدین‭ ‬ترتیب‭ ‬این‭ ‬تعاونی،‭ ‬با‭ ‬اهدافی‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬نظر‭ ‬گرفته‭ ‬شده‭ ‬بود‭ ‬تشکیل‭ ‬گردید‭. ‬

ماهنامه دام و کشت و صنعت - شماره ۲۱۴ - سال ۱۳۹۶

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow