سیاستگذاری کشاورزی
نانو‭ ‬کشاورزی‭ ‬سریع‌تر‭ ‬از‭ ‬ذهن‭ ‬بشر

نانو‭ ‬کشاورزی‭ ‬سریع‌تر‭ ‬از‭ ‬ذهن‭ ‬بشر

مهندس محمدرضا منصوریان

زمانی‭ ‬که‭ ‬نورمن‭ ‬بورلاگ‭ ‬در‭ ‬پی‭ ‬حل‭ ‬بحران‭ ‬کشاورزان‭ ‬مکزیک‭ ‬از‭ ‬خوابیدگی‭ ‬ساقه‭ ‬گندم‭ ‬و‭ ‬به‌تبع‭ ‬آن‭ ‬کاهش‭ ‬تولید‭ ‬برآمد‭ ‬شاید‭ ‬فکر‭ ‬این‭ ‬موضوع‭ ‬که‭ ‬جرقه‌های‭ ‬اولیه‭ ‬کشاورزی‭ ‬نوین‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬مشتعل‭ ‬شدن‭ ‬است‭ ‬کمی‭ ‬اغراق‌آمیز‭ ‬به‌نظر‭ ‬می‌رسید،‭ ‬اما‭ ‬امروز‭ ‬شعله‌های‭ ‬فروزان‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬عقیده‭ ‬عده‌ای‭ ‬سوزان‭ ‬آن‭ ‬جرقه‌ها‭ ‬در‭ ‬جهان‭ ‬بحث‭ ‬داغ‭ ‬محافل‭ ‬علمی‭ ‬شده‭ ‬است‭.‬ اکنون‭ ‬با‭ ‬گذشت‭ ‬سال‌ها‭ ‬از‭ ‬وقوع‭ ‬انقلاب‭ ‬سبز‭ ‬و‭ ‬کاهش‭ ‬مجدد‭ ‬رشد‭ ‬تولیدات‭ ‬کشاورزی‭ ‬نسبت‭ ‬به‭ ‬جمعیت‭ ‬جهان،‭ ‬لزوم‭ ‬به‭ ‬کارگیری‭ ‬فناوری‌های‭ ‬جدید‭ ‬در‭ ‬صنعت‭ ‬کشاورزی‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬هر‭ ‬زمان‭ ‬دیگری‭ ‬آشکار‭ ‬است‭. ‬
فناوری‭ ‬نانو‭ ‬به‌عنوان‭ ‬یک‭ ‬فناوری‭ ‬بین‭ ‬رشته‌ای‭ ‬جهت‭ ‬رفع‭ ‬مشکلات،‭ ‬کمبودها‭ ‬و‭ ‬توسعه‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی،‭ ‬در‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬عرصه‌های‭ ‬علمی‭ ‬و‭ ‬صنعتی،‭ ‬به‭ ‬خوبی‭ ‬جایگاه‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬علوم‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬صنایع‭ ‬وابستهی‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬اثبات‭ ‬رسانده‭ ‬است‭. ‬نانو‭ ‬ریشه‭ ‬یونانی‭ ‬“نانس”‭ ‬به‭ ‬معنی‭ ‬کوتوله‭ ‬می‌باشد‭. ‬فناوری‭ ‬نانو‭ ‬موج‭ ‬چهارم‭ ‬انقلاب‭ ‬صنعتی،‭ ‬پدیده‌ای‭ ‬عظیم‭ ‬می‌باشد‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬تمامی‭ ‬گرایش‌های‭ ‬علمی‭ ‬راه‭ ‬یافته‭ ‬است‭.‬ نانوتکنولوژی،‭ ‬توانمندی‭ ‬تولید‭ ‬مواد،‭ ‬ابزارها‭ ‬و‭ ‬سیستم‌های‭ ‬جدید‭ ‬با‭ ‬در‭ ‬دست‭ ‬گرفتن‭ ‬کنترل‭ ‬در‭ ‬سطوح‭ ‬مولکولی‭ ‬و‭ ‬اتمی‭ ‬و‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬خواص‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬سطوح‭ ‬ظاهر‭ ‬می‌شود‭.‬
فناوری‭ ‬نانو‭ ‬کاربرد‭ ‬موثری‭ ‬در‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬منابع‭ ‬طبیعی‭ ‬دارد‭ ‬به‌عنوان‭ ‬مثال،‭ ‬در‭ ‬زمینه‌های‭ ‬مختلفی‭ ‬مانند‭ ‬تشخیص‭ ‬سریع‭ ‬بیماری‌های‭ ‬گیاهی،‭ ‬شناسایی‭ ‬باقی‌مانده‭ ‬سموم‭ ‬در‭ ‬محصولات‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬حذف‭ ‬آن‌ها،‭ ‬انتقال‭ ‬هوشمند‭ ‬دارو،‭ ‬سموم‭ ‬و‭ ‬عناصر‭ ‬غذایی‭ ‬در‭ ‬دام،‭ ‬شیلات‭ ‬و‭ ‬گیاهان،‭ ‬تصفیه‭ ‬آب‌های‭ ‬روان،‭ ‬افزایش‭ ‬کیفیت‭ ‬فراورده‌های‭ ‬کشاورزی‭ ‬مرتبط‭ ‬با‭ ‬صنایع‭ ‬نساجی،‭ ‬مهندسی‭ ‬ژنتیک‭ ‬گیاهان‭ ‬و‭ ‬دام‭ ‬و‭ ‬افزایش‭ ‬میزان‭ ‬تولید‭ ‬محصول‭ ‬از‭ ‬طریق‭ ‬تولید‭ ‬حیوانات‭ ‬و‭ ‬گیاهان،‭ ‬افزایش‭ ‬مدت‭ ‬زمان‭ ‬انبارداری‭ ‬محصولات‭ ‬کشاورزی‌،‭ ‬فرآوری،‭ ‬نگهداری،‭ ‬بسته‌بندی‭ ‬و‭ ‬انتقال‭ ‬تولیدات‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬موارد‭ ‬بسیاری‭ ‬نظیر‭ ‬آن‭ ‬می‌تواند‭ ‬نقش‭ ‬بسیار‭ ‬موثری‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬منابع‭ ‬طبیعی‭ ‬ایفا‭ ‬کند‭.‬

کاربردهای‭ ‬فناوری‭ ‬نانو
در‭ ‬تولید‭ ‬سموم‭ ‬و‭ ‬کود‌های‭ ‬موثر‭ ‬و‭ ‬کم‭ ‬خطر‭:‬
ذرات‭ ‬سموم‭ ‬کشاورزی‭ ‬به‌وسیله‭ ‬عواملی‭ ‬از‭ ‬قبیل‭ ‬باد‌،‭ ‬وارد‭ ‬هوا‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬ورود‭ ‬به‭ ‬سیستم‭ ‬تنفسی‭ ‬انسان،‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬معرض‭ ‬انواع‭ ‬بیماری‌های‭ ‬استنشاقی‭ ‬قرار‭ ‬می‌دهد‭. ‬تحولات‭ ‬فناوری‭ ‬نانو،‭ ‬با‭ ‬افزایش‭ ‬میزان‭ ‬سوددهی‭ ‬و‭ ‬کاهش‭ ‬عوارض‭ ‬سموم‭ ‬کشاورزی‌،‭ ‬معضلات‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬سموم‭ ‬را‭ ‬رفع‭ ‬میکند‭ ‬و‭ ‬آن‌ها‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬محصولاتی‭ ‬کاملاً‭ ‬مفید‭ ‬تبدیل‭ ‬میکند‭.‬ استفاده‭ ‬از‭ ‬فناوری‭ ‬نانو‭ ‬برای‭ ‬تولید‭ ‬قطره‭ ‬چکان‌های‭ ‬تنظیمکننده‭ ‬فشار‭ ‬و‭ ‬مقاوم‭ ‬به‭ ‬نفوذ‭ ‬ریشه،‭ ‬لوله‌های‭ ‬پلاستیکی‭ ‬تراوا‭ ‬و‭ ‬لوله‌های‭ ‬رسی،‭ ‬از‭ ‬مهمترین‭ ‬دستاوردهای‭ ‬فناوری‭ ‬نانو‭ ‬در‭ ‬علم‭ ‬آبیاری‭ ‬می‌باشند‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬آن‌ها‭ ‬راندمان‭ ‬آبیاری‭ ‬از‭ ‬30‭ -  ‬40 ‭ ‬درصد‭ ‬به‭ ‬ 92‭ - ‬93‭ ‬درصد‭ ‬افزایش‭ ‬مییابد‭. ‬امروزه‭ ‬فناوری‭ ‬نانو‭ ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬اصلاح‭ ‬انواع‭ ‬محصولات‭ ‬کشاورزی‭ ‬در‭ ‬مقابل‭ ‬تنش‌های‭ ‬گرمایی،‭ ‬بیماری‌ها‭ ‬و‭ ‬آفات،‭ ‬می‌تواند‭ ‬آن‌ها‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬مقابل‭ ‬خشکسالی‭ ‬نیز‭ ‬مقاوم‭ ‬سازد‭.‬

کاربردهای‭ ‬فناوری‭ ‬نانو‭ ‬در‭ ‬علوم‭ ‬دامی‭:‬
فناوری‭ ‬نانو‭ ‬می‌تواند‭ ‬در‭ ‬جهت‭ ‬افزایش‭ ‬بهره‌وری‭ ‬و‭ ‬نیز‭ ‬کیفیت‭ ‬مناسب‭ ‬محصولات‭ ‬دامی‭ ‬نقش‭ ‬عمده‌ای‭ ‬را‭ ‬ایفا‭ ‬کند‭.‬برخی‭ ‬از‭ ‬کاربردهای‭ ‬فناوری‭ ‬نانو‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬زمینه‭ ‬عبارتند‭ ‬از‭:‬
•‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬نانوحسگرها‭ ‬و‭ ‬نانوبیوحسگرها‭ ‬در‭ ‬ماشین‌های‭ ‬شیردوشی
•‭ ‬شتاب‭ ‬تحقیقاتی‭ ‬در‭ ‬اصلاح‭ ‬نژاد‭ ‬انواع‭ ‬دام‌،‭ ‬طیور‭ ‬و‭ ‬آبزیان‭ ‬مؤثر
•‭ ‬تولید‭ ‬خوراک‌های‭ ‬غیربیولوژیک‭ ‬و‭ ‬داروهای‭ ‬دامی
•‭ ‬اصلاح‭ ‬نژاد
•‭ ‬تشخیص‭ ‬و‭ ‬درمان‭ ‬بیماری‭ ‬دام

نانو‭ ‬در‭ ‬ایران‭:‬
شاید‭ ‬آخرین‭ ‬اقدام‭ ‬دولت‭ ‬برای‭ ‬حمایت‭ ‬از‭ ‬نانو‭ ‬تکنولوژی،‭ ‬اختصاص‭ ‬بودجه‌ای‭ ‬برای‭ ‬تشویق‭ ‬محققان‭ ‬این‭ ‬بخش‭ ‬باشد‭. ‬در‭ ‬جشنواره‌های‭ ‬خوارزمی‭ ‬نیز‭ ‬به‭ ‬خوبی‭ ‬دیده‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬برخی‭ ‬مواقع‭ ‬تحقیقات‭ ‬بسیار‭ ‬موثری‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬زمینه‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬صورت‭ ‬می‌گیرد‭ ‬که‭ ‬البته‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬نقش‭ ‬این‭ ‬فن‌آوری‭ ‬نوین‭ ‬در‭ ‬توسعه‭ ‬یافتگی‭ ‬کشورها‭ ‬بسیار‭ ‬اهمیت‭ ‬خواهد‭ ‬داشت‭. ‬به‌نظر‭ ‬می‌رسد‭ ‬که‭ ‬محققان‭ ‬ایرانی‭ ‬پاسخ‭ ‬مناسبی‭ ‬به‭ ‬سرمایه‌گذاری‭ ‬دولت‭ ‬در‭ ‬بخش‭ ‬نانو‭ ‬تکنولوژی‭ ‬داده‌اند‭ ‬و‭ ‬رسیدن‭ ‬به‭ ‬اهداف‭ ‬برنامه‭ ‬دولت‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬ایران‭ ‬که‭ ‬همانا‭ ‬قرار‭ ‬گرفتن‭ ‬کشور‭ ‬ایران‭ ‬در‭ ‬میان‭ ‬15‭ ‬کشور‭ ‬برتر‭ ‬دنیا‭ ‬در‭ ‬زمینه‭ ‬نانو‭ ‬تکنولوژی‭ ‬است‭ ‬روز‭ ‬به‭ ‬روز‭ ‬به‭ ‬واقعیت‭ ‬نزدیک‭ ‬می‌شود‭.‬
جالب‭ ‬است‭ ‬بدانید‭ ‬با‭ ‬پیشرفت‌های‭ ‬بسیار‭ ‬خوب،‭ ‬ایران‭ ‬به‌عنوان‭ ‬مرکز‭ ‬نانو‭ ‬تکنولوژی‭ ‬در‭ ‬جهان‭ ‬اسلام‭ ‬انتخاب‭ ‬شد؛‭ ‬چرا‭ ‬که‭ ‬ایران‭ ‬پیشرفته‌ترین‭ ‬کشور‭ ‬اسلامی‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬علم‭ ‬است‭.‬ از‭ ‬جمله‭ ‬کاربردهای‭ ‬نانو‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬آینده‭ ‬ممکن‭ ‬است‭ ‬تحولات‭ ‬شگرفی‭ ‬در‭ ‬کشاورزی‭ ‬ایجاد‭ ‬کند‭ ‬تأمین‭ ‬آب‭ ‬کشاورزی‭ ‬است‭. ‬به‌عنوان‭ ‬مثال‭ ‬استفاده‭ ‬از‭ ‬نانو‭ ‬لوله‌ها‭ ‬برای‭ ‬تصفیه‭ ‬آب‭ ‬از‭ ‬آلاینده‌ها،‭ ‬شیرین‌سازی‭ ‬آب‌های‭ ‬شور‭ ‬و‭ ‬تأمین‭ ‬آب‭ ‬از‭ ‬رطوبت‭ ‬موجود‭ ‬در‭ ‬هوا‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬مواردی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬جنبه‭ ‬تحقیقاتی‭ ‬آن‭ ‬شروع‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬امید‭ ‬است‭ ‬در‭ ‬آینده‌ای‭ ‬نزدیک‭ ‬به‭ ‬مرحله‭ ‬کاربرد‭ ‬برسد‭. ‬
‭* ‬برگرفته‭ ‬از‭ ‬مقاله‭ ‬دکتر‭ ‬علیرضا‭ ‬معیاری

    ماهنامه دام و کشت و صنعت - شماره ۲۰۹ - ۱۳۹۶
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow