سیاستگذاری کشاورزی
دوره‭ ‬چهارم‭ ‬صدارت‭ ‬و‭ ‬ده‌ها‭ ‬چالش

دوره‭ ‬چهارم‭ ‬صدارت‭ ‬و‭ ‬ده‌ها‭ ‬چالش

مهندس‭ ‬ابوالقاسم‭ ‬گلباف

مهندس‭ ‬محمود‭ ‬حجتی‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬پایانی‭ ‬دولت‭ ‬هفتم‭ ‬و‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬ادغام‭ ‬دو‭ ‬وزارتخانه ‭-‬ جهادسازندگی‭ ‬و‭ ‬کشاورزی‭ - ‬به‌عنوان‭ ‬نخستین‭ ‬وزیر‭ ‬جهادکشاورزی‭ ‬مسئولیت‭ ‬پذیرفت‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬دولت‭ ‬هشتم‭ ‬هم‭ ‬با‭ ‬اهداف‭ ‬ویژه‭: ‬خودکفا‭ ‬شدن‭ ‬کشور‭ ‬در‭ ‬گندم،‭ ‬کاهش‭ ‬وابستگی‭ ‬به‭ ‬واردات‭ ‬روغن‌نباتی ‭ -‬تا‭ ‬مرز‭ ‬70درصد ‭ -‬،‭ ‬خودکفا‭ ‬شدن‭ ‬در‭ ‬تولیدات‭ ‬دام،‭ ‬طیور‭ ‬و‭... ‬همراه‭ ‬با‭ ‬معاونین‭ ‬و‭ ‬مدیران‭ ‬مجموعه‭ ‬خود،‭ ‬به‌کار‭ ‬ادامه‭ ‬داد‭. ‬ در‭ ‬دولت‭ ‬نهم‭ ‬که‭ ‬احمدی‌نژاد‭ ‬اصولاً‭ ‬نمی‌توانست‭ ‬با‭ ‬مدیران‭ ‬مستقل‭ ‬و‭ ‬توانمندی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬دست‭ ‬کار‭ ‬کند،‭ ‬حجتی‭ ‬را‭ ‬مرخص‭ ‬کرد‭ ‬تا‭  ‬مانند‭ ‬دیگر‭ ‬وزرای‭ ‬موفق‭ ‬خاتمی،‭ ‬در‭ ‬بخش‭ ‬خصوصی‭ ‬جا‭ ‬خوش‭ ‬نماید‭ ‬تا‭ ‬دولت‌های‭ ‬نهم‭ ‬و‭ ‬دهم‭ ‬در‭ ‬نبود‭ ‬مردان‌کاری،‭ ‬کشور‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬بزرگ‌ترین‭ ‬واردکننده‭ ‬گندم‭ ‬جهان‭ ‬و‭ ‬وابستگی‭ ‬90درصدی‭ ‬به‭ ‬واردات‭ ‬روغن‌نباتی‭ ‬و‭ ‬واردات‭ ‬بی‌رویه‭ ‬شکر،‭ ‬مرغ‭ ‬و‭ ‬تخم‌مرغ‭ ‬و‭... ‬تبدیل‭ ‬نمایند‭. ‬
دولت‭ ‬یازدهم‭ ‬اما،‭ ‬چراغ‭ ‬به‭ ‬دست‭ ‬مهندس‭ ‬حجتی‭ ‬را ‭ -‬که‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬تکمیل‭ ‬برج‭ ‬میلاد‭ ‬در‭ ‬کارهای‭ ‬عمرانی‭ ‬و‭ ‬مهندسی‭ ‬کشور‭ ‬عراق‭ ‬در‭ ‬رقابت‭ ‬با‭ ‬شرکت‌های‭ ‬امریکایی،‭ ‬فرانسوی‭ ‬و‭... ‬برنده‭ ‬پروژه‌های‭ ‬ملی‭ ‬شده‭ ‬بود - ‬،‭ ‬به‭ ‬ایران‭ ‬بازگرداند‭ ‬تا‭ ‬برای‭ ‬سومین‭ ‬بار‭ ‬بخش‭ ‬کشاورزی‭ ‬را‭ ‬مدیریت‭ ‬کند‭ ‬و‭ ‬مهندس‭ ‬حجتی‭ ‬توانست‭ ‬همراه‭ ‬با‭ ‬آواربرداری‭ ‬از‭ ‬کشاورزی‭ ‬ایران،‭ ‬نگاه‭ ‬مسئولان‭ ‬به‭ ‬کشاورزی‭ ‬را‭ ‬تغییر‭ ‬دهد‭ ‬و‭ ‬زنجیره‌های‭ ‬تولید‭ ‬را‭ ‬پایه‌گذاری‭ ‬یا‭ ‬تکمیل‭ ‬نماید‭. ‬
توجه‭ ‬بیشتر‭ ‬به‭ ‬گلخانه‌ها‭ ‬و‭ ‬توسعه‭ ‬سیستم‌های‭ ‬آبیاری ‭ -‬با‭ ‬هدف‭ ‬بهره‌وری‭ ‬از‭ ‬آب‭ ‬و‭ ‬مدیریت‭ ‬تولید ‭ -‬،‭ ‬پرورش‭ ‬ماهی‭ ‬در‭ ‬قفس‭ ‬برای‭ ‬افزایش‭ ‬سرانه‭ ‬مصرف‭ ‬ماهی‭ ‬به‌عنوان‭ ‬غذای‭ ‬سلامت،‭ ‬همراه‭ ‬با‭ ‬اشتغال‌زایی‭ ‬و‭ ‬صادرات،‭ ‬کشت‭ ‬فراسرزمینی،‭ ‬افزایش‭ ‬تولید‭ ‬محصولات‭ ‬پروتئین‭ ‬و‭ ... ‬از‭ ‬دیگر‭ ‬برنامه‌های‭ ‬وزیر‭ ‬کشاورزی‭ ‬دولت‭ ‬یازدهم‭ ‬بود،‭ ‬آنچنان‭ ‬که‭ ‬واردات‭ ‬گندم‭ ‬دولت‭ ‬دهم،‭ ‬در‭ ‬دولت‭ ‬یازدهم‭ ‬به‭ ‬صادرات‭ ‬تبدیل‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬واردکننده‭ ‬گوشت‭ ‬و‭ ‬تخم‌مرغ‭ ‬به‭ ‬صادرکننده‭ ‬آن‭ ‬تبدیل‭ ‬شد‭. ‬شیر‭ ‬و‭ ‬فرآورده‌های‭ ‬لبنی‭ ‬ایران‭ ‬در‭ ‬روسیه،‭  ‬امریکا‭ ‬و‭ ‬کشورهای‭ ‬همسایه‭ ‬سهم‭ ‬بازار‭ ‬گرفت‭ ‬و‭ ‬صادر‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬ده‌ها‭ ‬مزیت‭ ‬شغلی،‭ ‬تولیدی‭ ‬و‭ ‬صادراتی‭ ‬نصیب‭ ‬کشور‭ ‬شد‭. ‬
اینک‭ ‬در‭ ‬آستانه‭ ‬ورود‭ ‬حجتی‭ ‬به‭ ‬دولت‭ ‬دوازدهم‭ ‬و‭ ‬آغاز‭ ‬چهارمین‭ ‬دوره‭ ‬صدارت‭ ‬وی‭ ‬در‭ ‬چهارمین‭ ‬دولت‭ ‬اصلاحات،‭ ‬تدبیر‭ ‬و‭ ‬امید‭ ‬هستیم‭. ‬
با‭ ‬این‭ ‬که‭ ‬مهندس‭ ‬حجتی‭ ‬برنامه‭ ‬چهار‭ ‬ساله‭ ‬و‭ ‬طرح‌های‭ ‬آینده‭ ‬خود‭ ‬برای‭ ‬دولت‭ ‬دوازدهم‭ ‬را ‭ -‬در‭ ‬25‭ ‬صفحه‭ - ‬به‭ ‬مجلس‭ ‬ارائه‭ ‬کرد‭ ‬اما‭ ‬چالش‌های‭ ‬چندگانه‭ ‬پیش‌روی‭ ‬وزیر‭ ‬ازجمله‭ ‬موارد‭ ‬زیر،‭ ‬عمرکاری‭ ‬4‭ ‬ساله‭ ‬و‭ ‬زمان‭ ‬مدیریت،‭ ‬نوآوری‭ ‬و‭ ‬تدبیر‭ ‬کردن‭ ‬وی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬چانه‭ ‬زنی،‭ ‬مذاکره،‭ ‬قهر‭ ‬و‭ ‬آشتی‭ ‬بدل‭ ‬خواهد‭ ‬کرد‭: ‬‭ ‬
•‭ ‬کمبود‭ ‬اعتبارات‭ ‬در‭ ‬وزارتخانه‭ ‬و‭ ‬فاصله‭ ‬بین‭ ‬بودجه‭ ‬اختصاص‭ ‬داده‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬رقم‭ ‬ارائه‌شده‭ ‬به‭ ‬وزارتخانه‭ ‬
•‭ ‬نبود‭ ‬ارتباط‭ ‬سیستماتیک‭ ‬بین‭ ‬حلقه‌های‭ ‬زنجیره‌ی‭ ‬تولید‭ ‬محصولات‭ ‬کشاورزی،‭ ‬تشکل‌های‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬سیستم‭ ‬عرضه‭ ‬و‭ ‬تقاضا ‭ -‬بازارسازی‭ ‬و‭ ‬بازاریابی ‭-‬ 
•‭ ‬آغاز‭ ‬بدبختی‭ ‬کشاورز‭ ‬از‭ ‬زمان‭ ‬برداشت‭ ‬محصول‭ ‬و‭ ‬اجازه‭ ‬نداشتن‭ ‬کشاورز‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬قیمت‌گذاری‭ ‬و‭ ‬تعیین‭ ‬سرنوشت‭ ‬محصول‭ ‬خود‭ ‬
•‭ ‬وجود‭ ‬امضاء‌های‭ ‬طلایی،‭ ‬درخواست‌های‭ ‬طلایی،‭ ‬امتیازهای‭ ‬طلایی‭ ‬و‭ ‬انتصاب‌های‭ ‬طلایی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬مواردی‭ ‬به‭ ‬وزیر‭ ‬تحمیل‭ ‬می‌شود‭. ‬
•‭ ‬ناتوانی‭ ‬وزارتخانه‭ ‬در‭ ‬کادرسازی‭-‬وزارتخانه‭ ‬پیرمردها‭- ‬چون‭ ‬درنهایت‭ ‬کارشناسان‭ ‬وزارتخانه‭ ‬در‭ ‬اثر‭ ‬طی‭ ‬سلسله‭ ‬مراتب‌کاری‭ ‬و‭ ‬مدیریتی،‭ ‬فقط‭ ‬تا‭ ‬مدیرکلی‭ ‬و‭ ‬معاون‭ ‬وزیری‭ ‬می‌رسند‭.‬‭ ‬تاکنون‭ ‬به‌جز‭ ‬دکتر‭ ‬عیسی‭ ‬کلانتری،‭ ‬وزیری‭ ‬از‭ ‬بدنه‭ ‬وزارت‭ ‬کشاورزی‭ ‬به‭ ‬وزارت‭ ‬نرسیده‌است‭. ‬
•‭ ‬ضعف‭ ‬ارتباط‭ ‬بین‭ ‬مجلس‭ ‬و‭ ‬وزارتخانه،‭ ‬که‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬اعضاء‭ ‬کمیسیون‭ ‬کشاورزی‭ ‬نام‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬معاونان،‭ ‬مدیران‌کل‭ ‬یا‭ ‬روسای‭ ‬سازمان‌های‭ ‬کشاورزی‭ ‬مستقل‭ ‬را‭ ‬نمی‌شناسند‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬خدمات‭ ‬و‭ ‬اثرگذاری‭ ‬آن‌ها‭ ‬مطلع‭ ‬نیستند‭. ‬
•‭ ‬در‭ ‬اختیار‭ ‬نداشتن‭ ‬سرنوشت‭ ‬آب‌های‭ ‬داخلی‭ ‬و‭ ‬مرزی‭- ‬ مشترک‭ ‬با‭ ‬کشورهای‭ ‬ترکیه‭ ‬و‭ ‬افغانستان،‭ ‬سهم‭ ‬آب‭ ‬اروند،‭ ‬هیرمند‭ ‬و‭- ...  ‬ که‭ ‬بین‭ ‬دو‭ ‬وزارتخانه‭ ‬و‭ ‬غیرمنصفانه‭ ‬تقسیم‭ ‬شده‌است‭.‬
•‭ ‬فراموشی‭ ‬یا‭ ‬کم‌رنگ‭ ‬شدن‭ ‬طرح‌های‭ ‬آبخیزداری،‭ ‬آبخوان‌داری،‭ ‬تشکل‌های‭ ‬آب‌بران،‭ ‬پخش‭ ‬سیلاب‌ها،‭ ‬تغذیه‭ ‬سفره‌های‭ ‬زیرزمینی،‭ ‬نگهداری‭ ‬قنوات،‭ ‬احیاء‭ ‬دشت‌ها‭ ‬و‭ ...‬
•‭ ‬حفر‭ ‬چاه‌های‭ ‬غیرمجاز‭ ‬و‭ ‬برداشت‌های‭ ‬غیرمجاز‭ ‬که‭ ‬هر‭ ‬سال‭ ‬تقریبا‭ ‬به‭ ‬اندازه‭ ‬چاه‌های‭ ‬پلمپ‌شده‭ ‬به‭ ‬تعداد‭ ‬آن‭ ‬افزوده‭ ‬می‌شود‭ - ‬ساماندهی‭ ‬نداشتن‭ ‬چاه‌های‭ ‬آب‭ ‬کشاورزی ‭-
•‭ ‬رشد‭ ‬فزاینده‭ ‬بیابان‌های‭ ‬کشور‭ ‬و‭ ‬چالش‭ ‬مقابله‭ ‬با‭ ‬بیابان‌زایی‭ ‬و‭ ‬مقابله‭ ‬با‭ ‬ریزگردها‭ ‬و‭ ... ‬در‭ ‬کنار‭ ‬بی‌حالی‭ ‬سازمان‭ ‬جنگل‌ها،‭ ‬مراتع‭ ‬و‭ ‬آبخیزداری‭ ‬کشور
•‭ ‬پراکندگی‭ ‬اراضی‭ ‬کشاورزی،‭ ‬قانون‭ ‬مالکیت،‭ ‬ارث‭ ‬و‭ ... ‬که‭ ‬اجازه‭ ‬یک‭ ‬پارچه‌کردن‭ ‬اراضی،‭ ‬تجمیع‭ ‬در‭ ‬کشت‭ ‬و‭ ‬صنعت‌های‭ ‬بزرگ‭ ‬و‭ ‬افزایش‭ ‬بهره‌وری‭ ‬را‭ ‬نمی‌دهد ‭. -‬فقدان‭ ‬تعیین‭ ‬تکلیف‭ ‬اراضی‭ ‬کشاورزی ‭-‬
•‭ ‬موش‭ ‬و‭ ‬گربه‭ ‬بازی،‭ ‬ارائه‭ ‬محصولات‭ ‬کشاورزی‭ ‬در‭ ‬بورس،‭ ‬انحلال‭ ‬بورس‭ ‬کالای‭ ‬کشاورزی‭ ‬و‭ ‬عرضه‭ ‬مجدد‭ ‬محصولات‭ ‬در‭ ‬لابه‌لای‭ ‬دیگر‭ ‬کالاهای‭ ‬بورس
•‭ ‬نرسیدن‭ ‬زور‭ ‬وزارتخانه‭ ‬به‭ ‬دولت‭ ‬و‭ ‬بانک‭ ‬مرکزی،‭ ‬برای‭ ‬پرداخت‭ ‬به‌موقع‭ ‬وجوه‭ ‬خرید‭ ‬گندم‭ ‬و‭ ‬سایر‭ ‬کالاهای‭ ‬خرید‭ ‬تضمینی‭ ‬و‭ ‬همچنین‭ ‬پرداخت‌نشدن‭ ‬خسارت‌های‭ ‬بیمه‭ ‬کشاورزی‭ ‬
•‭ ‬عریض‭ ‬و‭ ‬طویل‌بودن‭ ‬روند‭ ‬تصمیم‌گیری‭ ‬از‭ ‬وزارتخانه‭ ‬تا‭ ‬بخش‭ ‬خصوصی‭ ‬و‭ ‬مزرعه‭ ‬و‭ ‬انجام‭ ‬نشدن‭ ‬واگذاری‭ ‬کامل‭ ‬تصدی‌گری
•‭ ‬ناکارآمدی‭ ‬و‭ ‬حرکت‭ ‬نداشتن‭ ‬حدود‭ ‬یکصد‭ ‬هزار‭ ‬کارمند‭ ‬شهرنشین‭ ‬وزارتخانه‭ ‬در‭ ‬مسیر‭ ‬وظایف،‭ ‬ماموریت‌ها‭ ‬و‭ ‬چابک‭ ‬نبودن‭ ‬اصحاب‭ ‬وزارتخانه،‭ ‬غلبه‭ ‬بودجه‭ ‬جاری‭ ‬به‭ ‬عمرانی‭ ‬و‭ ‬اختصاص‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬کارمندان‭ ‬خواستار‭ ‬میز‭ ‬و‭ ‬اضافه‭ ‬کاری‭ ‬و‭ ‬ناهار‭ ‬و‭ ... ‬که‭ ‬غالب‌بر‭ ‬وظایف‭ ‬ترویجی،‭ ‬کارشناسی‭ ‬و‭ ‬راهنمایی‭ ‬تا‭ ‬مرحله‭ ‬بهره‌وری‭ ‬است
•‭ ‬حضورنداشتن‭ ‬فعالان‭ ‬بخش‭ ‬خصوصی ‭ -‬به‌عنوان‭ ‬مشاور‭ ‬وزیر‭ ‬در‭ ‬بخش‌های‭ ‬مختلف‭ ‬- و‭ ‬گستردگی‭ ‬مشاوران‭ ‬دولتی‭ ‬و‭ ‬حقوق‌بگیر‭ - ‬تنها‭ ‬مشاور‭ ‬وزیر‭ ‬از‭ ‬بخش‭ ‬خصوصی،‭ ‬مهندس‭ ‬شهریار‭ ‬صفاری‭ ‬فعال‭ ‬صنعت‭ ‬دام‌سنگین‭ ‬است‭-‬
•‭ ‬نداشتن‭ ‬قدرت‭ ‬دخالت‭ ‬وزارتخانه‭ ‬در‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬اموری‭ ‬که‭ ‬مربوط‭ ‬به‭ ‬کشاورزی‭ ‬است،‭ ‬ازجمله‭: ‬ همخوان‭ ‬نبودن‭ ‬وظایف‭ ‬سنگین‭ ‬وزارتخانه‭ ‬با‭ ‬اختیارات‌،‭ ‬اصلاح‭ ‬ماموریت،‭ ‬ادغام،‭ ‬انحلال‭ ‬یا‭ ‬تغییر‭ ‬وضعیت‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬شرکت‌ها‭ ‬و‭ ‬سازمان‌های‭ ‬وابسته‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬وزارتخانه‭ ‬
•‭ ‬نبود‭ ‬قانون‭ ‬یا‭ ‬اراده‭ ‬لازم‭ ‬در‭ ‬پیگیری‭ ‬منافع‭ ‬کشاورز‭ ‬در‭ ‬مرحله‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬برداشت‭-‬ساماندهی،‭ ‬فرآوری،‭ ‬تبدیل،‭ ‬نگهداری،‭ ‬سردخانه،‭ ‬بسته‌بندی،‭ ‬برندسازی،‭ ‬بازاریابی‭ ‬و‭ ‬سهم‭ ‬بازار‭ ‬داخلی‭ ‬و‭ ‬خارجی‭-

چالش‌های‭ ‬یاد‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬ده‌ها‭ ‬مشکل‭ ‬دیگر،‭ ‬زنجیری‭ ‬بر‭ ‬دست‭ ‬و‭ ‬پای‭ ‬توان‭ ‬کاری‭ ‬و‭ ‬مدیریتی‭ ‬مهندس‭ ‬حجتی‭ ‬و‭ ‬مردان‭ ‬عمل‌گرای‭ ‬اوست‭. ‬اگر‭ ‬مجلس‭ ‬می‌تواند،‭ ‬باید‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬زمینه‌ها‭ ‬به‭ ‬رفع‭ ‬مشکل‭ ‬و‭ ‬تعامل‭ ‬با‭ ‬مدیران‭ ‬اجرایی‭ ‬عرصه‭ ‬گسترده‭ ‬کشاورزی‭ ‬بپردازد‭.‬‭ ‬

ماهنامه دام و کشت و صنعت - شماره ۲۰۷ و ۲۰۸ - سال ۱۳۹۶
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow