صنعت دام و طیور و آبزیان
سازمان دامپزشکی و تامین امنیت غذایی

سازمان دامپزشکی
و تأمین امنیت غذایی و بهداشتی در کشور

سازمان دامپزشکی مسئولیت حیاتی در زمینه‌های اقتصادی و امنیت غذایی و البته در مباحث بهداشتی و سلامت جامعه بر عهده دارد. در مورد اهمیت این سازمان همین بس که به طور بسیار خلاصه امنیت اقتصادی سرمایه‌گذاری‌های عظیم کشور در حوزه‌های مختلف دام، طیور، آبزیان و ... بر عهده این سازمان است و از طرفی در بهداشت عمومی و سلامت جامعه نیز سازمان دامپزشکی یکی از ستون‎های اساسی به شمار می‌رود که اگر به وظایفش عمل نکند، شاهد بروز موجی از بیماری‌های مشترک بین انسان و دام و طیور خواهیم بود.
اطلاع‌رسانی به جامعه در خصوص وظایف و مسئولیت‌ها همواره یک از رئوس برنامه‌های سازمان دامپزشکی بوده که مسئولان این سازمان با جدیت مثال‌زدنی آن را دنبال می‎کنند. از جمله برنامه‎های سازمان دامپزشکی در این راستا، برگزاری نشست‎های فصلی با اصحاب رسانه است که در آخرین نشست خبری که با حضور دکتر علیرضا رفیعی‌پور به همراه معاونانش به مناسبت فصل پایانی سال و مقارن با دهه فجر برگزار شد، بعضی از اقدامات سازمان در حوزه‎های مختلف مورد بحث و بررسی قرار گرفت. دکتر علیرضا رفیعی‌پور، رئیس سازمان دامپزشکی در این نشست خبری عنوان کرد: در حوزه وظایف و مسئولیت‌های سازمان دامپزشکی، کشور ما از وضعیت بسیار مناسبی برخوردار است.

توسعه خدمات الکترونیک
رئیس سازمان دامپزشکی گفت: سازمان دامپزشکی برای تسهیل و کمک در کار متقاضیان و مراجعان مختلف به این سازمان، با به روزرسانی سامانه‌های تخصصی و اصلاح و ارتقای دستورالعمل‌ها در دفاتر تخصصی، سعی در ارائه بیشترین خدمات در سریعترین زمان را به ذی‌نفعان داشته است. به‌طوری‌که تعداد مراجعات حضوری در بسیاری از دفاتر ما تا حدود 90 درصد کاهش پیدا کرده است. در 5/1 سال گذشته به دنبال این بودیم که در ستاد، وظیفه ما فقط سیاست‌گذاری و نظارت باشد و نهایت تسهیل‌گری برای ذی‌نفعان را داشته باشیم و با ارتقای سامانه‌ها و دستورالعمل‌ها میزان مراجعه حضوری ارباب رجوع به شدت کاهش پیدا کرده است. 

سازمان دامپزشکی در کنار سیل‌زدگان
رفیعی‌پور در بخش دیگری از صحبت‌هایش با اشاره به بحران سیل در اوایل امسال و سیل چند هفته اخیر، اعلام کرد: در حوزه مسئولیتی که سازمان دامپزشکی بر عهده دارد همه تلاش‌مان را انجام دادیم تا در شرایط سخت، مردم مناطق سیل‌زده را همراهی‌کنیم و از مشکلات آنها بکاهیم.
وی گفت: در سه استان سیل‌زده تاکنون 38 هزار رأس دام واکسیناسیون مجدد و حدود 11 هزار رأس دام مورد درمان قرار گرفته و حدود 15 هزار رأس دام رصد و پایش صورت گرفته است و 5 هزار رأس دام تلف شده زیر نظر دامپزشکی دفن شده است. 
به اندازه کافی سم و ماده ضدعفونی در اختیار استان ها قرار گرفته و در مجموع در هر نقطه‌ای که امکان دسترسی به دام وجود داشته برای دفن بهداشتی و واکسیناسیون اقدام شده است.

63 قلم صادرات محصولات صادراتی
رفیعی‌پور در مورد صادرات محصولات مرتبط با حوزه عمل سازمان هم اعلام کرد: در همین شرایط تحریم، 63 قلم محصولات خوراکی و غیرخوراکی و موجودات زنده را به سراسر دنیا صادر کرده ایم که به برخی از آن‌ها را به‌صورت نمونه اشاره می‌شود:
بیش از 624 هزار قطعه انواع آبزیان زینتی، 2 میلیون و 200 هزار کیلوگرم آلایش غیرخوراکی دام و قریب به 1200 تن آلایش مرغی، 25 هزار تن پای مرغ، 26هزار تن محصولات لبنی، بیش از 9 هزار تن شیر خام، 27 هزار تن میگو و 46 هزار تن ماهی خوراکی منجمد از جمله صادرات ما به 5 قاره بوده‌اند. 

عملکرد دفتر نظارت بر
بهداشت عمومی و مواد غذایی:

رفیعی پور به بعضی از اقدامات دفتر نظارت بر بهداشت عمومی و مواد غذایی اشاره کرد که می‌توان موارد زیر را نام برد:
• اجرای فاز مقدماتی طرح ارتقای کیفیت گوشت مرغ و تدوین برنامه ملی ارتقای کیفیت بهداشتی و تضمین سلامت تخم‌مرغ که به زودی رونمایی می‌شود؛ 
• امضای تفاهم‌نامه با معاونت بهداشتی وزارت بهداشت و درمان برای نظارت بهداشتی بر مراکز توزیع، عرضه و طبخ فرآورده‌های خام دامی، اماکن دامی و واحدهای وابسته؛
• اعمال شرایط و ضوابط ثبت برای واردات خوراک دام و اجزای آن که برای اولین بار در سازمان دامپزشکی تدوین می‌شود؛
• مجموع لاشه‌های بازدید شده در کشتارگاه‌های دام طی 10 ماهه اول امسال 5 میلیون و 842 هزار رأس را شامل می‌شود. وزن لاشه‌های ضبطی بیش از 6/1 میلیون کیلوگرم و فرآورده‌های معدوم شده در مراکز عرضه بیش از 2/3 میلیون کیلوگرم بوده است؛ 
• تعداد طیور کشتار شده در کشتارگاه‌های صنعتی نیز بیش از 624 میلیون قطعه بوده است.

تفویض اختیار
در حوزه قرنطینه امنیت زیستی:

چنانچه در گذشته هم قول داده بودیم که با تفویض اختیارات بتوانیم خدمات سازمان را راحت‌تر به خدمات گیرندگان برسانیم، در دفتر قرنطینه و امنیت زیستی، سازمان دامپزشکی سه کار شاخص انجام شده که عبارتند از: 
• تفویض صدور مجوز بهداشتی گوشت گوسفندی تازه به استان‌های ترخیص‌کننده؛
• تفویض صدور گواهی بهداشتی گوشت ماهی تازه و منجمد به استان‌های ترخیص‌کننده؛
• تفویض صدور مجوز بهداشتی واردات نهاده‌های خوراک دام به استان آذربایجان شرقی به‌عنوان یکی از مبادی ورودی این اقلام که توسط دفتر قرنطینه به‌عنوان یکی از پرمراجعه‌ترین دفاتر سازمان دامپزشکی انجام شده است.

موفقیت‌ها در حوزه آبزیان
وی در ادامه گفت: در حوزه آبزیان هم با توجه به همه شرایط سخت تحریمی، سازمان دامپزشکی اقدامات و پیشرفت‌های بسیار خوبی داشته است که به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:
• جلوگیری از بیماری لکه سفید میگو در استان‌های جنوبی کشور و برداشت موفقیت‌آمیز میگو 
• تدوین و ابلاغ برنامه ملی راهبردی کنترل بیماری لکه سفید برای اولین بار؛ 
• کاهش چشمگیر تعداد کانون‌های بیماری‌های ویروسی ماهی قزل‌آلا که در سالیان گذشته خسارات بسیار زیادی به کشورمان وارد می‌کرد و جلوگیری از ورود بیماری KHV.

بیماری‌های مشترک و استراتژیک
رئیس سازمان دامپزشکی گفت: در حوزه بهداشتی توانستیم بسیاری از بیماری‌هایی که در گذشته به‌صورت اپیدمی با آن‌ها مواجه بودیم را کنترل کنیم که این اقدامات کنترلی، بهداشتی و درمانی باعث شده در مورد بیماری‌های مشترک بین انسان و دام و بیماری‌های دامی استراتژیک و خسارت‌زا در یک شرایط خوب و آرامی قرار داشته باشیم. 
از ابتدای سال 98 تاکنون بیش از 44 میلیون رأس دام را علیه تب برفکی، بیش از 28 میلیون رأس نشخوارکنندگان کوچک در برابر طاعون، بیش از 3/2 میلیون رأس گاو واکسیناسیون بروسلوز و در مورد گوسفند و بز نیز بیش از 12 میلیون رأس در برابر بروسلوز و بیش از 23 رأس دام بر علیه بیماری شاربن یا سیاه‌زخم مورد واکسیناسیون قرار گرفت. همچنین بیش از 407 هزار قلاده سگ نیز بر علیه بیماری‌های خطرناک هاری واکسینه شده‌اند. 
وی افزود: توسط سازمان دامپزشکی برای کنترل بیماری‌های خطرناکی که ناقلین آن‌ها انگل‌هایی مانند جرب، کنه، میاز و ... هستند، 37 هزار مترمکعب اماکن دامی در 10 ماهه اول سال 98 سمپاشی شده است تا خطرات برای دام‌ها و جامعه انسانی را از این طریق کاهش دهیم. تعداد دام سمپاشی شده هم بیش از 4/8 میلیون رأس دام بوده است.
 برای سلامت جمعیت انسانی در مورد سل و بروسلوز نظارت و اقدامات لازم صورت می‌گیرد بنحویکه بیش از 891 هزار تست بروسلوز و 1/1 میلیون تست سل در کشور طی چند ماه گذشته انجام گرفته و همچنین بیش از 32 هزار رأس تست مشمشه تک‎سمی‌ها انجام شده است. 

اقدامات شاخص دفتر بهداشت و مدیریت بیماری‌های دامی:
رئیس سازمان دامپزشکی به بعضی اقدامات دفتر بهداشت و مدیریت بیماری‌های دامی هم اشاره کرد که موارد زیر را می‎توان نام برد: 
1- برای اولین بار همکاری و مشارکت با وزارت بهداشت در تدوین برنامه ملی راهبردی پیشرفته درخصوص بیماری تب مالت(بروسلوز) از 1399 عملیاتی خواهد شد و تا 1404 ادامه دارد؛
2- آغاز عملیات تست و کشتار در جمعیت گوسفند و بز در 4 استان کرمان، هرمزگان، گیلان و مازندران که درهمین راستا سازمان دامپزشکی به دنبال این است که بتواند از طرح تحول سلامت، اعتبارات ویژه‌ای دریافت کند تا به‌صورت کشوری برای جمعیت دامی امکان تست و کشتار وجود داشته باشد؛
3- تدوین برنامه 5 ساله ریشه‌کنی طاعون نشخوارکنندگان کوچک و ابلاغ به همه واحد‌های مسئول؛
4- راه‌اندازی اولین خط تولید واکسن طاعون نشخوارکنندگان کوچک توسط بخش خصوصی دانش‌بنیان.

حوزه بهداشت و مدیریت بیماری های طیور
رفیعی‌پور ادامه داد: تدوین برنامه ملی برای کاهش و کنترل سالمونلا در طیور که کاری ماندگار و با همکاری وزارت بهداشت در حال اجراست و فاز نخست واکسیناسیون نیوکاسل که هم خسارت زیادی به طیور وارد می‌کند بصورت رایگان در حال اجرا می باشد که تاکنون بیش از 29 میلیون قطعه طیور بومی را طی فاز اول واکسینه کرده‌ایم. فاز دوم طرح همزمان با دهه مبارک فجر انجام می‌شود و در فاز سوم که در اردیبهشت سال آینده است 40-35 میلیون قطعه دیگر طیور بومی کشور را به‌صورت رایگان در مورد واکسیناسیون قرار خواهیم داد.

صحبت‌های بی‌‌اساس
در مورد وجود آفلاتوکسین در شیر

دکتر علی صفر ماکنعلی، معاون بهداشتی و پیشگیری سازمان دامپزشکی در این نشست خبری در مورد مباحث پیش آمده در مورد وجود آفلاتوکسین در لبنیات گفت: در این مورد سازمان دامپزشکی اولین سازمان و مرجعی بود که واکنش نشان داد و اعتقاد داریم بایستی با تدارک‌دهندگان برنامه‌ای که تلویزیون در این مورد پخش کرد، برخورد شدید شود؛ چرا که مباحث خاص ملی و تولید لبنیات را در یک شرایط خاص قرار دادند. 
وی در توضیح عنوان کرد: در رابطه با آفلاتوکسین چند سطح مدیریتی اعمال می‌شود. یک سطح مدیریت در رابطه با خوراک دام داریم. در این مورد استاندارد اروپا می‌گوید تا ppb20 وجود آفلاتوکسین در خوراک دام، مشکلی ایجاد نمی‌کند و استانداردهای آمریکا می‌گوید تا ppb300 هم برای بعضی دام‌ها مشکلی ندارد. استانداردهای اجباری سازمان دامپزشکی برای خوراک دام ppb5 است. 
سطح دوم، مدیریت بهداشتی حاکم بر خود گاوداری است که در یک گاوداری هر ماده غذایی را جلوی گاو 40-30 میلیونی نمی‌ریزند. برای شخصی که مالک گاو است از همه چیز مهم‌تر سلامت آن گاو است؛ بنابراین یک مدیریت بهداشتی آنجا حاکم است که این مدیریت بهداشتی یک سطح آن توسط ناظرین بهداشتی دامپزشکی است و یک سطح هم توسط خود دامدار اعمال می‌شود. 
در ادامه نظارت‌ها، برای شیر تولیدی هم معیارهایی برای ارزیابی کیفی و کنترل بهداشتی در مراکز جمع‌آوری شیر و کارخانه‌ها وجود دارد و محصول نهایی نیز از نظر بهداشتی کنترل می‌شود.
به طور کلی سه دستگاه سازمان دامپزشکی، وزارت بهداشت و سازمان استاندارد به‌صورت موازی کنترل‌های لازم را انجام می‌دهند. در داخل کشور 8-7 میلیون تن شیر تولیدی واحدهای صنعتی و 3 میلیون تن هم در واحدهای غیرصنعتی تولید می‌شود. 
موضوع مهم دیگری که در بحث سلامت شیر کشور ما وجود دارد اینکه ما یکی از معدود کشورهایی هستیم که بیش از 11 میلیون تن شیر تولید می‌کنیم و رتبه 10 دنیا را داریم که از این شیر حدود 850-800 هزار تن (نزدیک به 10 درصد آن) صادر می‌شود.
پروتکل‌های بین‌المللی، مرجع ذی‌صلاح برای فرآورده‌های لبنی را دامپزشکی می‌داند و ما به کشورهایی که صادرات لبنیات داریم، حتی یک مورد عدم انطباق بهداشتی محصولات صادراتی گزارش نشده است.
بنابراین چیزی که در بازار عرضه می‌شود هیچ مخاطره‌ای از نظر آفلاتوکسین ندارد.

کیفیت واکسن‌های مورد استفاده کاملا مناسب است
دکتر ماکنعلی در رابطه با کیفیت واکسن‌های تب برفکی مورد استفاده در کشور نیز گفت: در رابطه با تب برفکی الان انواع واکسن‌ها را انواع کشورها مانند روسیه، ترکیه، چین، فرانسه و ... داریم و در کشور ایران هم سه واکسن تب برفکی تولید می‌شود که از نظر کیفیت مورد تأیید دفتر تخصصی هستند و علاوه بر آن چیزی به نام PVM یا ارزیابی کارایی واکسن را هم عملیاتی کرده‌ایم. 
واکسن‌های مورد استفاده در کشور از نظر کیفیت مناسب هستند و تاکنون موردی از شکست واکسن گزارش نشده است و بنابراین دلایلی دال بر اینکه واکسن‌های موجود در کشور از کارایی لازم برخوردار نباشند وجود ندارد.

خودکفایی در تولید واکسن ظرف3-2 سال آینده
دکتر قاسم رضائیان‌زاده، معاون تشخیص و درمان سازمان دامپزشکی در این نشست خبری در توضیح بعضی سئوالات مطرح شده مطلبی را عنوان و گفت: بر اساس دستورالعمل سازمان دامپزشکی برای تأسیس مطب، درمانگاه و بیمارستان‌های دامپزشکی وجود این کلینیک‌ها در ساختمان‌های مستقل در مناطق مسکونی بدون مانع است و در یکی از جلسات کمیسیون کشاورزی مجلس مقرر شد که چون این موضوع در قوانین شهرداری دیده نشده است، تا مشخص شدن وضعیت قانونی، شهرداری براساس دستورالعمل سازمان عمل نماید. 
رضاییان‌زاده در مورد واکسن‌های مورد استفاده نیز گفت: متاسفانه یک تفکری در کشور ما وجود دارد که صرفاً واکسن‌های ساخته شده در کشورهای اروپایی و آمریکا را دارای کیفیت می‌دانند که این یک تفکر منسوخ شده است. 
قبل آنکه بخواهیم به کشور تولیدکننده واکسن فکر کنیم، بایستی شرایط ساخت ماده اولیه و روش‌های تولید و ارزیابی واکسن در هنگام مصرف در سطح فارم‌ها و مزارع ملاک قرار گیرد. در شرایطی که کشور ما درگیر تحریم‌های جدی است و سیاست‌های بین‌المللی کشورمان توسعه روابط با کشورهای همسایه و منطقه است. 
برای تولید داخلی واکسن و دارو، ضمن رعایت نکات فنی با سیاست‌گذاری که در این حوزه انجام شده 140 پروانه کارخانه ثبت و تولید همزمان صادر کرده‌ایم و 20 پروانه تأسیس تحت لیسانس شرکت‌های معتبر بین‌المللی را داریم. 
همچنین 5 پروانه موافقت اصولی کارخانه واکسن‌سازی صادر شده که با برنامهریزی‌های صورت گرفته تا 3-2 سال آینده از نظر واکسن‌های طیور هم بی‌نیاز از کشورهای خارج خواهیم شد. 

کمیته ملی کاهش مقاومت میکروبی
رضائیان‌زاده در ادامه اعلام کرد: مسئله دیگری که نیاز است اشاره کنیم اینکه کمیته ملی کاهش مقاومت میکروبی و کاهش مقاومت آنتی‌بیوتیک در سازمان دامپزشکی به‌صورت جدی و براساس سندی که مطابق با برنامه OIE و استانداردهای بین‌المللی است، فعالیت خودش را دنبال می‌کند. 
وی همچنین اعلام کرد: کلیه نهاده‌ها و اقلام مورد نیاز در حوزه دارو و افزودنی‌ها در کشور به حد کافی تأمین است و هیچ مشکل و نگرانی وجود ندارد و رصد و پایش‌های سازمان دامپزشکی به‌طور دائم وجود دارد.

ماهنامه دام و کشت و صنعت – شماره ۲۳۷- بهمن ۱۳۹۸
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow