صنعت دام و طیور و آبزیان
زنبورعسل، یک تیر و چند نشان

دومین کنگره بین‌المللی و دهمین کنگره پژوهشی زنبورعسل
زنبورعسل، یک تیر و چند نشان


مجله «دام و کشت و صنعت» در شماره‌های گذشته خود، بطور متنوع و متناوب مطالبی در مورد زنبور عسل ارائه کرده است. از آن جمله در زمینه‌های مختلف مانند: تنوع محصولات، ارزش افزوده، مباحث اصلاح نژادی، واردات ملکه، پرورش ملکه و شاید از همه اینها مهم‌تر نقشی که این حشره مفید در محیط زیست و در گرده‌افشانی گیاهان بازی می‌کند و از این نظر می‌توان آن را یکی از مهم‌ترین نهاده‌های کشاورزی به شما آورد، به موضوع زنبور عسل پرداخته شد.
دومین کنگره بین‌المللی و دهمین کنگره پژوهشی زنبورعسل ایران، دوم و سوم بهمن‌ماه در مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور در کرج با حضور دکتر کاظم خاوازی معاون وزیر و رئیس سازمان تحقیقات، دکتر مرتضی رضایی معاون وزیر در امور تولیدات دامی، دکتر اسماعیل خانیان رئیس موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، دکتر اسحاقی رئیس موسسه واکسن و سرم‌سازی رازی، آقای گرولد بودکر نماینده سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، خانم کریستینا رادی سفیر اسلونی در ایران و شماری از محققان و زنبورداران کشور در سالن همایش‌های موسسه تحقیقات علوم دامی کشور برگزار شد.
در این کنگره علاوه بر ارائه نتایج جدیدترین تحقیقات در زمینه زنبورعسل و فرآورده‌های آن، تجلیل از پژوهش‌گران برتر، معرفی تولیدگنندگان نمونه، برگزاری کارگاه‌های آموزشی و ... شاهد برگزاری نمایشگاهی از برخی دستاوردهای صنعت زنبورداری در کنار خود بود که گزارش کوتاهی از آن ارائه می‌شود:

تنوع محصولات زنبورعسل را جدی بگیریم
دکتر مرتضی رضایی، معاون وزیر در امور تولیدات دامی در این کنگره با اشاره به محصولات دیگر زنبورعسل مانند ژل رویال و زهر زنبورعسل، گفت: هر چند ایران جزو 4 کشور اول دنیا از نظر تعداد کلنی و تولید عسل است اما باید در دیگر محصولات زنبورعسل نیز با فناوری برتر جلو رفت و رتبه خوبی در این مورد داشته باشیم که این امر نیازمند ارتباط مستقیم با دانشگاهیان و استفاده از تحقیقات آن‌ها در این زمینه است. وی گفت: صنعت زنبورعسل یکی از خودکفاترین صنایع در کشور ما است. 

لزوم توسعه زنجیره ارزش غذایی پایدار
گرولد بودکر، نماینده سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در ایران با اشاره به این که ایران قابلیت‌های زیادی برای توسعه یک زنجیره با ارزش غذایی در صنعت زنبورعسل دارد، گفت: این زنجیره با ارزش غذایی می‌تواند بازار عرضه و تقاضای داخل و حتی بخشی از بازارهای جهانی را پوشش دهد. 
وی به مواردی مانند نقش زنبورعسل در گرده‌افشانی اشاره کرد و گفت: بدون زنبورها طیف گسترده‌ای از غذاها را از دست می‌دهیم و زنبورعسل نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی مردم دنیا دارد. وی همچنین به نقش زنبورداری در معیشت روستاییان اشاره کرد و آن را از جمله فعالیت‌های مفید و درآمدزا برای روستاییان است. 
بودکر گفت: توسعه زنجیره ارزش غذایی پایدار در کشورهای در حال توسعه می‌تواند مسیرهای جدیدی را پیش روی میلیون‌ها خانوار برای خروج از فقر قرار دهد. 

اعتماد بازار باید بازیابی شود
دکتر اسماعیل خانیان، رئیس مؤسسه تحقیقات و علوم دامی کشور گفت: توسعه زنبورداری برخلاف برخی پروژه‌های تولیدی دیگر به پایداری طبیعت و زیست‌بوم کشور کمک می‌کند. وی گفت: یکی از مسائل مهم در پرورش و تولید عسل، اعتماد بازار به تولیدات است که مشکلات زیادی در این بخش وجود دارد و باید برای رفع آن اقدام اساسی کرد.

بدون صادرات به مشکل خواهیم خورد
دکتر طهماسبی، رئیس بخش تحقیقات زنبورعسل موسسه تحقیقات علوم دامی و دبیر علمی کنگره گفت: سرانه مصرف عسل در ایران حدود یک کیلوگرم است و در این زمینه برخلاف گوشت، شیر و ماهی از متوسط جهانی بالاتر هستیم و این میزان مصرف 4 برابر مصرف جهانی است. وی گفت: در کشور ما 4/8 میلیون کنلی زنبورعسل وجود دارد که از این نظر ما رتبه چهارم هستیم و از نظر تولید عسل بیش از 90 هزار تن عسل توسط بیش از 85 هزار بهره‎بردار تولید می‌شود که از این نظر نیز رتبه چهارم جهانی را داریم. وی گفت: اگر نتوانیم برای صادرات گام‌های اساسی برداریم با افزایش تعداد زنبورداران به بن بست خواهیم خورد. 

توجه به پدیده CCD یا فروپاشی کلنی‌ها
خانم فانی هاتجینا، رئیس کمیسیون بهداشت اتحادیه جهانی زنبورداران اپی موندیا (Apimondia) به‌صورت ویدئو کنفرانس مطالبی در مورد پدیده CCD یا فروپاشی کلنی‌ها و همچنین آفات و بیماری‌های زنبورعسل از جمله کنه واروآ و نوزما و روش‌های کنترل آن‌ها اشاره کرد. 

جایگاه افتخارآمیز ایران در صنعت زنبورداری
خانم «کریستینا رادی»، سفیر کشور اسلونی که علاقه وافری هم به زنبورداری دارد در این همایش گفت: سعی می‌کنم در بحث روابط دو کشور از مسائلی که در زمینه تحقیق، آموزش و مسائل مختلفی که در حوزه زنبورداری وجود دارد حمایت کنم. وی در مصاحبه اختصاصی با خبرنگار مجله «دام، کشت و صنعت» نیز گفت: شما ایرانی‌ها باید به جایگاهی که در صنعت زنبورداری جهانی دارید افتخار کنید. به خاطر این شغل باارزش و این حشره مفید و به واسطه نقش مهمی که در تأمین امنیت غذایی جهانی و محیط زیست دارد و این برای ایرانی‌ها یاعث افتخار است.

آزمایشگاه تخصصی زنبورعسل
کیمیا معروفی، کارشناس آزمایشگاه و اتحادیه سراسری زنبورداران ایران زمین در مورد آزمایشگاه تخصصی زنبورعسل به خبرنگار «دام، کشت و صنعت» می‌گوید: آزمایشگاه حدوداً 5 سال است که راه‌اندازی شده و آزمایشگاه ما تنها آزمایشگاه تخصصی است که در زمینه محصولات زنبورعسل فعالیت می‌کند و به زودی قرار است که کلینیک زنبورعسل را نیز در کنار آن راه‌اندازی کنیم. رفرنس استانداردهای آزمایشگاه‌ ما، استاندارد 92 است و در حال حاضر کلیه آزمون‌های فیزیکی، شیمیایی و میکروبی زنبورعسل را انجام می‌دهیم. از دیگر خدمات آزمایشگاهی ما این است که در حال تدوین خدمات استاندارد ژل رویال هستیم و قرار است که به زودی در مورد آزمایش ژل رویال هم ورود کنیم.

مسئولان، ما را گرفتار بوروکراسی اداری نکنند
علی‌جعفر سرمستی، رئیس هیأت‌مدیره اتحادیه زنبورداران استان کرمانشاه و تعاونی زنبورداران شهرستان صحنه در گفت‎وگو با خبرنگار نشریه گفت: همایش بسیار خوبی است. امیدواریم که همه زنبورداران بتوانند از این همایش استفاده کارآمد ببرند و انشاا... که این همایش‌ها تداوم داشته باشد. 
وی با اشاره به 10هزار کلنی زنبورعسل خود با دو برند «عسل سرمستی» و «عسل بیستون» گفت تولیدات دیگر ما هم غذای زنبورعسل با برند «بی‌فود» است و محصولاتی مانند عسل‌های طبیعی در حد ارگانیک، ژل رویال، ملکه زنبورعسل، گرده گل و بره موم را تولید می‌کنیم. برنامه‌هایی هم برای تولید زهر زنبورعسل داریم. فرآوری و بسته‌بندی این محصولات را هم انجام می‌دهیم. بعضی کشورها مانند عراق هم صادرات داریم. 
غذای میکرونیزه زنبورعسل تولید می‌کنیم که 100 درصد برای زنبور قابل مصرف است و هیچ دورریزی ندارد و در زمستان جایگزین شکر می‌شود و در کاهش نوزمای زنبورعسل و حتی در ریزش کنه واروآ هم تأثیر دارد. 
وی در این مصاحبه از مسئولان درخواست کرد که در بروکراسی‌های اداری و کارهای اداری برای فعالان پرورش زنبورعسل سخت‌گیری نکنند و سنگ جلوی پای تولیدکننده نیندازند. 

هوشمندسازی تولید زنبور عسل
حسین سیار، فارغ التحصیل رشته کامپیوتر و علاقمند به بحث باغداری و زنبورداری و یکی از اعضای تیم «راهکار هوشمند مهام»، تولیدکننده و عرضه‌کننده مستقیم سیستم مدیریت هوشمند زنبورستان «بیدار» در مورد این سیستم هوشمند که در نمایشگاه عرضه شده، می‎گوید: سیستم هوشمند «بیدار» یک محصول سخت‌افزاری و نرم‌افزاری است که قسمت سخت‌افزاری آن روی کندو نصب می‌شود و به سیستم مرکزی یا سرور مرکزی اتصال دارد و تمام اطلاعات را از کندو دریافت می‌کند. 
از طریق همین کیت داخل کندو که روی آن سنسورهای مخصوص اندازه‌گیری وضعیت صدا، دما، رطوبت و ... قرار دارد، اطلاعات را به نرم‌افزاری که روی سیستم یا موبایل نصب می‌شود ارسال می‌کند. کیت‌های داخل کندو مجهز به المنت‌هایی هستند که دمای کندو را هم کنترل و در حد مناسب نگه می‌دارد. 
سنسورهای دیگر مانند رطوبت، وزن و صدا، داده‌هایی به ما می‌دهند که با داشتن این داده‌ها می‌توانیم اطلاعاتی از محیط زنبورستان و محیط کندو را به دست بیاوریم. 
با اطلاعاتی که این سیستم در اختیار ما قرار می‌دهد از وضعیت کندو به‌صورت کامل، با خبر می‌شویم و مواردی مانند وجود عامل مهاجم خارجی، عدم وجود ملکه، مقدار افزایش وزن کندو و ... را به ما می‌دهد و این‌ها باعث می‌شود که ما بدون بازدید از کندو بتوانیم وضعیت آن را زیرنظر داشته باشیم. 
خلاصه با کمک سنسورهایی که در کندو کار گذاشته شده است می‌توان اطلاعات بسیار خوبی مانند نیاز کندو به غذا، میزان تخم‌ریزی ملکه و ... برای مدیریت بهتر کندو را داشته باشیم. 
حتی با استفاده از این سیستم هوشمند، می‌توانیم بعد از چند سال اطلاعات مناسبی از یک منطقه هم داشته باشیم. اطلاعاتی مانند: زمان شهد و گرده، فصل بچه‌دهی، زمان بچه‌گیری، زمان دارودهی و سایر اقدامات مدیریتی را می‌توانیم با این سیستم ثبت کنیم. حتی شناسنامه کاملی از کندو را می‌توانیم در قسمت ثبت اطلاعات داشته باشیم.

ژل رویال، اکسیر جوانی
محمد فتحی‌نیا، کارشناس علوم دامی و زنبورعسل، مدیر زنبورستان «پرنس‌بی» زنبوردار نمونه سال 98 و 97 استان خوزستان که به‌صورت تخصصی در کار تولید ژل رویال یکی از فرآورده‌های زنبورعسل (اکسیر جوانی) است را در غرفه ارائه داده، می‌گوید: هدف ما این است که زنبورداری را از تک محصولی خارج کنیم. به همین جهت دوره‌های آموزشی درخصوص تولید ژل رویال هم برگزار می‌کنیم. تولید ژل رویال روند پیچیده و زمان‌بری دارد و زنبوردار را به‌صورت روزانه با این کار درگیر خواهد کرد. 
علاوه بر ژل رویال، عسل، گرده گل، زهر زنبورعسل را نیز برداشت می‌کنم اما مشکلی که در این میان وجود دارد این است که محصولات تولیدی با قیمت واقعی خریداری نمی‌شوند. مخصوصاً زهر زنبورعسل با قیمت بسیار پایین‌تر از قیمت جهانی از تولیدکننده خریداری می‌شود؛ چون در بازار آن مافیا و انحصار وجود دارد. یک مشکل هم در مورد ژل رویال این است که ژل رویال‌های چینی بی‌کیفیت وارد بازار شده و مردم را نسبت به آن بی‌اعتماد کرده است. 

رسالت‌مان ارتقای سطح زندگی زنبورداران است
داوود بالازاده، کارشناس زنبورعسل و مدیرعامل شرکت بازرگانی زنبورداری «جوواریم» می‌گوید: عمده‌ترین کاری که در شرایط فعلی انجام می‌دهیم واردات تکنولوژی زنبورعسل و بومی‌سازی آن است. از جمله کندوهای اتوماتیک و ابزارهای مدرن دیگر. چند ثبت اختراع در زمینه زنبورداری و ابزارآلاتی که در صنعت زنبورداری مورد نیاز بود هم انجام داده‌ایم. 
مانند: آپارات سیم قاب‌کن، محصولات دیگر از جمله کفی پلاستیکی که وارد می‌کنیم و کار گرده‌گیری را سهل‌تر می‌کند. خدمات دیگر ما ارائه ملکه‌های درجه یک قفقازی است. وی معتقد است این چنین همایش‌هایی بسیار تأثیرگذار است و تجربیات مختلف را به اشتراک می‌گذاریم و خدمات خودمان را به این صنف معرفی می‌کنیم.

حرکت به سمت تنوع محصولات
جواد دولابی، با سابقه 15 سال فعالیت، که زنبوردار نمونه در سال‌های 94 و 96 در استان کردستان بوده و امسال هم به‌عنوان زنبوردار نمونه کشوری معرفی شده است در غرفه جنب سالن همایش در گفت‌وگو با خبرنگار مجله گفت: شرکت عسل «ملکه کردستان» با 4 برند ثبت شده در عرصه تولید و فرآوری محصولات زنبورعسل فعالیت می‌کند و محصولاتی مانند: عسل، گرده گل، بره موم، ژل رویال و محصولات جانبی که تعداد آن‌ها حتی به 30-20 محصول می‌رسند را تولید می‌کنیم. 
تنوع محصولات تأثیر زیادی روی اشتغال‌زایی، افزایش تولید، ارزآوری و مواردی از این دست در صنعت زنبورداری دارد. محصولاتی نظیر انواع محصولات بهداشتی، 10 نوع کرم‌های برپایه فرآورده‌های زنبورعسل و ... تولید می‌کنیم. 
این صنعت با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می‌کند. شاید یکی از مهم‌ترین آن‌ها بی‌توجهی به برندسازی و عدم ارائه تسهیلات مناسب به افرادی که به‌طور موثر در حوزه فرآوری و توسعه صادرات فعالیت می‌کنند، باشد.
عدم تسهیل در کار صادرات باعث شده یکی از کم‌صادرات‌ترین کشورهای منطقه باشیم. با توجه به اینکه شرایط لازم هم برای صادرات وجود دارد و از نظر کیفیت هم وضعیت بسیار مطلوبی داریم. 

اختراع دستگاه مبارزه با کنه «واروآ»
بهروز کریمی، تولیدکننده دستگاه تصعید اسیداگزالیک با برند کاسپین و عرضه دستگاه خود در نمایشگاه، می‌گوید: دستگاهی که طراحی و اختراع کرده‌ام باعث تصعید اسیداگزالیک شده و با کمترین تأثیر منفی بر روی زنبور، بیشترین میزان مبارزه با کنه واروآ را باعث می‌شود. این روش در مقایسه با روش‌های دیگر کمترین میزان خطر برای زنبورعسل را دارد و از طرفی هیچ تأثیر منفی هم روی خود عسل کندو ایجاد نمی‌کند. 
یکی از دلایل نپذیرفتن عسل ما، در کشورهای دیگر وجود همین مواد سمی است که دستگاه اختراعی ما این مشکل را حل کرده است. در واقع در کشورهای اروپایی از همین روش استفاده می‌کنند. 
این نمایشگاه و همایش باعث اطلاع‌رسانی می‌شود و آخرین یافته‌های علمی در اختیار زنبورداران قرار می‌گیرد تا ارتقای کمی و کیفی مناسبی در این صنعت اتفاق بیفتد. 

تولید خوراک زنبورعسل قابل رقابت با شرکت‌های خارجی
حسین ملک‌زاده، مدیر بازرگانی شرکت «پروبی» مستقر در غرفه پروبی، به خبرنگار «دام، کشت و صنعت» گفت: این شرکت یک مجموعه‌ای است که به‌صورت مجموعه خانوادگی اداره می‌شود. تولیدات خوراک آماده زنبورعسل را به بازار عرضه می‌کنیم. البته هلدینگ ما در زمینه تولید ماشین‌آلات صنعتی و مواد غذایی هم فعالیت دارد اما در مورد زنبورعسل، مکمل‌های غذایی و خوراک زنبور را تولید می‌کنیم. حدود 9 نوع محصول مورد نیاز را تولید می‌کنیم. 12 سال سابقه تولید داریم و در همه استان‌ها و شهرستان‌ها نمایندگی داریم. 
دوره چهارم است که در این همایش شرکت می‌کنیم. از جمله اولین اسپانسر‌های این همایش بوده‌ایم و از همایش راضی هستیم و همایش تأثیرگذاری است.

ماهنامه دام و کشت و صنعت – شماره ۲۳۷- بهمن ۱۳۹۸
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow