صنعت دام و طیور و آبزیان
مرغ های تریاکی

مجله دام و کشت و صنعت بررسی می‌کند:
شایعه استفاده از تریاک و هورمون
در مرغداری‌ها


حتماً شایعاتی مانند استفاده از هورمون در مرغداری‌ها برای افزایش رشد آنها به گوش شما هم رسیده است. متأسفانه گاهاً در جامعه صحبت از این می‌شود که برای افزایش رشد مرغ در جیره غذایی آن از هورمون استفاده می‌شود و این هورمون در گوشت مرغ هم وجود دارد و به بدن مصرف‌کننده‌ها انتقال می‌یابد.
یا حتی بدتر از آن، اخیراً شایعاتی مبنی بر استفاده از تریاک در جیره غذایی طیور در رسانه‌های مجازی دست به دست می‌شود که "مرغداران تریاک به خورد مرغ‌های زبان بسته می‌دهند تا باعث یبوست و افزایش وزن آنها شود و به این طریق سود بیشتری به جیب بزنند".
برای بررسی چنین شایعاتی با دو تن از متخصصان این حوزه صحبت و موضوع را بررسی کرده‌ایم. ابتدا نظر دکتر محمدحسین شهیر، متخصص تغذیه طیور و استاد دانشگاه و در ادامه نیز دکتر علیرضا اکبرشاهی، مدیرکل دفتر بهداشت و مدیریت بیماری‌های طیور سازمان دامپزشکی توضیحاتی ارائه کرده‌اند که در ذیل آمده است:

افرادی با شایعه مردم را بدبین می‌کنند
دکتر محمدحسین شهیر، متخصص تغذیه طیور و استاد دانشگاه در مورد شایعه استفاده از تریاک در مرغداری‌ها می‌گوید: متأسفانه در جامعه ما کسانی هستند که با این قبیل شایعات سعی می‌کنند مردم را نسبت به گوشت مرغ بدبین کنند و بازار مرغ را تحت تأثیر قرار دهند و باعث نگرانی مردم می‌شوند. 
وی در تشریح این موضوع گفت: تریاک از خانواده «اُپیوم» و از گروه مواد «اُپیوئید» است که از نظر فیزیولوژیکی « پپتیدهای شبیه اُپیوئیدها » در بدن طیور بصورت طبیعی وجود دارد و بنابراین تریاک هم می‌تواند روی فیزیولوژی پرنده تأثیر بگذارد. 
از نظر تحقیقاتی نیز ترکیبات مشابه تریاک در کارهای پژوهشی بررسی و این اُپیوئیدها تأثیراتی از نظر افزایش مصرف غذا داشته‌اند اما در مورد تریاک چنانچه گفته شد هیچ توجیه اقتصادی و علمی مشاهده نشده است. تحقیقاتی که البته در مورد مواد مشابه تریاک انجام گرفته است نشان داده که از نظر فیزیولوژیکی این مواد می‌توانند تأثیراتی روی مغز و رفتار پرنده، فیزیولوژی پرنده، حرکات دستگاه گوارش و اشتهای طیور داشته باشد.
اما اینکه در عمل این موضوع در مرغداری‌ها اتفاق بیفتد به نظر من احتمال آن بسیار کم است؛ چراکه اولاً، از نظر اقتصادی به صرفه نیست و دیگر اینکه استفاده از آن و خوراندن آن به مرغ، دشواری‌های خاص خودش را دارد؛ چون باید از طریق آب مصرفی به طیور خورانده شود که کار بسیار سختی است. 
نکته دیگر اینکه برای افزایش رشد طیور، مواد مُجاز دیگری با کارایی بسیار خوب موجود است که استفاده از آنها نتایج خیلی خوبی هم دارد. مانند انواع افزودنیها که کاملاً مُجاز هم هستند. پس چه لزومی دارد که از یک ماده‌ای که هم گران است و هم مشکل قانونی دارد استفاده کرد؟!
وی در پاسخ به این سئوال که به فرض استفاده آیا مصرف گوشت چنین مرغ‎هایی تأثیری بر روی انسان دارند، گفت: این موضوع بستگی به زمان استفاده آن دارد و اگر مصرف دارو به فاصله 5 روز تا یک هفته مانده به کشتار قطع شود، بقایای آن در گوشت باقی نخواهد ماند. مگر اینکه در روزهای آخر دوره به مرغ خورانده شود که این هم هیچ توجیه کارشناسی ندارد. در نهایت میتوانم بگویم که متاسفانه این موضوع "شایعه" است و یک عده با قصد و غرض‌هایی خاص این "شایعات" را در بین مردم رواج می‌دهند.

هورمون‌ها هیچ کاربردی در مرغداری ندارند
این متخصص تغذیه طیور در مورد هورمون‌ها و استفاده آن در مرغداری‌ها نیز می‌گوید: نتایج تحقیقاتی که انجام شده است، نشان داد که هورمون‌ها هیچ تأثیری روی رشد و افزایش وزن مرغ ندارند؛ چون در واقع از نظر فیزیولوژیکی مقدار هورمون‌هایی که به‌صورت طبیعی در بدن مرغ تولید می‌شود، به اندازه‌ای هست که دیگر نیازی به استفاده از هورمون اضافی نیست و مصرف هورمون در مرغ هیچ تأثیری روی افزایش وزن ندارد.
مضاف بر اینکه قیمت هورمون بالا است و استفاده از آن هم کار هزینه‌بر و سختی است؛ چون باید به‌صورت تزریقی استفاده شود و این کار عملاً در سطح مرغداری غیرممکن است.
چنانچه گفته شد این صحبت‌ها را عده‌ای از روی غرض یا هر دلیل دیگری در سطح جامعه رواج می‌دهند تا مردم را نسبت به گوشت مرغ بی‌اعتماد کنند.

استفاده از تریاک و هورمون هیچ توجیهی فنی ندارد
دکتر علیرضا اکبرشاهی، مدیرکل دفتر بهداشت و مدیریت بیماری‌های طیور سازمان دامپزشکی نیز در این مورد می‌گوید: این موضوع نه اصلاً امکان‌پذیر است و نه به هیچ عنوان مورد تأیید سازمان دامپزشکی می‌باشد و به چند دلیل آن را کاملاً رد می‌کنیم؛ چراکه از نظر بحث اقتصادی و با هزینه تمام شده‌ای که برای تریاک وجود دارد و همچنین با توجه به وجود داروها و افزودنی‎های ارزان‌قیمت و مُجازی که می‌توان برای این منظور استفاده کرد، دیگر نیازی به استفاده از تریاک نیست. 
وی در توضیح گفت: طول دستگاه گوارش مرغ بسیار کوتاه است و به‌واقع می‌توان آن را به یک کارخانه تولید گوشت تشبیه کرد که خوراک را مصرف و به گوشت تبدیل می‎کند.
 حال مرغی با این دستگاه گوارش خاص که با این سرعت مواد غذایی مصرفی را به گوشت تبدیل می‌کند، اگر قرار باشد که تریاک در جیره غذایی آن قرار بگیرد و یبوست ایجاد کند که این چرخه‌ی تبدیل غذا به گوشت از کار می‌افتد. پس هر عاملی که در مرغ ایجاد یبوست کند، باعث کاهش مصرف غذا و کاهش سرعت رشد خواهد شد. 
اکبرشاهی افزود: دانش مرغداران ما هم به اندازه‌ای بالا هست که از روش‌های مناسب و مُجاز و توجیه‌پذیر استفاده نمایند که اصلاً نیازی به استفاده از موادی مانند تریاک نباشد. افزودنی‌هایی که در بازار برای افزایش اشتها و افزایش وزن وجود دارد موثرتر، اقتصادی‌تر و توجیه‌پذیرتر است و گیروگرفت‌های قانونی تریاک را هم ندارد. پس هیچ کس در این شرایط به سمت تریاک نمی‌رود. وی افزود: برای افزایش اشتها و مصرف غذا، انواع مکمل‌های معدنی، مخمرها، ویتامین‌ها، و مانند اینها وجود دارد که بهبود دهنده سیستم گوارش دام و طیور است و کیفیت غذا و جذب آن را افزایش می‌دهد و باعث افزایش رشد می‌شود. در حال حاضر وقتی جیره‌های غذایی به گونه‌ای ترکیب می‌شوند که از نظر مواد مغذی کاملاً متعادل هستند، سرعت رشد مرغ به بالاترین حد خودش رسیده و در طول دوره رشد، وزن مناسب ایجاد می‌شود. هرگونه تغییر در این مواد غذایی ممکن است سیستم گوارش مرغ را به هم بریزد و تأثیر منفی ایجاد نماید. 
مدیرکل دفتر بهداشت و مدیریت بیماری‌های طیور سازمان دامپزشکی، در ادامه گفت: حتی اگر شائبه این هم وجود داشته باشد که تریاک را به "مرغ‌های بیمار" بدهند تا بتوانند آنها را به فروش برسانند، باید گفت که مرغ‌های بیمار در خود کشتارگاه ضبط و از چرخه مصرف خارج می‌شوند. 
اکبرشاهی افزود: در مورد بیماری‌های طیور بسته به مشکلی که داشته باشند، داروهای بسیار مؤثری برای بیماری‌ها وجود دارد که استفاده آنها نتایج بسیار قابل قبولی دارد. دارو براساس آزمایش‌های دقیق و بالینی تجویز می‌شود که دیگر موادی مانند تریاک و ... اصلاً جایگاهی ندارند. 
وی در مورد استفاده از هورمون‌ها هم می‌گوید: بحث هورمون‌ها را هم ما مکرراً به جامعه توضیح داده‌ایم ولی متأسفانه در سطح جامعه هنوز شایعات و حرف و حدیث‌هایی وجود دارد که به هیچ عنوان منطقی و قابل قبول نیست. مرغی که الان در حال پرورش آن هستیم، ماحصل 300-200 سال کار علمی و ژنتیکی است و در واقع نتایج این تحقیقات چندین ساله به جایی رسیده که مرغ با سرعت بسیار بالا غذا را تبدیل به گوشت می‌کند و این رشد ژنتیکی بالا هیچ نیازی به موادی مانند هورمون ندارد. 
وی توضیح داد: اولاً هورمون‌ها را باید حتماً به‌صورت تزریقی استفاده کرد و این کار عملاً در سطح مرغداری امکان‌پذیر نیست. بخصوص که این کار باید به‌صورت مکرر و هر چند روز یک بار هم تکرار شود که کاری بسیار سخت است. ضمن اینکه اگر چنین کاری با مرغ‌های یک مرغداری صورت بگیرد به علت استرس‌های مداوم، مشکلات دیگری هم برای آنها ایجاد خواهد شد. یعنی این کار اصلاً عملیاتی و شدنی نیست. 
اکبرشاهی در مورد باقی‌مانده آنتی‌بیوتیک‌ها در گوشت مرغ هم گفت: در طول دوره پرورش، اگر گله‌ای درگیر بیماری شود برای درمان از داروهایی استفاده خواهد شد. اما نکته‌ای که وجود دارد این است که برای هر دارویی یک مدت زمانی وجود دارد که از بدن پرنده دفع می‌شود و با توجه به اینکه در همه واحدهای تولیدی و کشتارگاهی دامپزشکان حضور دارند و در طول دوره رشد تا ورود مرغ به کشتارگاه، آن را کاملا نظارت می‌کنند، روی داروهای مصرفی هم نظارت کافی وجود دارد. 
در خود کشتارگاه هم گوشت‌هایی که می‌خواهد وارد بازار شود مورد ارزیابی‌های دقیق صئرت می‌گیرد. پس به مردم اطمینان می‌دهیم که مشکلی از این نظر وجود ندارد.

ماهنامه دام و کشت و صنعت- شماره ۲۳۸- اسفند ۱۳۹۸
 

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow