صنعت دام و طیور و آبزیان
ساماندهی بازار‭ ‬مصرف ماهی‭ ‬قزل‭ ‬آلا

ساماندهی بازار‭ ‬مصرف ماهی‭ ‬قزل‭ ‬آلا

حمیدرضا‭ ‬مجتبوی‭ ‬

وضعیت‭ ‬بازار‭ ‬آبزیان‭ ‬و‭ ‬فرآورده‌های‭ ‬شیلاتی‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬نوع‭ ‬آبزیان‭ ‬و‭ ‬فرآورده‌ها،‭ ‬شامل‭: ‬بازار‭ ‬ماهیان‭ ‬دریایی،‭ ‬بازار‭ ‬ماهیان‭ ‬پرورشی،‭ ‬بازار‭ ‬میگو‭ ‬دریایی،‭ ‬بازار‭ ‬میگو‭ ‬پرورشی‭ ‬و‭ ‬بازار‭ ‬ماهی‭ ‬خاویاری‭ ‬است‭. ‬ با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬اینكه‭ ‬تعداد‭ ‬تولیدكنندگان‭ ‬اعم‭ ‬از‭ ‬صیادان‭ ‬و‭ ‬پرورش‌دهندگان‭ ‬بسیار‭ ‬زیاد‭ ‬بوده‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬طور‭ ‬كلی‭ ‬با‭ ‬تولیدكنندگان‭ ‬خرد‭ ‬رو‌به‌رو‭ ‬هستیم،‭ ‬مانند‭ ‬سایر‭ ‬كالاهای‭ ‬بخش‭ ‬كشاورزی،‭ ‬تولیدكنندگان‭ ‬و‭ ‬تشكل‌های‭ ‬صنفی‭ ‬آن‌ها،‭ ‬دارای‭ ‬كمترین‭ ‬نقش‭ ‬در‭ ‬بازارسازی‭ ‬و‭ ‬مدیریت‭ ‬بازار‭ ‬می‌باشند‭ ‬و‭ ‬نقش‭ ‬واسطه‌ها‭ ‬بسیار‭ ‬پررنگ‭ ‬است‭. ‬البته‭ ‬برخلاف‭ ‬سایر‭ ‬كالاهای‭ ‬كشاورزی،‭ ‬در‭ ‬مورد‭ ‬ماهیان‭ ‬پرورشی‭ ‬حاشیه‌های‭ ‬سود‭ ‬واسطه‌ها‭ ‬بسیار‭ ‬بالا‭ ‬نیست‭. ‬
به‭ ‬جز‭ ‬میگو‭ ‬كه‭ ‬تمركز‭ ‬اصلی‭ ‬آن‭ ‬بر‭ ‬بازار‭ ‬خارجی‭ ‬است‭ ‬برای‭ ‬سایر‭ ‬گونه‌ها‭ ‬تمركز‭ ‬اصلی‭ ‬بر‭ ‬بازار‭ ‬داخلی‭ ‬است‭. ‬البته‭ ‬باید‭ ‬توجه‭ ‬داشت‭ ‬كه‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬ذائقه‭ ‬مصرف‌كنندگان‭ ‬خرد‭ ‬و‭ ‬خانوارها،‭ ‬نقش‭ ‬و‭ ‬سهم‭ ‬زنده‭ ‬فروشی‭ ‬و‭ ‬تازه‭ ‬فروشی‭ ‬در‭ ‬آّبزیان‭ ‬پرورشی‭ ‬بالا‭ ‬می‌باشد‭ ‬و‭ ‬علیرغم‭ ‬ورود‭ ‬واحدهای‭ ‬فرآوری‭ ‬به‭ ‬عرضه‭ ‬آبزیان‭ ‬پرورشی‭ ‬فرآوری‭ ‬شده،‭ ‬سهم‭ ‬آن‌ها‭ ‬بالا‭ ‬نیست‭ ‬و‭ ‬عمده‭ ‬تمركز‭ ‬آن‌ها‭ ‬بر‭ ‬بسته‌بندی‭ ‬و‭ ‬عرضه‭ ‬انواع‭ ‬آبزیان‭ ‬دریایی‭ ‬و‭ ‬پرورشی‭ ‬برای‭ ‬مصرف‌كنندگان‭ ‬بزرگ‭ ‬می‌باشد‭. ‬
در‭ ‬آبزیان‭ ‬پرورشی‭ ‬و‭ ‬به‌طور‭ ‬اعم‭ ‬ماهی‭ ‬قزل‭ ‬آلا،‭ ‬نقش‭ ‬كارخانجات‭ ‬خوراك‭ ‬در‭ ‬توزیع‭ ‬آن‌ها،‭ ‬چه‭ ‬به‌صورت‭ ‬تازه‭ ‬و‭ ‬چه‭ ‬به‌صورت‭ ‬فرآوری‭ ‬شده،‭ ‬در‭ ‬حال‭ ‬افزایش‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬هر‭ ‬كدام‭ ‬بسته‭ ‬به‭ ‬سهمی‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬بازار‭ ‬خوراك‭ ‬دارند‭ ‬در‭ ‬بازار‭ ‬عرضه‭ ‬ماهی‭ ‬فعال‭ ‬هستند‭. ‬ قیمت‭ ‬آبزیان‭ ‬پرورشی‭ ‬نوسانات‭ ‬بسیار‭ ‬زیادی‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬طول‭ ‬یكسال‭ ‬نشان‭ ‬می‌دهد‭ ‬كه‭ ‬عمدتا‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬تغییرات‭ ‬شدید‭ ‬در‭ ‬عرضه‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬در‭ ‬تقاضا‭ ‬طی‭ ‬ماه‌ها‭ ‬و‭ ‬فصول‭ ‬مختلف‭ ‬سال‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬همچنین‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬مقیاس‌های‭ ‬كوچك‭ ‬تولید‭ ‬و‭ ‬نبود‭ ‬صرفه‌جویی‭ ‬به‭ ‬مقیاس‭ ‬و‭ ‬نیز‭ ‬راندمان‭ ‬پایین،‭ ‬قیمت‭ ‬تمام‭ ‬شده‭ ‬آبزیان‭ ‬پرورشی‭ ‬بالا‭ ‬می‌باشد‭ ‬و‭ ‬كیفیت‭ ‬بعضا‭ ‬پایین‭ ‬نهاده‌ها‭ ‬و‭ ‬نوسان‭ ‬كیفیت‭ ‬آن‌ها‭ ‬این‭ ‬مشكل‭ ‬را‭ ‬تشدید‭ ‬كرده‭ ‬است‭. ‬
تشكل‌های‭ ‬صنفی‭ ‬تولیدكنندگان‭ ‬نیز‭ ‬عموما‭ ‬درگیر‭ ‬اختلافات‭ ‬داخلی‭ ‬و‭ ‬حل‭ ‬و‭ ‬فصل‭ ‬موارد‭ ‬روزمره‭ ‬تولیدكنندگان،‭ ‬اعم‭ ‬از‭ ‬صیادان‭ ‬و‭ ‬آبزی‌پروران‭ ‬هستند‭ ‬و‭ ‬نتوانسته‌اند‭ ‬به‌نحو‭ ‬شایسته‌ای‭ ‬نمایندگی‭ ‬اعضا‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬داشته‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬سیاست‌ها‭ ‬و‭ ‬برنامه‌های‭ ‬روشنی‭ ‬تبعیت‭ ‬كنند‭. ‬
گفته‭ ‬می‌شود‭ ‬كه‭ ‬سازمان‭ ‬شیلات‭ ‬ایران‭ ‬به‌عنوان‭ ‬متولی‭ ‬زیربخش‭ ‬شیلات‭ ‬برنامه‭ ‬مشخصی‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬مدیریت‭ ‬بازار‭ ‬آبزیان‭ ‬نداشته‭ ‬و‭ ‬حمایت‌های‭ ‬موردی‭ ‬و‭ ‬خصوصا‭ ‬در‭ ‬بازار‭ ‬جهانی‭ ‬را‭ ‬دنبال‭ ‬می‌نماید‭ ‬و‭ ‬همه‭ ‬چیز‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬سازوكار‭ ‬بازار‭ ‬سپرده‭ ‬است‭. ‬دسته‌بندی‭ ‬و‭ ‬رتبه‌بندی‭ ‬تولیدكنندگان‭ ‬و‭ ‬تولیدات‭ ‬شیلاتی‭ ‬صورت‭ ‬نگرفته‭ ‬و‭ ‬مصرف‌كنندگان‭ ‬برای‭ ‬انتخاب‭ ‬محصولات‭ ‬برتر‭ ‬حمایت‭ ‬نمی‌شوند‭ ‬و‭ ‬بنابراین‭ ‬تشویقات‭ ‬لازم‭ ‬برای‭ ‬حمایت‭ ‬از‭ ‬تولیدكنندگانی‭ ‬كه‭ ‬كیفیت‭ ‬تولیدات‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬ارتقاء‭ ‬می‌دهند‭ ‬وجود‭ ‬ندارد‭. ‬

برای مطالعه مطلب «جهشی‭ ‬شگرف‭ ‬در‭ ‬اصلاح‭ ‬نژاد‭ ‬ماهی‭ ‬قزل‭ ‬آلا‭ ‬در‭ ‬ایران» کلیک کنید

سازمان‭ ‬اجرایی

بهترین‭ ‬مكان‭ ‬برای‭ ‬مدیریت‭ ‬این‭ ‬موضوع،‭ ‬تشكل‌های‭ ‬صنفی‭ ‬موجود‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬بین‭ ‬آن‌ها،‭ ‬اتحادیه‭ ‬تولید‭ ‬و‭ ‬تجارت‭ ‬آبزیان‌داری‭ ‬بیشترین‭ ‬مناسبت‭ ‬چه‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬موضوع‭ ‬و‭ ‬چه‭ ‬از‭ ‬نظر‭ ‬انعطاف‭ ‬تشكیلاتی‭ ‬است‭. ‬ فعالیت‭ ‬میز‭ ‬تجارت‭ ‬داخلی‭ ‬آبزیان‭ ‬حول‭ ‬دو‭ ‬محور‭ ‬كلی‭ ‬سازماندهی‭ ‬خواهد‭ ‬شد‭: ‬
اقدامات‭ ‬فراگونه‌ای
•‭ ‬شناسنامه‌دار‭ ‬كردن‭ ‬همه‭ ‬عوامل‭ ‬و‭ ‬دست‌اندركاران‭ ‬خرید‭ ‬و‭ ‬فروش‭ ‬آبزیان‭ ‬و‭ ‬فرآورده‌های‭ ‬شیلاتی‭. ‬
•‭ ‬اجرای‭ ‬سیستم‭ ‬رهگیری‭ ‬آبزیان‭ ‬و‭ ‬فرآورده‌های‭ ‬شیلاتی‭ ‬با‭ ‬مساعدت‭ ‬كامل‭ ‬سازمان‭ ‬شیلات‭ ‬ایران‭ ‬در‭ ‬تمام‭ ‬مسیر‭ ‬آب‭ -‬دریا‭ ‬و‭ ‬مزرعه‭- ‬تا‭ ‬سفر‭ ‬با‭ ‬اولویت‭ ‬ابتدایی‭ ‬تولیدات‭ ‬آبزی‌پروری‭. ‬
•‭ ‬ممیزی‭ ‬كلیه‭ ‬عوامل‭ ‬و‭ ‬دست‌اندركاران‭ ‬مسیر‭ ‬آب‭ ‬تا‭ ‬سفره،‭ ‬اجرای‭ ‬سیستم‭ ‬تطبیق‭ ‬و‭ ‬واحدهای‭ ‬حلقه‌های‭ ‬مختلف‭ ‬با‭ ‬استانداردها‭ ‬و‭ ‬نشان‌های‭ ‬بین‌المللی‭ ‬و‭ ‬درجه‌بندی‭ ‬آن‌ها‭ ‬و‭ ‬اطلاع‌رسانی‭ ‬متناسب‭ ‬برای‭ ‬آگاهی‭ ‬خریداران‭ ‬و‭ ‬مصرف‌كنندگان‭. ‬
•‭ ‬راه‌اندازی‭ ‬سامانه‭ ‬خرید‭ ‬و‭ ‬فروش‭ ‬آبزیان‭ ‬و‭ ‬فرآورده‌های‭ ‬شیلاتی‭ ‬با‭ ‬هدف‭ ‬كوتاه‭ ‬مدت‭ ‬نزدیك‌تر‭ ‬نمودن‭ ‬خریداران‭ ‬و‭ ‬فروشندگان‭ ‬و‭ ‬كاهش‭ ‬نقش‭ ‬بعضی‭ ‬عوامل‭ ‬واسطه‭ ‬و‭ ‬هدف‭ ‬میان‭ ‬مدت‭ ‬ثبت‭ ‬خرید‭ ‬و‭ ‬فروش‭ ‬و‭ ‬قانونمندتر‭ ‬شدن‭ ‬این‭ ‬فرآیند‭. ‬
•‭ ‬توسعه‭ ‬سهم‭ ‬و‭ ‬نقش‭ ‬بازارهای‭ ‬منطقه‌ای‭ ‬و‭ ‬استانی‭. ‬
•‭ ‬فعال‭ ‬كردن‭ ‬فروشگاه‌های‭ ‬زنجیره‌ای‭ ‬به‌عنوان‭ ‬یكی‭ ‬از‭ ‬مراكز‭ ‬مهم‭ ‬عرضه‭ ‬ماهی‭ ‬و‭ ‬تشویق‭ ‬و‭ ‬حمایت‭ ‬از‭ ‬توسعه‭ ‬فروشگاه‌های‭ ‬استاندارد‭ ‬در‭ ‬سطح‭ ‬استان‌ها‭ ‬و‭ ‬شهرها‭. ‬
•‭ ‬ایجاد‭ ‬تنوع‭ ‬قابل‭ ‬توجه‭ ‬در‭ ‬شكل‭ ‬و‭ ‬كیفیت‭ ‬عرضه‭ ‬با‭ ‬تشویق‭ ‬و‭ ‬حمایت‭ ‬از‭ ‬توسعه‭ ‬فرآورده‌های‭ ‬شیلات‭. ‬
•‭ ‬استاندارد‭ ‬شدن‭ ‬سیستم‭ ‬و‭ ‬امكانات‭ ‬حمل‭ ‬و‭ ‬نقل‭ ‬آبزیان‭ ‬و‭ ‬فرآورده‌ها‭ ‬
برنامه‌های‭ ‬موردی‭ ‬با‭ ‬هدف‭ ‬تمركزگونه‌ای
با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬جمیع‭ ‬جوانب‭ ‬و‭ ‬درجه‭ ‬اهمیت‭ ‬گونه‌های‭ ‬مختلف‭ ‬و‭ ‬نیز‭ ‬امكان‌پذیری‭ ‬دستیابی‭ ‬سریعتر‭ ‬به‭ ‬تغییرات‭ ‬محسوس،‭ ‬پیشنهاد‭ ‬می‌شود‭ ‬تمركز‭ ‬بر‭ ‬قزل‭ ‬آلا‭ ‬و‭ ‬میگو‭ ‬صورت‭ ‬گیرد‭.‬

نشریه دام و کشت و صنعت - شماره  ۲۲۱ - سال ۱۳۹۷
 

ماهنامه دام و کشت و صنعت پنجره ای به آگاهی و دانش

مدیر سایت
info@iranagrimagazine.com

به این مطلب امتیاز دهید:

کارشناسان ما در مورد مشکلات تولید محصولات، که نمی‌توانید برای آن جوابی پیدا کنید؛ می‌توانند به شما کمک کنند

info@iranAgriMagazine.com
arrow