به گزارش خبرگزاری تسنیم از خرمآباد، بر فراز تپهای رسوبی، جایی که افق شهر را قطع میکند و سایهاش حتی در نیمروز هم کشیده میماند، قلعهای هست که نامش در دل مردم و تاریخ، هر دو، با ابهت و اضطراب گره خورده: فلکالافلاک.
نامش، خود یک استعاره است. فلکالافلاک؛ یعنی آسمان آسمانها، گویی بنایی است که نه از خاک، که از وهم ساخته شده. اما این قلعه، بسیار زمینیتر از آن است که گمان میرود.
پیوند ظریف میان طبیعت و معماری این قلعه که همچون ادامهای از کوه بهنظر میرسد، در تاریخ 17 اسفند 1404 زیر آتش موشکهای صهیونی، آمریکایی قرار گرفت.
در آن روز موشکها عرصه فلکالافلاک را که قرنها بر عبورومرور انسانها نظاره کردهاند را نشانه گرفت و خواست ابهت این سازه بهجامانده از عصر ساسانی را چون یاغیگران به تاراج ببرد.
عطا حسنپور، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی لرستان، در گفتوگو با خبرنگار تسنیم پرده از جزئیات حملهای برداشت که حتی به حافظه و قدمت کهن یک سرزمین هم رحم نکرده.
بهگفته او در این حمله حدود 14 تا 15 موشک به محدوده عرصه قلعه فلکالافلاک اصابت کرد و نخستین موشک ساختمان ادارهکل میراثفرهنگی لرستان را هدف گرفت و این بنا و تمام تجهیزات آن تخریب شد.
اما شدت حملات بهحدی بوده که یکی از بناهای تاریخی نیز با عنوان سربازخانه شماره دو بهطور کامل تخریب شد. این ساختمان که بخشی از مجموعه فلکالافلاک بود در اثر اصابت مستقیم موشک بهطور صددرصدی از بین رفت.
تاراج تاریخ یک سرزمین
در ادامه ویرانی موشکها، بخش شمالی قلعه نیز آسیب دید و بناهای باشگاه افسران، سربازخانه شماره یک، ساختمان هنگ و خانه تاریخی قاضی ابو بر اثر اصابت مستقیم یا موج شدید انفجار دچار خسارات جدی شدند.
این خسارات از تخریب اجزای سازهای گرفته تا نابودی درها، پنجرهها و تزئینات تاریخی را دربر میگیرد و حملات را فقط محدود به عرصه قلعه نکرد.
موزههای باستانشناسی و مردمشناسی نیز که روایتگر هزاران سال زیست انسان در زاگرساند، بر اثر موج انفجار آسیب جدی دیدند؛ ویترینها شکست، و در و پنجرهها فرو ریخت.
بنا بر اعلام مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی لرستان سازه اصلی قلعه فلکالافلاک همچنان پابرجا مانده و استحکام این بنای کهن سبب شده تا از تخریب کامل آن جلوگیری شود.
مجموعه عظیم تاریخی فلکالافلاک در باغ تاریخی گلستان جای گرفته که خود بخشی جداییناپذیر از هویت فضایی و تاریخی قلعه محسوب میشود.
در جریان حملات موشکی، بخشهای گستردهای از این باغ نیز آسیب دید و حتی پرندگان، درختان کهنسال چنار و نظارهگر تاریخ از موج انفجار در امان نماندند.
ایستاده در برابر موشکهای یغماگر
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی لرستان مجموع خسارتهای واردشده به مجموعه فلکالافلاک را طبق برآوردهای اولیه 100 میلیارد تومان تخمین زد.
حسنپور در تشریح ابعاد حقوقی این حمله یادآور شد که پیش از این، نشان بینالمللی «سپر آبی» بر بام قلعه فلکالافلاک نصب شده بود که بهصراحت بر ممنوعیت حمله به آثار تاریخی در زمان جنگ و مخاصمه دلالت دارد.
این اصل، در اسناد و کنوانسیونهای 1954 لاهه، 1972 یونسکو و 2347 سازمان ملل متحد تصریح شده و جامعه جهانی را به حفاظت از میراث فرهنگی بشر در هر شرایطی ملزم میکند.
بهتصریح حسنپور حمله به عرصه این مجموعه تاریخی در حالی رخ داده که تمام این معاهدات و قوانین بینالمللی بر ضرورت مصونماندن میراثفرهنگی از حملات نظامی تأکید دارند.
دامنه حمله به قدمت کهن لرستان تنها به بنای تاریخی خرمآباد محدود نشد و در برخی دیگر از شهرستانها نیز آثار موج انفجار مشاهده شد. در بروجرد نیز تعدادی از خانههای تاریخی بر اثر موج انفجار دچار آسیبهایی در بخش شیشهها و درها و پنجرهها شدند.
در الشتر قلعه مظفری متعلق به اواخر دوره قاجار با تزئینات آجری شاخص از یغمای موشکها در امان نماند. در این بنا نیز درها و پنجرههای چوبی بر اثر موج انفجار آسیب دیدند.
آنچه در حملات موشکی اسفندماه رخ داده، تنها تخریب چند بنای کهن در لرستان نبود؛ بلکه حمله به بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی این سرزمین بلوط و مفرغ است.
فلکالافلاک اما همچنان ایستاده. نه بهمثابه یک قلعه، بلکه بهعنوان سمبلی از مقاومت معماری در برابر راهزنان تاریخ و موشکهای یغماگر.
انتهای پیام/ 644/.
نظرات کاربران