به گزارش خبرگزاری تسنیم از زاهدان، در جهان امروز، رقابت کشورها دیگر تنها در میدانهای سیاسی و نظامی تعریف نمیشود؛ بلکه آنچه بیش از هر زمان دیگری جایگاه قدرتها را تعیین میکند، توان آنها در تسلط بر مسیرهای تجارت، کریدورهای ترانزیتی و گرههای راهبردی اقتصاد جهانی است. در چنین فضایی، کشورهایی موفقتر خواهند بود که بتوانند از موقعیت ژئوپلیتیکی خود، نه فقط بهعنوان یک مزیت جغرافیایی، بلکه بهعنوان ابزاری برای خلق قدرت اقتصادی، افزایش نفوذ منطقهای و تضمین امنیت ملی بهره ببرند.
جمهوری اسلامی ایران، به واسطه قرار گرفتن در یکی از حساسترین نقاط اتصال شرق و غرب جهان، از ظرفیت کمنظیری برای ایفای این نقش برخوردار است؛ ظرفیتی که سالها بخش مهمی از آن مغفول مانده بود، اما اکنون در سایه سیاست توسعه روابط با همسایگان و تمرکز بر دیپلماسی اقتصادی، بار دیگر در حال فعال شدن است. در این میان، جنوب شرق کشور و بهویژه منطقه آزاد چابهار، بیش از هر زمان دیگری به کانون توجه سیاستگذاران و فعالان اقتصادی تبدیل شده است؛ منطقهای که میتواند نقشی تعیینکننده در اتصال اقتصاد ایران به بازارهای بزرگ آسیایی ایفا کند.
در کنار بندر راهبردی چابهار، اکنون نام منطقهای دیگر نیز بیش از گذشته شنیده میشود؛ ریمدان، گذرگاه مرزی مهم ایران و پاکستان که تا چندی پیش شاید تنها بهعنوان یک نقطه عبوری شناخته میشد، اما امروز در حال تبدیل شدن به یکی از کلیدیترین نقاط ژئواکونومیک کشور است. منطقهای که با قرار گرفتن در مجاورت بندر گوادر پاکستان و در امتداد کریدور اقتصادی چین–پاکستان، میتواند حلقه اتصال ایران با یکی از بزرگترین پروژههای اقتصادی جهان باشد؛ مسیری که نهتنها ظرفیت افزایش مبادلات تجاری را دارد، بلکه میتواند جایگاه ایران را در نقشه تجارت منطقهای و بینالمللی بازتعریف کند.
طرح ایجاد منطقه آزاد مشترک ایران و پاکستان در محدوده ریمدان–گبد، توسعه زیرساختهای گمرکی و لجستیکی، تقویت پیوندهای اقتصادی با بندر گوادر و تلاش برای جذب سرمایهگذاران خارجی، بهویژه سرمایهگذاران چینی، همگی نشان میدهد که نگاه به شرق کشور دیگر صرفاً نگاهی توسعهای در مقیاس محلی نیست؛ بلکه بخشی از یک راهبرد کلان برای تبدیل ظرفیتهای مرزی به موتور محرک اقتصاد ملی است.
در شرایطی که جهان با سرعت در حال بازآرایی مسیرهای تجاری و زنجیرههای تأمین است، ایران نیز در تلاش است سهم شایسته خود را از این تحولات به دست آورد؛ و شاید یکی از مهمترین پاسخها به این پرسش که آینده تجارت ایران از کدام مسیر میگذرد، در همین نقطه کمتر دیدهشده اما راهبردی، یعنی ریمدان نهفته باشد.
سفر اخیر هیأت مدیران و بازرگانان سیستان و بلوچستان به پاکستان و مذاکرات انجامشده با مسئولان منطقه آزاد گوادر، نشانهای روشن از آغاز فصلی تازه در مناسبات اقتصادی دو کشور و گامی مهم در مسیر تحقق این چشمانداز است؛ چشماندازی که میتواند ریمدان را از یک مرز جغرافیایی، به نماد موفق دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در جنوب آسیا تبدیل کند.
در همین راستا، خبرنگار تسنیم در گفتوگویی تفصیلی با محمدسعید اربابی، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار، ابعاد مختلف این تحولات، اهداف راهبردی منطقه آزاد مشترک ایران و پاکستان، نقش سرمایهگذاران خارجی و آینده ریمدان در معادلات اقتصادی منطقه را بررسی کرده است که از نظر خوانندگان محترم تسنیم میگذرد:
تسنیم: سفر اخیر هیأت اقتصادی سیستان و بلوچستان به پاکستان چه دستاوردهای مشخصی برای منطقه آزاد چابهار به همراه داشت؟
اربابی: این سفر را باید فراتر از یک دیدار معمول اقتصادی ارزیابی کرد؛ در واقع میتوان گفت این سفر، نقطه عطفی در مسیر بازتعریف مناسبات اقتصادی شرق ایران با کشورهای همسایه، بهویژه پاکستان، بود. طی سالهای گذشته ظرفیتهای فراوانی برای همکاری میان دو کشور وجود داشت، اما بخش قابل توجهی از این ظرفیتها به دلایل مختلف از جمله ضعف زیرساختها، نبود سازوکارهای مشترک و برخی موانع اداری و اجرایی، بالفعل نشده بود. هدف ما از این سفر، عبور از مرحله گفتوگوهای کلی و ورود به مرحله اقدام عملی بود.
در جریان این سفر، جلسات متعددی با مسئولان عالیرتبه منطقه آزاد گوادر، مدیران بندری، بازرگانان بزرگ پاکستانی و همچنین فعالان اقتصادی بلوچ برگزار شد. خوشبختانه در تمامی این نشستها، یک نگاه مشترک و امیدبخش شکل گرفت و آن هم ضرورت تبدیل مرزهای مشترک از نقاط صرفاً عبوری به کانونهای تولید، تجارت و همافزایی اقتصادی بود.
یکی از مهمترین دستاوردهای این سفر، ایجاد تفاهم جدی برای همافزایی میان چابهار، گوادر و ریمدان بود. ما معتقدیم این سه نقطه میتوانند به جای رقابت، نقش مکمل یکدیگر را ایفا کنند و یک منظومه اقتصادی جدید در جنوب آسیا و منطقه اقیانوس هند شکل دهند.
همچنین در این سفر موفق شدیم فرصتهای منطقه آزاد مشترک ایران و پاکستان را برای سرمایهگذاران تشریح کنیم و استقبال کمنظیری از سوی فعالان اقتصادی شاهد بودیم. این استقبال نشان میدهد نگاه بخش خصوصی به آینده این منطقه بسیار امیدوارانه است و اگر زیرساختهای لازم فراهم شود، میتوان شاهد ورود سرمایههای قابل توجهی بود.
تسنیم: شما از ریمدان بهعنوان نقطه اتصال مهم کریدورهای اقتصادی منطقه نام بردهاید. این منطقه چه ویژگیهای راهبردی دارد؟
اربابی: ریمدان امروز فقط یک گذرگاه مرزی نیست؛ بلکه یک نقطه ژئواکونومیک بسیار مهم در نقشه تجارت منطقهای محسوب میشود. اگر بخواهیم با نگاهی کلان به موضوع نگاه کنیم، باید بگوییم که ریمدان میتواند در آینده نزدیک به یکی از گرههای اصلی اتصال شرق به غرب و جنوب به شمال تبدیل شود.
از یک سو، این منطقه در مجاورت پاکستان و در نزدیکی بندر گوادر قرار دارد؛ بندری که بخش مهمی از پروژه عظیم «کریدور اقتصادی چین–پاکستان» یا همان CPEC را تشکیل میدهد. از سوی دیگر، ریمدان به منطقه آزاد چابهار متصل است؛ تنها بندر اقیانوسی ایران که دسترسی مستقیم به آبهای آزاد دارد. این ترکیب جغرافیایی، یک فرصت استثنایی برای اتصال بازارهای چین، پاکستان و جنوب آسیا به ایران، آسیای مرکزی و حتی حوزه اوراسیا فراهم میکند.
ما معتقدیم ریمدان میتواند به دروازه ورود کالاهای اساسی، مرکز صادرات محصولات ایرانی، هاب ترانزیت منطقهای و حتی پایگاه شکلگیری صنایع مشترک تبدیل شود. این منطقه از ظرفیت تبدیل شدن به یک منطقه لجستیکی پیشرفته برخوردار است و اگر توسعه زیرساختها با سرعت ادامه یابد، میتواند نقش بسیار مهمی در افزایش سهم ایران از تجارت منطقهای ایفا کند.
نکته مهم دیگر، تأثیر این توسعه بر مردم منطقه است. توسعه ریمدان تنها یک پروژه اقتصادی نیست؛ بلکه فرصتی برای اشتغالزایی، کاهش محرومیت و افزایش رفاه در جنوب سیستان و بلوچستان نیز به شمار میرود.
تسنیم: ایجاد منطقه آزاد مشترک ایران و پاکستان در محدوده ریمدان–گبد تا چه مرحلهای پیش رفته و چه اهدافی را دنبال میکند؟
اربابی: ایجاد منطقه آزاد مشترک ایران و پاکستان یکی از مهمترین پروژههای راهبردی سازمان منطقه آزاد چابهار است و شخصاً معتقدم این طرح میتواند الگوی جدیدی از همکاریهای اقتصادی مرزی در منطقه ارائه دهد.
خوشبختانه تفاهمنامه اولیه این طرح در سفر سال گذشته رئیسجمهور به پاکستان امضا شد و اکنون وارد مرحله عملیاتی و اجرایی شدهایم. این منطقه آزاد مشترک قرار است بستری برای فعالیت مشترک سرمایهگذاران ایرانی، پاکستانی و حتی سرمایهگذاران کشورهای ثالث، بهویژه چین، فراهم کند.
اهداف این پروژه بسیار گسترده است؛ از تسهیل تجارت و ترانزیت گرفته تا ایجاد واحدهای تولیدی مشترک، فرآوری کالا، صادرات مجدد، انتقال فناوری و شکلگیری زنجیرههای ارزش منطقهای.
ما میخواهیم فضایی ایجاد کنیم که سرمایهگذار با حداقل موانع اداری و حقوقی بتواند فعالیت کند. به همین دلیل، همزمان با توسعه زیرساختها، موضوع اصلاح فرایندها و تسهیل قوانین سرمایهگذاری نیز در دستور کار قرار گرفته است.
اگر این منطقه آزاد مشترک بهدرستی شکل بگیرد، میتواند به یکی از موفقترین نمونههای همکاری اقتصادی میان دو کشور همسایه تبدیل شود و حتی الگویی برای سایر مرزهای کشور باشد.
تسنیم: همکاری با بندر گوادر و منطقه آزاد گوادر چه تأثیری بر آینده اقتصادی چابهار خواهد داشت؟
اربابی: در گذشته گاهی این تصور وجود داشت که چابهار و گوادر دو رقیب هستند، اما نگاه ما امروز کاملاً متفاوت است. ما معتقدیم این دو بندر میتوانند مکمل یکدیگر باشند و با همکاری مشترک، یک ظرفیت بسیار بزرگتر برای تجارت منطقهای ایجاد کنند.
در نشستهایی که با مسئولان منطقه آزاد گوادر داشتیم، بر ضرورت همافزایی و ایجاد سازوکارهای مشترک برای تسهیل تجارت تأکید شد. یکی از مهمترین توافقات ما، فعالسازی تجارت چین و ایران از مسیر کریدور اقتصادی چین–پاکستان بود.
این موضوع از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، زیرا به معنای اتصال بخشی از پروژه بزرگ کمربند و جاده چین به ظرفیتهای ترانزیتی ایران است. اگر این اتصال بهدرستی شکل بگیرد، ایران میتواند سهم قابل توجهی از جریان تجارت منطقهای را جذب کند.
این همکاری همچنین میتواند موجب انتقال تجربه، جذب سرمایه، توسعه خدمات بندری و ارتقای سطح زیرساختهای لجستیکی در منطقه شود.
تسنیم: نقش سرمایهگذاران چینی را در این مسیر چگونه ارزیابی میکنید؟
اربابی: سرمایهگذاران چینی میتوانند یکی از بازیگران کلیدی در توسعه منطقه آزاد مشترک و همچنین در رونق ریمدان باشند. چین تجربه بسیار موفقی در ایجاد مناطق اقتصادی ویژه، توسعه بنادر و ساخت زیرساختهای حملونقل دارد و حضور آنها میتواند سرعت تحولات را چند برابر کند.
اما موضوع فقط سرمایه مالی نیست. یکی از مهمترین مزیتهای همکاری با سرمایهگذاران چینی، انتقال دانش فنی، فناوریهای نوین و مدلهای مدیریتی پیشرفته است.
ما امیدواریم با ورود این سرمایهگذاران، شاهد جهش در توسعه زیرساختها، افزایش ظرفیت ترانزیت کالا، ایجاد صنایع مشترک و حتی توسعه خدمات فناورانه در منطقه باشیم.
البته سیاست ما این است که این همکاریها با حفظ منافع ملی و در چارچوب شفاف و متوازن انجام شود تا حداکثر بهره برای کشور حاصل شود.
تسنیم: چشمانداز نهایی شما برای ریمدان چیست؟
اربابی: چشمانداز ما بسیار روشن و در عین حال بلندپروازانه است. ما میخواهیم ریمدان به نماد موفق دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در منطقه تبدیل شود؛ نقطهای که نشان دهد چگونه میتوان از ظرفیت مرزها برای خلق ثروت، توسعه و امنیت استفاده کرد.
هدف ما این است که ریمدان به یک قطب بزرگ ترانزیتی، تجاری و سرمایهگذاری تبدیل شود؛ جایی که کالاها از آن عبور میکنند، سرمایهها در آن مستقر میشوند و فرصتهای شغلی برای مردم منطقه ایجاد میشود.
در نهایت، موفقیت ریمدان فقط موفقیت یک منطقه نیست؛ بلکه میتواند نماد توانمندی ایران در بهرهگیری از موقعیت ژئوپلیتیکی خود و تبدیل آن به قدرت اقتصادی باشد. من معتقدم اگر برنامهها طبق مسیر پیشبینیشده پیش برود، در سالهای آینده نام ریمدان به یکی از نقاط کلیدی نقشه تجارت منطقهای تبدیل خواهد شد.
انتهای پیام/
نظرات کاربران