به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، چند روز پیش علی کریمی با انتشار توئیتی در نخستین روز ماه رمضان، اقدام به تهدید برای آتش زدن قرآن کریم کرد که واکنشهای گستردهای در پی داشت. این حرکت را نمیتوان یک اقدام خودجوش و فردی تلقی کرد؛ بلکه به نظر میرسد در چارچوب پروژهای طراحی شده از سوی محافل خاص امنیتی غربی و صهیونیستی با هدف ضربه زدن به هویت ایرانی قابل تحلیل باشد.
کریمی با این توئیت ناخواسته بخشی از ماهیت این پروژه را آشکار ساخت؛ پروژهای که ماهها برای اجرای آن سرمایهگذاری فکری و رسانهای شده بود. او عملاً نشان داد که آنچه با عناوینی چون «مردمی» یا «اعتراضی» در رسانههای اجتماعی بازنمایی میشود، لزوماً نماینده افکار عمومی ایران نیست، بهویژه آن گاه که با مقدسات و هویت جمعی ایرانیان در تضاد قرار میگیرد.
تکرار سناریویی آشنا از سوی غرب
این نخستین بار نیست که چنین الگویی از سوی رسانهها و جریانهای وابسته به غرب پیاده میشود. در سال 2023، سِلوان مومیکا در سوئد با حمایت معنادار پلیس این کشور و در چارچوب سیاست بهاصطلاح آزادی بیان، اقدام به سوزاندن قرآن کرد. بعدها نهادهای امنیتی ایران با انتشار اسنادی، از ارتباط این فرد با سرویسهای اطلاعاتی رژیم صهیونیستی پرده برداشتند. توئیت اخیر کریمی در امتداد همان مسیری قرار میگیرد که پیشتر توسط مومیکا آزموده شده بود، با این تفاوت که این بار یک چهره ورزشی ایرانی، نقش پیادهنظام رسانهای این پروژه را ایفا کرده است.
همتراز با مغولها و نازیها
رفتارهایی که تحت عناوین معترضانه از سوی برخی جریانها بروز میکند، نهتنها شباهتی به کنشهای مدنی و انقلابی ندارد، بلکه یادآور اقدامات مغولان در دوران هجوم به مرزهای فرهنگی ایران است. تخریب و آتشسوزی در مراکز فرهنگی همچون کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در نیشابور و بندرعباس که منجر به نابودی هزاران جلد کتاب شد، در کنار تهدید به سوزاندن کتاب مقدس مسلمانان، نشاندهنده پیوندی ناگسستنی با سنت ویرانگری تاریخی است که در دورههایی نیز در رفتار مغولها و نازیها قابل مشاهده بود.
شکست پروژه دوگانهسازی ملی – مذهبی
توهین مستقیم به قرآن از یک سو و تلاش برای برجستهسازی برخی نمادهای ملی از سوی دیگر نشاندهنده پروژهای هدفمند برای ایجاد شکاف میان هویت ملی و دینی مردم ایران است. این در حالی است که این دو هویت در طول تاریخ ایران در هم تنیده شده و انسجامی ناگسستنی یافتهاند. به نظر میرسد چنین دوگانهسازی واهی ناشی از عدم شناخت عمیق طراحان آن از ریشههای هویتی جامعه ایران است و به همین دلیل محکوم به شکست خواهد بود.
تنها یک روز پس از آغاز ماه رمضان که برای مسلمانان و حتی بسیاری از غیرمسلمانان جهان ماهی با حرمت و جایگاه ویژه محسوب میشود، حساب کاربری علی کریمی این اقدام را انجام داد. این توئیت افزون بر بیحرمتی به باورهای دینی، نشاندهنده بیگانگی عاملان آن با کهنالگوهای هویت ایرانی است و نمایان میسازد که چه گروههایی با چه پیشینه فکری در پی ضربه به یکپارچگی فرهنگی ایران برآمدهاند.
تقویت انسجام جمعی
کنش اخیر علی کریمی، فارغ از نیات یا وابستگیهای احتمالی در بستر تاریخی و اجتماعی ایران قابل تأمل است. این رویداد نشان میدهد که هرگونه تلاش برای تقابل با مؤلفههای هویتی تثبیت شده نهتنها به دوقطبیسازی منجر نمیشود، بلکه به بازتولید انسجام جمعی در دفاع از نمادهای مشترک میانجامد. در واقع تهدید نمادینی از این دست بیش از آن که به تقدسزدایی از یک ارزش دینی منجر شود، به افشای ماهیت جریانهایی کمک میکند که برای نیل به اهداف خود، مرزهای فرهنگی را درنوردیدهاند. تجربه مشابه در مورد سلوان مومیکا نیز نشان داد که چنین کنشهایی برخلاف انتظار طراحانش به تقویت همبستگی ملی و مذهبی و بازتعریف مرزهای هویتی در برابر «دیگری» انجامیده است.
نویسنده: فؤاد مرزبان، دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه فردوسی
انتهای پیام/
نظرات کاربران