به گزارش خبرگزاری تسنیم از سمنان،بحران تغییرات اقلیمی در سالهای اخیر به یکی از جدیترین چالشهای پیشروی بخش کشاورزی کشور تبدیل شده است؛ کاهشی که طبق گزارشهای رسمی، بارندگیها را بهطور میانگین بیش از 40 درصد کمتر از حد نرمال رسانده و بخش عمدهای از استانهای ایران را در وضعیت تنش آبی قرار داده است. در چنین شرایطی، کشاورزی که اصلیترین مصرفکننده منابع آب به شمار میرود، بیش از هر زمان دیگری نیازمند راهکارهای علمی و پایدار برای حفظ تولید و امنیت غذایی است.
استان سمنان بهعنوان یکی از مناطق خشک و نیمهخشک کشور، از نخستین استانهایی است که آثار این تغییرات را بهصورت ملموس تجربه میکند. افزایش دمای هوا، کاهش بارشهای مؤثر و افت منابع آب زیرزمینی، کشاورزان این استان را با محدودیتهای جدی مواجه کرده و ادامه کشت سنتی را با مخاطرات فراوان همراه ساخته است؛ موضوعی که ضرورت بازنگری در شیوههای تولید کشاورزی را دوچندان میکند.
سمنان؛ خط مقدم مقابله با کمآبی در بخش کشاورزی
در این میان، بهرهگیری از دستاوردهای علمی بهویژه در حوزه ژنتیک و اصلاح بذر، بهعنوان یکی از راهبردهای اصلی سازگاری با شرایط اقلیمی جدید مطرح شده است. بذرهای اصلاحشده و مقاوم به خشکی، که با استفاده از فناوریهای نوین زیستی و تحقیقات بومی تولید میشوند، توان تحمل تنشهای محیطی را داشته و امکان تولید محصول با مصرف آب کمتر را فراهم میکنند.
تجربههای موفق در نقاط مختلف کشور نشان میدهد استفاده از این بذرها میتواند نقش مؤثری در افزایش بهرهوری، پایداری تولید و کاهش خسارتهای ناشی از خشکسالی ایفا کند. در برخی استانها، تولید دهها هزار تن بذر مقاوم و توزیع آن میان کشاورزان، منجر به بهبود عملکرد مزارع و کاهش وابستگی به منابع آبی محدود شده است؛ الگویی که اکنون در سمنان نیز با جدیت دنبال میشود.
همزمان با این رویکرد، مراکز تحقیقاتی و واحدهای فناور کشاورزی با تمرکز بر ارتقای سلامت محصول و افزایش راندمان تولید، پیوند میان پژوهش و مزرعه را تقویت کردهاند. این اقدامات علمی، علاوه بر افزایش کیفیت محصولات، زمینه توسعه کشاورزی دانشبنیان و کاهش ریسک تولید در شرایط اقلیمی نامساعد را فراهم آورده است.
اصلاح بذر؛ راهبرد علمی برای عبور از خشکسالی
کارشناسان معتقدند آینده کشاورزی در مناطق خشک، در گرو سرمایهگذاری هدفمند بر علم، فناوری و اصلاح ژنتیکی گیاهان است؛ مسیری که میتواند ضمن سازگاری با تغییرات اقلیمی، امنیت غذایی کشور را تضمین کرده و افق تازهای برای توسعه پایدار کشاورزی استان سمنان ترسیم کند.
بولفضل شاهمرادی، مدیر زراعت جهاد کشاورزی استان سمنان،درگفت وگوبا خبرنگار تسنیم، با اشاره به نقش تحقیقات علمی در حفظ تولیدات کشاورزی اظهارداشت: یکی از راههای برونرفت از پیامدهای تغییرات اقلیمی، استفاده از بذرهایی است که به همت دانشمندان و محققان داخلی و با بهرهگیری از فناوریهای نوین اصلاح ژنتیکی تولید شدهاند. این بذرها توان تحمل تنشهای محیطی از جمله کمآبی و گرما را دارند.
وی افزود: توسعه کشت این ارقام اصلاحشده میتواند ضمن افزایش پایداری تولید، امنیت غذایی و اقتصادی کشاورزان را نیز تقویت کند و وابستگی به منابع آبی محدود را کاهش دهد. این رویکرد، گامی مؤثر در سازگاری بخش کشاورزی با شرایط اقلیمی جدید به شمار میرود.
مدیر زراعت جهاد کشاورزی استان سمنان، با اشاره به فعالیتهای پژوهشی انجامشده در استان اظهار کرد: اجرای برنامههای فناورانه و تحقیقاتی در واحدهای مرتبط، زمینه افزایش بهرهوری و ارتقای سلامت محصولات کشاورزی را فراهم کرده است. این اقدامات باعث شده عملکرد مزارع به شکل محسوسی بهبود یابد.
او، خاطرنشان کرد: پیوند میان پژوهش، فناوری و تولید، آیندهای روشنتر برای کشاورزی استان ترسیم میکند و میتواند سمنان را به الگویی موفق در استفاده از بذرهای مقاوم و دانشبنیان در کشور تبدیل کند.
اصلاح بذر؛ راهبرد علمی برای عبور از خشکسالی
بررسی روندهای اقلیمی و آماری کشور نشان میدهد کشاورزی ایران ناگزیر وارد دورهای تازه از سازگاری با کمآبی شده است؛ دورهای که در آن دیگر امکان اتکا به روشهای سنتی و پرمصرف گذشته وجود ندارد. کاهش مداوم بارشها، افزایش دمای میانگین و افت منابع آب تجدیدپذیر، زنگ خطر جدی برای تولید محصولات اساسی به صدا درآورده و کارشناسان معتقدند ادامه این وضعیت بدون تغییر رویکردهای فنی، میتواند امنیت غذایی کشور را با تهدیدات بلندمدت مواجه کند.
در چنین شرایطی، توسعه و استفاده از بذرهای اصلاحشده و مقاوم به خشکی بهعنوان یکی از مؤثرترین ابزارهای علمی مطرح شده است. این بذرها با بهرهگیری از دانش ژنتیک و اصلاح نباتات، توان تحمل تنشهای محیطی را داشته و امکان تولید پایدار را حتی در شرایط محدودیت شدید منابع آبی فراهم میکنند. برآوردها نشان میدهد استفاده از این ارقام میتواند بهطور قابلتوجهی مصرف آب را کاهش داده و همزمان عملکرد و کیفیت محصول را حفظ یا حتی افزایش دهد.
بذرهای مقاوم چگونه بهرهوری را افزایش میدهند؟
تجربههای میدانی در استانهای مختلف کشور حاکی از آن است که گسترش کشت بذرهای مقاوم، علاوه بر کاهش ریسک تولید، موجب افزایش بهرهوری اقتصادی کشاورزان نیز شده است. معرفی و تکثیر ارقام جدید غلات، حبوبات و دانههای روغنی متناسب با اقلیم خشک، نشاندهنده حرکت تدریجی کشاورزی ایران به سمت الگوی دانشبنیان است؛ الگویی که میتواند وابستگی به منابع محدود طبیعی را کاهش داده و پایداری تولید را تقویت کند.
با این حال، تحلیلها نشان میدهد موفقیت این مسیر تنها به تولید بذرهای اصلاحشده محدود نمیشود و نیازمند تکمیل زنجیرهای از سیاستگذاری تا اجراست. دسترسی آسان کشاورزان به این بذرها، آموزش روشهای کشت متناسب، حمایتهای مالی و نقشآفرینی نهادهای ترویجی، از جمله عواملی است که میتواند اثربخشی این راهبرد را چند برابر کند. بدون این زیرساختها، ظرفیتهای علمی موجود بهطور کامل به مرحله بهرهبرداری نخواهد رسید.
ژنتیک و سیاستگذاری؛ مسیر آینده کشاورزی پایدار
در مجموع، دادهها و شواهد موجود نشان میدهد ترکیب علم ژنتیک، فناوریهای نوین کشاورزی و سیاستهای حمایتی هدفمند، میتواند کشاورزی ایران و بهویژه استانهای کمآب مانند سمنان را در مسیر تابآوری اقلیمی قرار دهد. تداوم این رویکرد نهتنها پاسخی عملی به بحران خشکسالی است، بلکه افقی تازه برای توسعه پایدار، حفظ تولید و تضمین امنیت غذایی کشور در سالهای آینده ترسیم میکند.
گزارش از علیرضا رحیمیان
انتهای پیام
نظرات کاربران