به گزارش خبرگزاری تسنیم از یزد، در سالهایی که فشارهای اقتصادی، نوسانات بازار و پیچیدگیهای معیشتی، سایه سنگینی بر زندگی بسیاری از خانوادهها انداخته است، گاه یک تصمیم اشتباه، یک حادثه غیرمنتظره یا حتی یک تعهد مالی که از توان فرد خارج است، میتواند مسیر زندگی یک انسان را برای سالها تغییر دهد. زندانیان جرایم غیرعمد، اغلب نه به دلیل ارتکاب جرایم خشن یا نیت مجرمانه، بلکه در اثر شرایط سخت اقتصادی، شکستهای تجاری، بدهیهای مالی یا تعهدات خانوادگی در زندان گرفتار میشوند؛ شرایطی که در آن، حبس تنها سرنوشت فرد محکوم را تحت تأثیر قرار نمیدهد، بلکه خانوادهای را نیز درگیر بحرانهای اجتماعی، روانی و اقتصادی میکند. در چنین فضایی، هر اقدام اجتماعی برای بازگشت این افراد به آغوش خانواده، تنها یک اقدام حقوقی یا مالی نیست، بلکه بازسازی امید در لایههای مختلف جامعه به شمار میرود.
استان یزد در طول تاریخ خود همواره به عنوان یکی از کانونهای مهم فرهنگ همیاری، نوعدوستی و مشارکت اجتماعی شناخته شده است. سنتهای دیرینه نیکوکاری در این استان، از بازارهای قدیمی تا محلههای اصیل یزد، همواره نشان داده که مردم این دیار در کنار تلاش برای توسعه اقتصادی، نسبت به مسائل اجتماعی نیز احساس مسئولیت عمیقی دارند. در چنین بستری، فعالیت نهادهای مردمی که بتوانند این سرمایه اجتماعی را سازماندهی کرده و به سمت حل مسائل واقعی جامعه هدایت کنند، اهمیتی دوچندان پیدا میکند.
ستاد مردمی دیه استان یزد در همین چارچوب، طی سالهای گذشته تلاش کرده است با تلفیق رویکردهای حقوقی، اجتماعی و فرهنگی، مسیر آزادی زندانیان جرایم غیرعمد را هموار کند. این ستاد نه تنها به دنبال تأمین منابع مالی برای آزادی زندانیان است، بلکه با اجرای برنامههای مشاورهای، فرهنگی و اجتماعی، سعی دارد زمینه بازگشت سالم این افراد به جامعه و جلوگیری از تکرار آسیبهای اجتماعی را فراهم کند. در واقع، رویکرد این مجموعه تنها آزادی از زندان نیست، بلکه آزادی از چرخه فقر، بدهی و بحرانهای اجتماعی نیز در دستور کار قرار دارد.
در گزارش عملکرد جدید این ستاد، آزادی 287 زندانی جرایم غیرعمد در 11 ماهه سال جاری، بار دیگر توجهها را به قدرت همبستگی اجتماعی جلب کرد. رقمی که نشان میدهد وقتی سرمایههای کوچک مردمی در قالب یک حرکت جمعی سازماندهی میشود، میتواند تأثیرات بزرگی در زندگی انسانها ایجاد کند. مجموع بدهی این زندانیان رقمی بالغ بر هزار و 70 میلیارد تومان بود؛ اما بخش عمده این مبلغ از طریق سازوکارهای حقوقی مانند اخذ گذشت از شکات، پذیرش دادخواست اعسار و همچنین مشارکت خیرین و نیکوکاران تأمین شد. این موضوع نشان میدهد که عدالت اجتماعی تنها در چارچوب قوانین رسمی محقق نمیشود، بلکه روح همدلی اجتماعی نیز در تحقق آن نقش تعیینکنندهای دارد.
در این میان، ماههای معنوی و فرصتهای فرهنگی مانند ماه مبارک رمضان نیز بستری مناسب برای گسترش فعالیتهای نیکوکاری فراهم میکنند. در این ماه، روح همدلی و بخشش در جامعه تقویت میشود و بسیاری از شهروندان تلاش میکنند سهمی هرچند کوچک در حل مشکلات دیگران داشته باشند. پویش مردمی «سهم من آسمان» نیز در همین راستا طراحی شده است؛ پویشی که هدف آن فراهم کردن زمینه مشارکت همه اقشار جامعه در آزادی زندانیان جرایم غیرعمد است. در این پویش، کمکهای مردمی با هر میزان توان مالی میتواند در کنار هم جمع شده و سرنوشت یک خانواده را تغییر دهد.
این حرکت اجتماعی همچنین با همکاری رسانههای استانی و نهادهای شهری تقویت شده است. نقش رسانهها در معرفی پرونده زندانیان، روایت زندگی آنان و جلب اعتماد عمومی بسیار تعیینکننده بوده است. وقتی مردم بتوانند داستان زندگی یک مددجو، خانواده و شرایط او را به صورت واقعی و انسانی ببینند، مشارکت اجتماعی افزایش پیدا میکند. در همین راستا، برنامههای رسانهای ویژه ماه مبارک رمضان در استان یزد تلاش کردهاند پل ارتباطی میان خیرین و نیازمندان باشند.
در همین راستا با محمدعلی شاهحسینی، مدیر نمایندگی ستاد مردمی دیه استان یزد، گفتوگویی تفصیلی انجام دادهایم که در ادامه میخوانید.
تسنیم: آقای شاهحسینی، ابتدا از آخرین آمار آزادی زندانیان جرایم غیرعمد در یزد بفرمایید. عملکرد امسال ستاد چگونه بوده است؟
شاهحسینی: خوشبختانه در 11 ماهه سال جاری، با تلاشهای شبانهروزی همکاران ما در ستاد مردمی دیه و همراهی کمنظیر مردم خیر و نیکاندیش استان یزد، 287 نفر از محکومان مالی جرایم غیرعمد از زندانهای استان آزاد شدند و به آغوش خانوادههایشان بازگشتند. این عدد صرفاً یک آمار خشک و اداری نیست؛ پشت هر عدد، یک خانواده، چند فرزند و یک زندگی در انتظار نهفته است.
نکته مهم این است که این آمار نسبت به مدت مشابه سال گذشته 63 درصد رشد داشته است. این رشد نشان میدهد که فرهنگ نوعدوستی در یزد نهتنها کمرنگ نشده، بلکه در حال تقویت است. ما شاهد مشارکت گسترده اقشار مختلف مردم هستیم؛ از کسبه بازار گرفته تا کارگران، کارمندان، دانشآموزان و حتی کودکانی که با پساندازهای کوچک خود در این مسیر سهیم شدهاند.
تسنیم: مجموع بدهی این زندانیان چه میزان بوده و چگونه تأمین شده است؟
شاهحسینی: مجموع بدهی 287 زندانی آزادشده رقمی بالغ بر هزار و 70 میلیارد تومان بود؛ رقمی بسیار سنگین که شاید در نگاه اول غیرقابل جبران به نظر برسد. اما با بررسی دقیق پروندهها و استفاده از ظرفیتهای قانونی و مردمی، توانستیم بخش عمده این مبلغ را مدیریت کنیم.
در وهله نخست، با پذیرش دادخواست اعسار بسیاری از محکومان و همچنین اخذ گذشت رضایتمندانه از شکات، حدود هزار و 10 میلیارد تومان از این رقم تأمین شد. این بخش نتیجه تعامل انسانی، گفتوگو، اصلاح ذاتالبین و اقناع شاکیان برای گذشت بود.
مابقی مبلغ، یعنی حدود 60 میلیارد تومان، از محل کمکهای خیران، نیکوکاران و تسهیلات بانکهای عامل تأمین و به حساب سپرده دادگستری واریز شد تا زمینه آزادی این افراد فراهم شود. این 60 میلیارد تومان شاید در مقایسه با کل رقم بدهی کمتر به نظر برسد، اما همان بخش تعیینکنندهای بود که قفل زندان را گشود.
تسنیم: این زندانیان عمدتاً به چه جرایمی محکوم شده بودند؟
شاهحسینی: باید تأکید کنم که این افراد مجرمان خطرناک یا دارای جرایم خشن نبودند؛ بلکه محکومان مالی جرایم غیرعمد بودند. از مجموع 287 نفر آزادشده، 202 نفر مربوط به محکومان مالی، 65 نفر مربوط به محکومان مهریه، 14 نفر مربوط به محکومان نفقه و 6 نفر نیز مربوط به محکومان پرداخت دیه غیرعمد بودند.
این آمار نشان میدهد بخش عمده زندانیان جرایم غیرعمد به دلیل مشکلات اقتصادی، نوسانات بازار و ناتوانی در ایفای تعهدات مالی گرفتار زندان شدهاند. بسیاری از آنان سرپرست خانوار بودند و حبسشان علاوه بر خودشان، خانوادهای را نیز در معرض آسیب قرار داده بود.
تسنیم: نقش مشاوره و اصلاح ذاتالبین در آزادی این زندانیان چقدر بوده است؟
شاهحسینی: یکی از مهمترین بخشهای فعالیت ستاد، کار فرهنگی و مشاورهای است. از مجموع زندانیان آزادشده، 55 نفر صرفاً با انجام مشاوره و اصلاح ذاتالبین، بدون پرداخت حتی یک ریال، آزاد شدند. این یعنی گاهی گفتوگو، اقناع و ایجاد تفاهم میتواند جایگزین پول شود.
مددکاران ما با صبوری و حوصله، هم با شاکیان و هم با محکومان صحبت میکنند، سوءتفاهمها را برطرف میکنند و زمینه گذشت و مصالحه را فراهم میسازند. این بخش از کار شاید کمتر دیده شود، اما اثرگذاری عمیقی دارد.
232 نفر دیگر نیز با تأمین منابع مالی آزاد شدند که از این تعداد، 25 نفر زن و 262 نفر مرد بودند. آزادی حتی یک مادر یا یک پدر، تأثیر مستقیم بر آینده فرزندان دارد و از آسیبهای اجتماعی گسترده جلوگیری میکند.
تسنیم: ماه رمضان چه تأثیری در افزایش مشارکت مردمی داشته است؟
شاهحسینی: ماه مبارک رمضان، ماه همدلی و مهربانی است. در این ماه، دلها نرمتر و دستها بخشندهتر میشود. ما از این فرصت معنوی استفاده کرده و پویش «سهم من آسمان» را راهاندازی کردهایم.
هدف این پویش آن است که هر شهروند یزدی، به اندازه توان خود در آزادی زندانیان سهیم شود. ممکن است کمک یک نفر چند میلیون تومان باشد و کمک دیگری تنها چند هزار تومان؛ اما وقتی این کمکها در کنار هم قرار میگیرد، معجزه میآفریند.
«سهم من آسمان» در واقع دعوتی عمومی برای مشارکت در یک کار خداپسندانه است؛ کاری که هم ثواب اخروی دارد و هم آثار اجتماعی ملموس.
تسنیم: نقش رسانهها در این مسیر چگونه بوده است؟
شاهحسینی: از صداوسیمای مرکز استان یزد صمیمانه قدردانی میکنم. ویژهبرنامه «ماه مهربانی» که همزمان با لحظات افطار بهصورت زنده پخش میشود، نقش مهمی در معرفی پروندهها و جلب مشارکت مردم داشته است.
وقتی مردم روایت زندگی یک مددجو را میشنوند، موضوع برایشان عینی و ملموس میشود. رسانه پلی میان دلهای مردم و نیازمندان است. بسیاری از کمکها پس از پخش همین برنامهها صورت گرفته است.
تسنیم: شهرداری یزد چه همکاریهایی داشته است؟
شاهحسینی: سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری یزد در اطلاعرسانی پویش «سهم من آسمان» نقش مؤثری داشته است. بنرهای اطلاعرسانی در نقاط پرتردد شهر نصب شده و فضای شهری به بستری برای ترویج فرهنگ نیکوکاری تبدیل شده است.
این همکاریها نشان میدهد آزادی زندانیان جرایم غیرعمد یک موضوع صرفاً قضایی نیست، بلکه یک مسئولیت اجتماعی مشترک است.
تسنیم: برنامههای پیشرو برای ادامه این مسیر چیست؟
شاهحسینی: در تلاشیم با برگزاری جشنهای گلریزان در مرکز استان و شهرستانهای مختلف، زمینه آزادی تعداد بیشتری از محکومان مالی را فراهم کنیم. گلریزان یک سنت ریشهدار ایرانی ـ اسلامی است که جلوهای زیبا از همبستگی اجتماعی را به نمایش میگذارد.
امیدواریم با استمرار این حرکت، هیچ فردی به دلیل ناتوانی مالی در زندان نماند و خانوادهای از هم نپاشد.
تسنیم: سخن پایانی؟
شاهحسینی: آزادی 287 زندانی تنها یک موفقیت آماری نیست؛ این حرکت، پیام روشنی دارد، اگر کنار هم بایستیم، میتوانیم سرنوشتها را تغییر دهیم. هر کمک کوچک، چراغ خانهای را روشن میکند و اشک کودکی را به لبخند تبدیل میسازد.
ستاد مردمی دیه تنها یک نهاد اجرایی نیست؛ بلکه نماد همدلی مردم یزد است. امیدواریم این فرهنگ نیکوکاری روزبهروز گستردهتر شود و «سهم من آسمان» به یک سنت پایدار اجتماعی تبدیل گردد.
انتهای پیام/
نظرات کاربران