رضا باقری فهرجی در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به تقارن هفته منابع طبیعی با ماه مبارک رمضان و اجرای طرح ملی «زندگی با آیهها»، پیوند عمیق میان مفاهیم قرآنی و مسئولیتهای زیستمحیطی را تبیین کرد و اظهار داشت: این تقارن فرصتی مغتنم است تا با تأمل در آیات الهی، پیوند عمیق میان «حیات انسان» و «سلامت زمین» را بازخوانی کنیم.
طرح «زندگی با آیهها»؛ پلی میان قرآن و مسئولیتهای زیست محیطی
وی گفت: این طرح ملی که به ترویج مفاهیم قرآنی و انس با آیات الهی اختصاص دارد، فرصت بینظیری فراهم کرده تا با نگاهی نو به آیاتی که درباره طبیعت، زمین و مسئولیت انسان در قبال آن نازل شده است، توجه بیشتری داشته باشیم.
وی افزود: خداوند متعال در قرآن کریم بارها به نشانههای خود در طبیعت اشاره کرده و انسان را به تفکر در این آیات دعوت نموده است. امروز که در ماه ضیافت الهی و فصل رویش معنوی قرار داریم، شایسته است با تأسی به این طرح قرآنی، پیامهای الهی را در حوزه مسئولیتهای تفکر در این آیات دعوت نموده است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان یزد با استناد به آیات قرآن کریم و فرمایشات امیرالمؤمنین علی (ع)، پیوند عمیق میان آموزههای دینی و مسئولیتهای زیستمحیطی را تبیین کرد و گفت: تقوا فقط در سجاده خلاصه نمیشود، بلکه در قبال سرزمینها و منابع طبیعی نیز مسئولیم.
آیه ۱۹ سوره حجر؛ هندسه موزون آفرینش
باقری با اشاره به آیه ۱۹ سوره مبارکه حجر گفت: خداوند متعال در این آیه، هندسه آفرینش را با ظرافت تمام ترسیم نموده و میفرماید: “وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَیْنَا فِیهَا رَوَاسِیَ وَأَنْبَتْنَا فِیهَا مِنْ کُلِّ شَیْءٍ مَوْزُونٍ” و زمین را گستردیم و در آن کوههای استواری افکندیم و از هر چیز موزون و سنجیدهای در آن رویاندیم.
وی افزود: تعبیر موزون در این آیه، بیانگر توازن دقیقی است که پایداری زیستبوم ما بر آن استوار شده است. این توازن، ستون فقرات مدیریت منابع طبیعی محسوب میشود. در نظام خلقت، هیچ برگی بیحساب نمیروید و هیچ قطره بارانی بیحکمت نمیبارد. پایداری زیستبوم ما در این خطه کویری، هزاران سال بر پایه همین سنجیدگی و قناعت استوار بوده است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان یزد با هشدار درباره برهم خوردن این نظم الهی تصریح کرد: گرمای زودرس، جابهجایی فصلها، خشکسالیهای تجمعی و سیلابهای مخرب، همگی نشانههای برهم خوردن آن نظام موزون الهی هستند. امروز شاهد افت شدید سالانه تراز آبهای زیرزمینی و تخریب پوشش گیاهی هستیم که اینها نتیجه مستقیم خروج از آن تعادل سنجیدهای است که خداوند در طبیعت قرار داده است.
آیه ۴۱ سوره روم؛ فساد در خشکی و دریا نتیجه دستاندازی انسان
باقری در بخش دیگری از سخنان خود به آیه ۴۱ سوره روم استناد کرد و گفت: خداوند متعال در این آیه میفرماید: “ظَهَرَ الْفَسَادُ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا کَسَبَتْ أَیْدِی النَّاسِ” یعنی فساد و نابودی در خشکی و دریا به خاطر کارهایی که مردم انجام دادهاند، آشکار شده است.
وی افزود: این آیه به روشنی بیان میکند که آنچه امروز به عنوان بحرانهای زیستمحیطی، تغییر اقلیم، خشکسالی، فرسایش خاک و تخریب مراتع با آن مواجه هستیم، نتیجه مستقیم دستاندازیهای غیرکارشناسی و بیمحابای انسان به توازن طبیعت است.
باقری تصریح کرد: وقتی پوشش گیاهی بالادست در کوهستانهای شیرکوه یا مراتع ما تخریب میشود، وقتی بیش از ۷۰ درصد انرژی مصرفی استان در بخش صنعت و معدن صرف میشود و گازهای گلخانهای تولید میکند، این همان فساد در خشکی است که قرآن از آن یاد کرده است.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان یزد خاطرنشان کرد: هفته منابع طبیعی برای ما یک یادآوری است؛ یادآور وظیفه خلافت و آبادگری که خداوند بر دوش ما نهاده است. امروز دشمن سرزمین ما، فرسایش خاک، خشکسالی و تخریب مراتع است و ما باید با علم به این مسئولیت الهی، در برابر این تهدیدها بایستیم.
خطبه ۱۶۷ نهجالبلاغه؛ مسئولیت حتی در قبال قطعههای زمین و حیوانات
باقری با استناد به فرمایشات حضرت امیرالمؤمنین علی (ع) در خطبه ۱۶۷ نهجالبلاغه، عمق مسئولیت انسان در قبال طبیعت را تبیین کرد.
وی اظهار داشت: حضرت علی (ع) میفرمایند: “اتَّقُوا اللّهَ فی عِبادِهِ و بِلادِهِ فإنّکُم مَسؤولُونَ حتّی عنِ البِقاعِ و البَهائمِ”، یعنی تقوا پیشه کنید در حق بندگان و سرزمینها، چرا که شما حتی نسبت به قطعههای زمین و حیوانات مسئول هستید.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان یزد در شرح این فرمان علوی گفت: این فرمان یعنی تقوا فقط در سجاده خلاصه نمیشود؛ تقوا در قبال بلاد و سرزمینها نیز جاری است. ما عادت کردهایم تقوا را تنها در مناسک فردی و عبادات شخصی خلاصه کنیم، اما امیرالمؤمنین به ما میآموزند که تقوا در نحوه تعامل ما با زمین، با منابع طبیعی، با آب و خاک و با گیاهان و حیوانات نیز معنا پیدا میکند.
وی افزود: وقتی حضرت میفرمایند شما حتی نسبت به بقاع، قطعههای زمین، مسئول هستید، یعنی نمیتوانید بیتفاوت از کنار تخریب یک مرتع، نابودی یک جنگل، فرسایش یک هکتار خاک یا هدررفت یک قطره آب بگذرید. این نگاه، مدیریت منابع طبیعی را از یک وظیفه سازمانی و اداری، به یک مسئولیت راهبردی و حاکمیتی برای حفظ حق حیات تبدیل میکند.
باقری تصریح کرد: بر اساس این نگاه علوی، ما در اداره کل منابع طبیعی، حراست از عرصههای طبیعی را یک جهاد تبیین و اقدام میدانیم. هدف ما این است که امنیت زیستی، غذایی و آبی مردم یزد در میانمدت و بلندمدت تضمین شود، زیرا این امانتی است که خداوند و ائمه معصومین (ع) بر دوش ما نهادهاند.
صدقه جاریه؛ حفظ یک درخت در اقلیم کویری
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان یزد در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به مفهوم صدقه جاریه در آموزههای دینی گفت: در اقلیم خشک و کویری یزد، حفظ یک درخت یا مراقبت از یک مرتع، عالیترین مصداق صدقه جاریه است. هر درختی که در این خطه کاشته میشود و از آن مراقبت به عمل میآید، تا سالها در تثبیت خاک، تولید اکسیژن، جذب کربن و حفظ رطوبت نقش دارد و این ثواب و برکت مستمر، همان صدقه جاریهای است که در روایات اسلامی بر آن تأکید شده است.
وی افزود: امید است در این ماه مبارک رمضان، ماه ضیافت الهی و فصل رویش معنویت، با تقویت روحیه امانتداری و مسئولیتپذیری در قبال طبیعت، بتوانیم در حفظ این سرمایه عظیم الهی برای آیندگان، گامهای استوارتری برداریم. سهم هر یزدی فقط کاشتن یک نهال نیست، بلکه مراقبت از آن و نگهبانی از پوشش گیاهی موجود است.
باقری گفت: منابع طبیعی ملک شخصی یک اداره نیست، بلکه بیتالمالی است که همه در حفظ آن شریکیم. نه تنها لازم است که به درختی آسیب نرسانیم، بلکه هر یک از ما بایستی نگهبان بخشی از این پوشش گیاهی باشیم، چرا که طبق فرمایش امیرالمؤمنین (ع)، ما حتی در قبال قطعههای زمین نیز مسئولیم.
نظرات کاربران