عالِمی که پناه مردم بود

یادداشت|محمد مهدی دانی

به گزارش خبرگزاری تسنیم،به مناسبت هفتمین سالگرد ارتحال حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمهدی طباطبایی، یادداشتی درباره خصوصیات اخلاقی و مردم‌داری ایشان:
بعضی علما را نمی‌توان فقط با عنوان «سخنران»، «روحانی» یا حتی «استاد اخلاق» معرفی کرد؛ چون برکات وجودی آنها در ظرف این عناوین رسمی نمی‌گنجد. آنان به تأسی از معصومین علیهم‌السلام پناهگاه‌ و مأمنی برای مردمند و آغوش‌شان به روی دلخستگانی که در میان هیاهوی زندگی و فراز و فرودهای اجتماعی، دنبال صداقت، آرامش و اخلاق می‌گردند، گشوده است. عالم عامل و روحانی عالیقدر و مردمی مرحوم حجت‌الاسلام والمسلمین آقای حاج سیدمهدی طباطبایی از همین جنس بود. پدری معنوی که پیش از آنکه بر منبر بنشیند، مهرش بر دل مردم نشسته بود.

هفت سال از ارتحال این عالم فرزانه می‌گذرد، اما هنوز وقتی نامش شنیده می‌شود، بسیاری نه صرفا از خطابه‌های وی  بلکه از لبخند آرام، زبان نرم، نگاه پدرانه و اخلاق بی‌تکلفش یاد می‌کنند که درب خانه‌اش به روی همه باز بود همگان بیت او را خانه امیدشان می‌دانستند. او از معدود چهره‌هایی بود که حتی مخالفان فکری‌اش نیز به دلیل صداقت، خیرخواهی و سلامت نفسش احترام قائل بودند. دلیلش روشن بود؛ طباطبایی بیش از هر چیز، دغدغه رشد و آرامش مردم، اعتلای اخلاق و حفظ و تقویت وحدت و انسجام جامعه را داشت.

سال‌های طولانی، فضای سیاسی کشور با فراز و فرودها و اختلاف‌نظرهای متعددی همراه بوده است؛ اختلاف‌هایی که گاه موجب فاصله گرفتن دل‌ها از یکدیگر می‌شد. اما مرحوم طباطبایی همواره تلاش داشت در عین پایبندی به اصول انقلاب و خط روشن ولایت، بر ضرورت حفظ همدلی و انسجام اجتماعی تأکید کند. او معتقد بود نیروهای وفادار به انقلاب اسلامی، با وجود تفاوت در سلیقه‌ها و روش‌ها، باید در مسیر حفظ اصل نظام و منافع مردم کنار یکدیگر بایستند و مراقب باشند اختلافات سیاسی به تضعیف سرمایه اجتماعی کشور منجر نشود.

او نقد دلسوزانه را لازمه پیشرفت جامعه می‌دانست، اما بارها تأکید می‌کرد که نقد نباید به تخریب، بی‌حرمتی و‌بی اعتبار ساختن شخصیت‌ها منتهی شود. یکی از ویژگی‌های برجسته اخلاقی‌اش همین توجه به حفظ حرمت‌ها بود؛ حرمت مردم، حرمت مسئولان و شخصیت‌های سیاسی و انقلابی، حفظ اعتبار جایگاه‌های رسمی نظام.

 از نگاه مرحوم طباطبایی، تریبون‌های عمومی باید به جای نفرت پراکنی و اختلاف افکنی بیش از هر چیز باید محل دعوت به اخلاق، آرامش، وحدت و تقویت امید در جامعه باشند.

طباطبایی از آن روحانیونی بود که اخلاق را فقط در کتاب‌ها تدریس نمی‌کرد؛ آن را زندگی می‌کرد. بسیاری از شاگردان و نزدیکانش نقل کرده‌اند که در برخوردهای شخصی، بیش از سخن گفتن، با رفتار خود تربیت می‌کرد. زبانش تلخ نبود، حتی وقتی انتقاد می‌کرد. نصیحتش رنگ تحقیر نداشت و همین باعث می‌شد جوانان، دانشجویان، مردم عادی و حتی چهره‌های سیاسی، با میل و اعتماد پای صحبتش بنشینند و از درس‌های اخلاقش برای خودسازی و تقویت معنویت خویش بهره‌مند شوند.

یکی از برجسته‌ترین جلوه‌های مردم‌داری مرحوم طباطبایی، گشوده بودن درب خانه‌اش به روی همگان بود. خانه ساده‌اش در محله غیاثی تهران، مأمن و پناهگاه مردم بود؛ از اهالی محل گرفته تا چهره‌های شناخته‌شده فرهنگی و سیاسی، همگی در اتاق‌های تو در توی آن خانه به انتظار می‌نشستند تا نوبت دیدارشان برسد. گاهی یکی برای خواندن خطبه عقد آمده بود، دیگری برای حل اختلاف خانوادگی، آن یکی برای مشورت، پرداخت خمس یا حتی فقط هم سخنی با کسی که می توانست سنگ صبور آنان باشد و میل به شنیده شدن را در آنها پاسخ دهد. درِ خانه آقای طباطبایی هیچ‌گاه به روی مردم بسته نبود و همین خصلت، او را بیش از پیش در دل‌ها جا داده بود.

سیره زندگی‌اش نیز همین سادگی و مردمی بودن را فریاد می‌زد. از سال‌های مبارزه و همراهی با جریان‌های انقلابی تا روزهای پس از پیروزی انقلاب، همواره تلاش کرد اخلاق را قربانی رقابت‌ها و اختلافات نکند. او نگران بود که جامعه بیش از آنکه از دشمنان خارجی آسیب ببیند، از فاصله گرفتن دل‌ها و کاهش اخلاق و همدلی‌ها لطمه بخورد.

شاید راز ماندگاری مرحوم سیدمهدی طباطبایی همین بود؛ اینکه پیش از هر چیز، «دل‌نگران مردم» بود. در سخنانش بارها تأکید می‌کرد که مردم، اصلی‌ترین سرمایه نظام‌اند و اگر اعتماد و امید آنان آسیب ببیند، هیچ دستاوردی پایدار نخواهد ماند. او روحانی‌ای بود که مردم را نه ابزار سیاست، بلکه صاحبان اصلی این انقلاب و کشور می‌دانست.

این روحیه خدمت و مردمداری حتی پس از رحلت او نیز ادامه پیدا کرده است. هنوز بیت مرحوم طباطبایی محل رفت‌وآمد مردم است و چراغ آن خانه خاموش نشده است. همچنین بیت ایشان در جوار حرم مطهر حضرت رضا علیه‌السلام در اختیار زائران امام رئوف قرار گرفته تا این سفره محبت و خدمت، همچنان گسترده بماند؛ گویی صاحب آن خانه، حتی پس از رفتن نیز نخواسته پیوندش با مردم قطع شود.

امروز و در هفتمین سالگرد ارتحال این استاد اخلاق، بیش از هر زمان دیگری جای خالی او و منش ارتباطی وی با مردم توأم با کرامت، احترام، انصاف و ادب و همدلی با آنان به عنوان یک عالم روحانی احساس می‌شود. جامعه امروز بیش از همیشه به صداهایی شبیه مرحوم طباطبایی نیاز دارد؛ صداهایی که در عین پایبندی به اصول و آرمان‌ها، دل‌ها را به هم نزدیک کند و اخلاق را محور ارتباطات اجتماعی و سیاسی قرار دهد.

مرحوم سیدمهدی طباطبایی شاید دیگر در میان ما نباشد، اما خاطره آن روح آرام، آن بیان پدرانه و آن اخلاق بی‌ادعا هنوز در حافظه مردم زنده است؛ روحانی‌ای که پیش از آنکه چهره‌ای رسانه‌ای و سیاسی باشد، «آدمِ مردم» بود.

انتهای پیام/