به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، ، چهارمین کرسی از سلسله کرسیهای علمی ترویجی درباره شهادت امام خامنهای (رضوان الله تعالی علیه) و جنگ تحمیلی رمضان، با عنوان «واکاوی راهبردهای بینشی در مقابله با استعمار فرانو با تأکید بر اندیشه قرآنی شهید امام خامنهای»، به همت انجمن علمی قرآن و مستشرقان حوزههای علمیه و با همکاری مجتمع آموزشعالی قرآن و حدیث جامعةالمصطفی در قم برگزار شد.
در این نشست، مبشره نصیری سوادکوهی مدرس دانشگاه فرهنگیان و ارائهدهنده مقاله با تسلیت ایام عزاداری محرم الحرام و شهادت رهبر انقلاب اسلامی، هدف از این پژوهش را بررسی راهکارهای قرآنی مقابله با استعمار فرانو در چارچوب آرای شهید امام خامنهای و با تمرکز بر نسبت «استشراق سیاسی» و «نظام سلطه» عنوان کرد.
مدرس دانشگاه فرهنگیان با اشاره به بخش مفهومشناسی مقاله گفت: در این پژوهش، مفهوم استشراق، اهداف آن و نسبتش با استعمار فرانو بررسی شده است.
به گفته وی، استشراق در معنای خاص خود به شرقشناسی و اسلامشناسی غربیان از سوی پژوهشگران غیر مسلمان اطلاق میشود و اهداف آن در سه حوزه علمی، تبشیری و استعماری قابل دستهبندی است؛ هرچند این اهداف در مواردی آگاهانه یا ناآگاهانه در خدمت پروژههای استعماری قرار گرفتهاند.
نصیری سوادکوهی در ادامه با تبیین مفهوم استعمار فرانو اظهار کرد: این نوع استعمار، صورتی پیچیدهتر از سلطه سیاسی، اقتصادی و فرهنگی است که از طریق حکمرانی بر اذهان، نفوذ در افکار عمومی، تأثیرگذاری بر ساختارهای حقوقی و روابط بینالملل، سلطه بر اقتصاد جهانی و نیز تهاجم فرهنگی و هویتی عمل میکند.
وی افزود: از آنجا که رفتار انسان در سه ساحت «بینش»، «گرایش» و «کنش» شکل میگیرد، تقویت حوزه باورها و اعتقادات، بنیادیترین سطح برای مقابله با استعمار به شمار میرود. بر همین اساس، در این مقاله راهبردهای بینشیِ مورد تأکید در اندیشه قرآنی شهید امام خامنهای (ره) استخراج و بررسی شده است.
بیداری اسلامی در اندیشه رهبر شهید
ارائهدهنده این مقاله، «بیداری اسلامی»، «الگوی مقاومت»، «وحدت اسلامی»، «بازگشت به هویت اصیل اسلامی» و «اعتقاد به مهدویت» را پنج راهبرد اصلی در این زمینه برشمرد و تصریح کرد: اگر این مؤلفهها در ساحت باور و جهانبینی امت اسلامی تقویت شود، در عرصه گرایشها، کنشها و واکنشهای اجتماعی و سیاسی نیز زمینه پیروزی و استقامت امت اسلامی فراهم خواهد شد.
مدرس دانشگاه فرهنگیان با تأکید بر جایگاه «بیداری اسلامی» در اندیشه شهید امام خامنهای (ره) گفت: بیداری اسلامی از مهمترین مؤلفههای مقابله با سلطه است که اگرچه در دو قرن اخیر در جهان اسلام مطرح بوده، اما در عصر امامین انقلاب به سطح گفتمانسازی و اندیشهورزی راهبردی ارتقا یافته است.
نصیری سوادکوهی همچنین مبانی قرآنی بیداری اسلامی را «توحید ولایی»، «کفر به طاغوت»، «توکل بر خدا» و «اعتماد به سنتهای الهی» دانست و افزود: از منظر شهید امام خامنهای (ره)، این راهبردها تاکتیکهای مقطعی نیستند، بلکه اصولی ثابت و ماندگار در زیست اجتماعی جامعه مؤمنان به شمار میروند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، «وحدت اسلامی» را از بنیادیترین راهبردهای قرآنی در مقابله با استعمار فرانو برشمرد و با استناد به آیه «واعتصموا بحبل الله جمیعاً و لا تفرقوا» اظهار کرد: یکی از مهمترین ابزارهای قدرتهای استعماری، ایجاد شکافهای مذهبی، قومی و سیاسی در جهان اسلام است و در این میان، استشراق در مواردی به ابزاری برای تعمیق تفرقه در امت اسلامی تبدیل شده است.
مدرس دانشگاه فرهنگیان ادامه داد: تلاش امامین انقلاب، به ویژه شهید امام خامنهای (ره)، در این حوزه بر دو محور استوار بوده است؛ نخست، پاسداشت اصل وحدت اسلامی و دوم، معرفی عوامل تفرقهافکن در امت اسلامی.
وی با اشاره به نگاه شهید مطهری (ره) در این زمینه یادآور شد: وحدت اسلامی به معنای حذف مذاهب و اختلافات علمی نیست، بلکه به معنای صفآرایی مشترک مسلمانان در برابر دشمن مشترک است.
نصیری سوادکوهی همچنین با بیان اینکه شهید امام خامنهای (ره) وحدت را «سرمایهای راهبردی» برای بازیابی اقتدار تاریخی جهان اسلام میدانند، گفت: پایینترین مرتبه وحدت، خودداری دولتها و جوامع اسلامی از تعرض به یکدیگر و بالاترین مرتبه آن، همکاری در برابر دشمن مشترک و دفاع متقابل در موقعیتهای تهدید است.
مدرس دانشگاه فرهنگیان در ادامه به راهبرد «بازگشت به هویت اصیل» پرداخت و اظهار کرد: در منظومه فکری شهید امام خامنهای (ره)، هویت اصیل انسان و جامعه اسلامی با بازگشت به قرآن، بازگشت به خدا و پرهیز از خدا فراموشی معنا مییابد.
به گفته وی، هویت اسلامی و هویت ملی نه تنها متعارض نیستند، بلکه در پیوند با یکدیگر شکل میگیرند و سه عنصر «مسلمانی»، «عمق تاریخی» و «انقلابی بودن» از ارکان هویت اصیل ملت به شمار میروند.
ارائهدهنده مقاله «اعتقاد به مهدویت» را دیگر راهبرد بینشی مهم در مقابله با استعمار فرانو دانست و افزود: در منظومه فکری شهید امام خامنهای (ره)، مهدویت صرفاً یک آموزه آخرالزمانی نیست، بلکه پروژهای معرفتی، هویتی و امیدآفرین برای ملتهای تحت ستم است.
وی تصریح کرد: استعمار میکوشد ملتها را به خودکمبینی، تقلید و تسلیم بکشاند، اما باور به مهدویت، افق آینده را به سود مستضعفان و صالحان ترسیم میکند و روح امید، مقاومت و تلاش را در جوامع زنده نگه میدارد.
نصیری سوادکوهی در تبیین مستندات قرآنی این بخش، به آیاتی همچون «و لقد کتبنا فی الزبور من بعد الذکر أن الأرض یرثها عبادی الصالحون»، «وعد الله الذین آمنوا منکم و عملوا الصالحات لیستخلفنهم فی الأرض» و «و نرید أن نمنّ علی الذین استضعفوا فی الأرض…» اشاره کرد و گفت: این آیات، جامعه اسلامی را به انفعال و انتظارِ بیعمل فرا نمیخوانند، بلکه زمینهساز تکلیفمداری، مقاومت، بیداری و وحدت در مسیر تحقق وعده الهی هستند.
پنج راهبرد قرآنی مقابله با استعمار فرانو در اندیشه شهید امام خامنهای (ره)
پیوند بصیرت، مقاومت، هویت و بیداری اسلامی
در ادامه این نشست، زهرا علیمرادی عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان و ناقد جلسه، ضمن تقدیر از ارائه مقاله، موضوع آن را بدیع، مهم و دارای ظرفیت پژوهشی بالا توصیف کرد و گفت: پیوند دادن دیدگاههای قرآنی شهید امام خامنهای (ره) با مسئله کلان استعمار فرانو، از نقاط قوت اصلی این پژوهش است.
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان همچنین انسجام معنایی میان مفاهیمی چون بصیرت، مقاومت، هویت و بیداری اسلامی را از دیگر امتیازات مقاله برشمرد و افزود: نتیجهگیری مقاله نیز همسو با بدنه پژوهش بوده و از این جهت، انسجام محتوایی مناسبی در آن مشاهده میشود.
علیمرادی در عین حال با اشاره به برخی نکات تکمیلی اظهار کرد: بخش روششناسی مقاله نیازمند توضیح بیشتر است و شایسته بود نویسنده، مبانی انتخاب آیات، نحوه گزینش بیانات رهبری شهید و چارچوب تحلیلی پژوهش را با تفصیل بیشتری تبیین کند.
وی افزود: در صورت لزوم، ارجاع به منابع تفسیری و تبیین نسبت دیدگاههای مورد استفاده با سنت تفسیری موجود نیز میتواند استحکام علمی مقاله را افزایش دهد.
ناقد جلسه همچنین به ضرورت تقویت بخش پیشینه پژوهش اشاره کرد و گفت: در مقالات علمی، انتظار میرود پیشینه به صورت تحلیلی تنظیم شود تا آثار پیشین، اهداف، نتایج و نسبت آنها با مسئله پژوهش روشن و خلأ پژوهشی مقاله با دقت بیشتری نمایان شود.
علیمرادی در پایان خاطرنشان کرد: بحث ارائهشده، دقیق، تحلیلی و قابل استفاده بود و اینگونه پژوهشها نشان میدهد که برای مواجهه عمیقتر با مسائل فکری و اجتماعی جهان اسلام، توجه به دیدگاههای قرآنی رهبر شهید انقلاب اسلامی ضرورتی جدی دارد.
انتهای پیام/
نظرات کاربران