خبرگزاری مهر-گروه استانها: تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی و محدودیت منابع آبی در سالهای اخیر، الگوی سنتی کشاورزی در بسیاری از مناطق کشور را با چالشهای جدی مواجه کرده است. چهارمحال و بختیاری نیز بهعنوان یکی از استانهای دارای ظرفیتهای قابل توجه کشاورزی، از پیامدهای این تغییرات در امان نمانده و ضرورت بازنگری در شیوه بهرهبرداری از اراضی و انتخاب محصولات متناسب با شرایط جدید بیش از گذشته احساس میشود.
در چنین شرایطی، توسعه کشت محصولات کمآببر و اقتصادی میتواند یکی از راهکارهای مهم برای جلوگیری از رهاشدگی اراضی و حفظ فعالیتهای کشاورزی باشد. اجرای طرح کشت ۹۰۰ هکتاری کنگر در اراضی طرح کوثر شهرستان بروجن، در همین چارچوب تعریف شده و مسئولان بخش کشاورزی استان آن را نمونهای متفاوت از تلاش برای تطبیق کشاورزی با شرایط اقلیمی جدید میدانند.
اهمیت این طرح تنها به سطح زیرکشت آن محدود نمیشود؛ بلکه کنگر بهعنوان گیاهی با کاربردهای خوراکی، دارویی و دامی، ظرفیت قابل توجهی برای فرآوری، ایجاد ارزش افزوده و توسعه فعالیتهای اقتصادی دارد. بر اساس اعلام مسئولان، سرمایهگذاری انجامشده برای اجرای این طرح حدود ۱۰۰ میلیارد تومان است و میتواند زمینهای برای شکلگیری یک زنجیره اقتصادی جدید در حوزه گیاهان دارویی استان فراهم کند.
از سوی دیگر، اراضی طرح کوثر که از سالهای گذشته با هدف ایجاد اشتغال و فعالیت اقتصادی برای ایثارگران پیشبینی شده بود، اکنون با توجه به تغییر شرایط آبی و اقلیمی با ضرورت بازنگری در الگوی بهرهبرداری مواجه است. اجرای کشت کنگر در بخشی از این اراضی میتواند نشان دهد که حتی در شرایط محدودیت منابع آب نیز امکان فعالسازی زمینهای رهاشده از طریق انتخاب محصول مناسب وجود دارد.
بر همین اساس، طرح کشت کنگر را میتوان فراتر از یک پروژه کشاورزی دانست؛ طرحی که در صورت موفقیت میتواند به الگویی برای توسعه گیاهان دارویی، احیای اراضی بلااستفاده، ایجاد اشتغال، افزایش درآمد کشاورزان و حرکت به سمت کشاورزی سازگار با کمآبی در چهارمحال و بختیاری تبدیل شود.
تغییر شرایط اقلیمی و ضرورت تغییر الگوی کشت
حسین بهرامی رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری در آیین آغاز اجرای طرح کشت گیاه دارویی کنگر در اراضی طرح کوثر، با اشاره به سابقه شکلگیری این طرح اظهار کرد: پس از دوران دفاع مقدس، طرحهای مختلفی با هدف ایجاد اشتغال و فراهم کردن زمینه فعالیت اقتصادی برای رزمندگان و ایثارگران در نقاط مختلف کشور تعریف شد که طرح کوثر نیز یکی از این طرحها بود.
وی افزود: در قالب این طرح، اراضی قابل توجهی برای فعالیت و اشتغال ایثارگران اختصاص یافت و در شهرستان بروجن نیز حدود ۲ هزار و ۲۰۰ هکتار زمین برای اجرای طرح پیشبینی شد که قرار بود آب مورد نیاز آن از منطقه چغاخور تأمین شود.
بهرامی با بیان اینکه برآوردهای اولیه طرح به اواخر دهه ۶۰ و دهه ۷۰ بازمیگردد، تصریح کرد: شرایط اقلیمی، میزان بارندگی و وضعیت منابع آبی نسبت به آن زمان تغییرات جدی داشته است و کاهش بارندگی و تغییر اقلیم موجب شده بسیاری از محاسبات و برآوردهای گذشته دیگر پاسخگوی شرایط امروز نباشد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری تأکید کرد: در چنین شرایطی دو مسیر پیش روی بخش کشاورزی قرار دارد؛ نخست رها کردن اراضی به دلیل کمبود آب و دوم، سازگار کردن فعالیتهای کشاورزی با شرایط جدید از طریق یافتن راهکارهای نوین.
بهرامی، تغییر الگوی کشت را یکی از مهمترین راهکارها در این زمینه دانست و گفت: در مناطقی که امکان کشت محصولات آببر وجود ندارد، باید محصولاتی انتخاب شوند که ضمن نیاز آبی پایین، با شرایط اقلیمی منطقه سازگار و از نظر اقتصادی نیز برای کشاورزان درآمدزا باشند.
رئیس جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری گفت: اجرای طرح کشت ۹۰۰ هکتاری کنگر در اراضی طرح کوثر، نمونهای از همین رویکرد است. به گفته رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری، کنگر علاوه بر مصرف انسانی و دارویی، قابلیت استفاده در بخش دام را نیز دارد و از ظرفیت مناسبی برای فرآوری و ایجاد ارزش افزوده برخوردار است.
بهرامی با اشاره به سابقه استفاده از کنگر در میان دامداران اظهار کرد: در گذشته بسیاری از دامداران از این گیاه بهعنوان علوفه دام استفاده میکردند، اما اکنون میتوان با نگاهی علمی، فناورانه و اقتصادی، ظرفیتهای متنوع آن را شناسایی و از این محصول، فرآوردههای مختلف تولید کرد.
کنگر؛ گیاهی مقاوم به خشکی و سرما
یزدان احمدزاده، مجری گیاهان دارویی سازمان جهاد کشاورزی استان چهارمحال و بختیاری در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به ظرفیت کمنظیر استان در حوزه گیاهان دارویی گفت: از یک هزار و ۳۶۰ گونه گیاهی شناساییشده در استان، ۳۹۱ گونه دارویی و معطر هستند که این موضوع نشاندهنده ظرفیت بالای چهارمحال و بختیاری در حوزه گیاهان دارویی است.
وی افزود: حدود ۳۰ گونه از این گیاهان نیز اندمیک استان هستند و خاستگاه اولیه آنها چهارمحال و بختیاری است که از جمله آنها میتوان به کلوس و مرضیه بختیاری اشاره کرد.
احمدزاده درباره ویژگیهای کنگر اظهار کرد: کنگر خوراکی یا کنگر وحشی، گیاهی کمنیاز از نظر آب و مقاوم به سرما و خشکی است و تغییرات دمایی را نیز به خوبی تحمل میکند.
وی ادامه داد: این گیاه در ارتفاع حدود یک هزار و ۵۰۰ تا دو هزار و ۵۰۰ متر رشد میکند و به همین دلیل در تمامی شهرستانهای استان قابلیت توسعه و کشت دارد و علاوه بر رویش خودرو و مرتعی، امکان کشت زراعی آن نیز وجود دارد.
مجری گیاهان دارویی سازمان جهاد کشاورزی استان چهارمحال و بختیاری خاطرنشان کرد: کنگر هم در تغذیه انسان و هم در تغذیه دام کاربرد دارد و از بخشهای مختلف این گیاه میتوان استفاده کرد.
هدفگذاری کشت ۵ هزار هکتاری گیاهان دارویی در بروجن
مرتضی ملکپور، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان بروجن نیز با اشاره به ظرفیت این شهرستان در حوزه گیاهان دارویی اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۱۴۰ هکتار از اراضی شهرستان بروجن زیر کشت گیاهان دارویی قرار دارد.
وی افزود: با توجه به اقلیم منطقه، تغییر الگوی بارش و محدودیت منابع آبی، توسعه کشت گیاهان دارویی یکی از برنامههای مهم بخش کشاورزی شهرستان است.
ملکپور تصریح کرد: هدفگذاری شهرستان بروجن، افزایش سطح اراضی زیرکشت گیاهان دارویی به ۵ هزار هکتار است که تحقق این هدف میتواند نقش مهمی در سازگاری کشاورزی منطقه با شرایط اقلیمی جدید، ایجاد اشتغال و افزایش درآمد بهرهبرداران داشته باشد.
به گزارش خبرنگار مهر، طرح کشت ۹۰۰ هکتاری کنگر در اراضی طرح کوثر را میتوان نشانهای از تغییر رویکرد در مدیریت کشاورزی چهارمحال و بختیاری دانست؛ رویکردی که به جای انتظار برای بازگشت شرایط اقلیمی گذشته، تلاش میکند تولید را با واقعیتهای جدید منابع آب و اقلیم هماهنگ کند.
این طرح در صورت دستیابی به اهداف پیشبینیشده، میتواند نمونهای عملی برای احیای اراضی رهاشده و استفاده اقتصادی از زمینهایی باشد که ادامه فعالیت در آنها با الگوهای سنتی کشاورزی امکانپذیر نیست. همچنین توسعه کشت کنگر میتواند زمینه را برای تقویت بخش گیاهان دارویی، فرآوری محصولات، ایجاد ارزش افزوده و گسترش بازارهای جدید فراهم کند.
با توجه به ظرفیتهای گسترده چهارمحال و بختیاری در زمینه گونههای دارویی و گیاهی، موفقیت چنین طرحهایی میتواند مسیر را برای ورود محصولات جدید به عرصه تولید و اقتصاد کشاورزی استان هموار کند. در این میان، تداوم حمایتهای تخصصی، کاهش موانع اجرایی، سرمایهگذاری در فرآوری و توجه به بازار مصرف، از عوامل تعیینکننده در تبدیل این تجربه به یک الگوی پایدار خواهد بود.
در نهایت، کشت کنگر در مقیاس ۹۰۰ هکتار را میتوان بیش از یک طرح تولیدی، تجربهای برای آزمودن یک مدل جدید از کشاورزی در شرایط کمآبی دانست؛ مدلی که در آن انتخاب محصول متناسب با اقلیم، دانش، سرمایهگذاری و ایجاد زنجیره ارزش، در کنار یکدیگر قرار میگیرند تا اراضی کمبازده یا رهاشده بار دیگر به چرخه تولید بازگردند.
نظرات کاربران