به گزارش خبرگزاری تسنیم از سوادکوه، حیاتوحش مازندران جاذبهای در دل جنگل و کوهستان به شمار میآید، زیستگاههای غنی از گونههای مختلف جانوری که هر کدام بخشی از چرخه طبیعت را در قلمرو زیستی خود بر عهده دارند، زیستگاههایی که گاهی در مجاورت مناطق شهری و روستایی بوده و حیوانات شانس دیده شدن خود را نصیب دوستداران حیاتوحش میکنند، گونههایی که در پی یافتن غذا یا تولههای خود گاهی خطر را حس نمیکنند و در معرض دید انسان قرار میگیرند.
شهرستان سوادکوه از لحاظ دارا بودن تنوع گونههای جانوری جزء مناطق غنی استان به شمار میرود که از حیث تنوع و جمعیت حیاتوحش، آمار قابل توجهی را به خود اختصاص داده است، حیاتوحشی که در مجاورت مناطق شهری و روستایی این شهرستان زیستگاه خود را در جنگل و کوهستان برای خود تعریف کردهاند و گاهی جلوهای از شکوه خود را به رخ انسان میکشند، شکوهی از حضور گلهای مرالها، حضور پر ابهت پلنگ این گربهسان جذاب، حضور خرسهای قهوهای، قرقاولهایی با پرواز شگفتانگیز و بسیاری از گونههای دیگر اما همیشه این شکوه با این شیرینی توصیف نمیشود و گاهی همزیستی و همجواری تلخی را در زیستگاه جانوری به یادگار میگذارد.
یکی از زیباترین مسیرهای ریلی کشور مسیر ریلی تهران_شمال در محدوده سوادکوه است، بویژه آنجایی که قطار در ارتفاعات از دل کوهستان میگذرد و یا در لابهلای درختان به یکباره منظرهای از حرکت خود را در جنگلی سبز یا پاییزی به نمایش میگذارد و خروش رودخانه تِلار را نیز در مجاور خود دارد اما همین مسیر پرجاذبه که گردشگری ریلی را رقم زده است گاهی مسیر پرخطری میشود که جان حیوانی را میگیرد، جانورانی که در حین گشت و گذار در کوهستان، جنگل یا در مسیر رسیدن به رودخانه تِلار به ناگاه با قطاری مواجه میشوند که در حال طی کردن مسیر مستقیم خود است، مسیری که در رویارویی یکباره باعث تلف شدن حیوانی میشود یا دردی از زخم بر بدن مینشاند.
در طی سالهای اخیر بارها شاهد دیده شدن خرسهای قهوهای، پلنگ، گراز و سایر گونههای جانوری در مسیر ریلی سوادکوه بودیم، گاهی نیز حیوان در اثر برخورد با قطار تلف میشد، مانند خرس قهوهای سال گذشته و یا خرس قهوهای که به تازگی در اثر برخورد با قطار تلف شد.
تلفات ریلی در محیط زیست شاید یک اتفاق ناگهانی باشد اما خسارتی در چرخه زیستی بوجود میآورد از این رو با “محمد شکوهی” رئیس اداره حفاظت از محیط زیست سوادکوه و سوادکوه شمالی درمورد تلفات ریلی حیات وحش گفت و گویی ترتیب دادیم.
تسنیم: در طول سال چقدر شاهد تلف شدن حیاتوحش بر اثر برخورد با قطار هستیم؟
شکوهی: متأسفانه برخورد وسایل نقلیه با حیاتوحش چه در محورهای جادهای و چه در مسیرهای ریلی یکی از تهدیدهای جدی برای جمعیت گونههای جانوری به شمار میرود در شهرستان سوادکوه، اهمیت این موضوع بیشتر است، چرا که مسیر ریلی از محدودههایی عبور میکند که در مجاورت زیستگاههای طبیعی و جنگلی قرار دارند و حیاتوحش در این مناطق حضور و تردد دارد.
در خصوص تلفات ریلی نیز مواردی در سالهای اخیر ثبت شده و هر مورد بهویژه زمانی که مربوط به گونههای ارزشمندی مانند خرس قهوهای باشد از نظر حفاظتی اهمیت بسیار زیادی دارد بنابراین موضوع را نباید صرفاً به عنوان یک حادثه موردی نگاه کرد بلکه باید به عنوان یک مسئله مدیریتی و زیستمحیطی مورد توجه قرار داد.
تسنیم: امسال چه تعداد حیوان بر اثر برخورد با قطار تلف شدهاند؟
شکوهی: در سال جاری تاکنون یک مورد قطعی و ثبتشده در شهرستان سوادکوه داشتهایم که مربوط به تلف شدن یک قلاده خرس قهوهای حدود سهساله در محدوده تنگه سرخآباد بر اثر برخورد با قطار است این حادثه در مردادماه امسال رخ داد البته در ارائه آمار تلفات حیاتوحش باید دقت کرد و تنها مواردی را اعلام کرد که توسط محیطزیست احراز و ثبت شدهاند زیرا ممکن است در برخی نقاط صعبالعبور، لاشه حیوان مشاهده یا گزارش نشود و در نتیجه آمار واقعی بیشتر از موارد ثبت شده باشد.
تسنیم: آیا در سالهای گذشته هم چنین اتفاقی رخ داده است؟
شکوهی: بله، به عنوان نمونه در آبان ماه سال گذشته نیز یک قلاده خرس قهوهای حدود یکونیم ساله در مسیر ریلی محدوده بالازیراب بر اثر برخورد با قطار تلف شد با توجه به صعبالعبور بودن محل، انتقال لاشه نیز با هماهنگی عوامل محیطزیست و راهآهن انجام شد، تکرار چنین حوادثی نشان میدهد که موضوع نیازمند بررسی دقیقتر و اتخاذ تدابیر پیشگیرانه است.
تسنیم: علت اصلی این حوادث چیست؟
شکوهی: حیاتوحش مرزهای انسانی و اداری را نمیشناسد و بر اساس مسیرهای طبیعی حرکت و جابهجایی میکند، وقتی مسیرهای ریلی از زیستگاهها عبور میکنند، احتمال ورود حیوانات به حریم ریلی وجود دارد، در گونههایی مانند خرس قهوهای که جابهجایی فصلی و قلمرویی دارند، ممکن است حیوان در زمان عبور قطار در محدوده خط ریلی قرار بگیرد از طرف دیگر سرعت قطار، طول ترمزگیری و شرایط خاص مسیر ریلی باعث میشود در بسیاری از موارد امکان واکنش سریع برای جلوگیری از برخورد وجود نداشته باشد، بنابراین پیشگیری، بسیار مهمتر از برخورد با حادثه پس از وقوع آن است.
تسنیم: چه اقداماتی میتوان به جهت پیشگیری و برای کاهش تلفات انجام داد؟
شکوهی: به اعتقاد ما نخست باید نقاط حادثهخیز شناسایی شوند یعنی مسیر ریلی به صورت مشترک توسط محیط زیست و راهآهن بررسی شود و نقاطی که بیشترین احتمال عبور حیاتوحش وجود دارد، مشخص شوند پس از شناسایی این نقاط میتوان مجموعهای از اقدامات را در دستور کار قرار داد از جمله نصب دوربینهای پایش حیاتوحش در نقاط حساس، استفاده از سامانههای هشداردهنده، بررسی امکان کاهش سرعت قطار در محدودههای مشخص و پرتردد حیاتوحش و همچنین اصلاح یا ایجاد مسیرهای امن عبور حیاتوحش در نقاطی که از نظر فنی امکانپذیر است، همچنین ایجاد ارتباط مستقیم و سریع میان راهآهن و محیطزیست اهمیت زیادی دارد تا در صورت مشاهده حیوان در حریم ریلی، امکان اطلاعرسانی و اقدام فوری وجود داشته باشد.
تسنیم: آیا ایجاد زیرگذر یا مسیر عبور حیاتوحش در مسیر ریلی امکانپذیر است؟
شکوهی: در برخی نقاط میتواند یکی از راهکارهای مؤثر باشد اما این موضوع باید کاملاً کارشناسی شود، نمیتوان برای همه نقاط یک نسخه واحد در نظر گرفت ابتدا باید مسیرهای تردد حیاتوحش، گونههای موجود، توپوگرافی منطقه، وضعیت فنی خط ریلی و میزان تردد قطارها بررسی شود و سپس بر اساس مطالعات میدانی، مناسبترین راهکار انتخاب شود.
تسنیم: نقش راهآهن در کاهش این تلفات چیست و چه انتظاری دارید؟
شکوهی: راهآهن به عنوان متولی بهرهبرداری از خط ریلی، میتواند نقش بسیار مهمی در پیشگیری داشته باشد، انتظار ما این است که موضوع تلفات حیاتوحش در مسیرهای ریلی به صورت مشترک و مستمر با محیطزیست بررسی شود و نقاط حساس شناسایی و برای آنها راهکار اجرایی تعریف شود، موضوع فقط مربوط به محیطزیست نیست بلکه یک مسئله بینبخشی است و نیازمند همکاری راهآهن، محیطزیست و سایر دستگاههای مرتبط است.
تسنیم: آیا محیطزیست در این خصوص پیشنهادی دارد؟
شکوهی: بله، پیشنهاد ما این است که یک کارگروه مشترک بین محیطزیست و راهآهن تشکیل شود و مسیر ریلی در محدوده شهرستان سوادکوه به صورت کامل پایش و نقاط حادثهخیز مشخص شود، در مرحله بعد برای نقاط اولویتدار، راهکارهایی مانند نصب دوربین، علائم هشدار، سامانههای اطلاعرسانی و هشدار، بررسی کاهش سرعت قطار و در صورت امکان ایجاد مسیرهای امن عبور حیاتوحش اجرا شود همچنین لازم است اطلاعات مربوط به تلفات حیاتوحش به صورت منظم ثبت و تحلیل شود تا بتوان بر اساس دادههای واقعی، نقاط پرخطر را شناسایی و برای آنها اعتبار و راهکار مشخص در نظر گرفت.
تسنیم: صحبت پایانی شما چیست؟
شکوهی: حیاتوحش بخشی از سرمایه طبیعی و میراث این منطقه است و هر مورد تلفات بهخصوص در مورد گونههای ارزشمندی مانند خرس قهوهای یک خسارت جدی برای طبیعت محسوب میشود، هدف ما مقصر دانستن یک دستگاه نیست هدف این است که با همکاری دستگاههای متولی، قبل از وقوع حادثه چارهاندیشی کنیم اگر نقاط پرخطر بهدرستی شناسایی شوند و اقدامات پیشگیرانه در آنها انجام شود، میتوان بخش قابل توجهی از این تلفات را کاهش داد، طبیعت و زیرساختهای انسانی باید در کنار یکدیگر مدیریت شوند و امیدواریم با همکاری راهآهن، شاهد کاهش تلفات حیاتوحش در مسیر ریلی سوادکوه باشیم.
انتهای پیام/
نظرات کاربران