به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از اسکرین دیلی، صنعت سینما پس از تجربه کرونا، با شکلهای جدیدی از رقابت، هزینه بیسابقه و رفتاری کاملاً متفاوت از تماشاگران مواجه شده است. در نظر گرفتن آمار گیشه سال ۲۰۱۹ (پیش از همهگیری) به عنوان مبنایی برای مقایسه عملکرد فعلی فروش این سینما در شرق آسیا، احتمال خطر رکود و فروپاشیای را تصویر میکند که کاملاً با واقعیتهای جدید همخوانی ندارد.
به یقین آمار گیشه در بیشتر کشورهای آسیای شرقی هنوز با اوج قبل از کووید فاصله دارد؛ درآمد ناخالص ژاپن بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ با نرخ سالانه ۱۱ درصد، کاهش یافته، هرچند سال پیش ۳۲ درصد افزایش داشت. در کره جنوبی، میانگین کاهش سالانه ۱۲ درصد بود و تا به امروز بهبود چندانی حاصل نشده است. کاهش تعداد تماشاگران در سینماهای کره، هنگ کنگ و تایلند موجب شده که سینماداران مجتمعها را تعطیل و تعداد پردهها و صندلیها را کاهش دهند و در مالزی که در ۶ ماه گذشته دو سالن سینما تعطیل شد هم این امر تکرار شده است.
اما آسیای شرقی تنها منطقهای نیست که نتوانسته به مقیاس سال ۲۰۱۹ بازگردد و صنعت فیلم هم تنها کسب و کاری نیست که تغییرات دردناکی را متحمل شده است. در واقع، با بررسی الگوی گسترده عناوین موفق سینمایی در سراسر آسیا میتوان به این نتیجه رسید که صنعت فیلم در منطقه در حال تطبیق و تنفس دوباره در فضای محدود و پرخطرتر سال ۲۰۲۶ است. با وجود کاهش شمار کلی تماشاگران سینما در هنگ کنگ، رکورد فیلمهای موفق داخلی با ۵ فیلم مختلف در ۲ سال اخیر شکسته شده است. در اندونزی، رکورد فیلمهای داخلی در سال ۲۰۲۵ دو بار توسط فیلمهای متفاوتی شامل انیمیشن خانوادگی «جامبو» و دنباله کمدی «آگاک لین: منیالا پانتیکو!» شکسته شد. در همین حال فیلم ژاپنی «کوکوهو»، درامی به معنی «گنجینه ملی»، سال گذشته رکورد یک فیلم داخلی غیرانیمیشنی را شکست.
خستگی مخاطبان آسیایی از تکرارهای هالیوودی
جفری چان مدیر یک شرکت فیلمسازی تایوانی که در تولید و فروش «گروه کر زنان سانشاین» مشارکت داشته و این درام کمدی که در آخرین روز سال ۲۰۲۵ اکران شد، به بزرگترین فیلم داخلی تایوان در گیشه بدل شد، باور دارد: اتفاقی نیست که همه این رکوردها همزمان اتفاق میافتند. مخاطبان از محتوای هالیوودی با دنبالههای پشت سر هم خسته شدهاند.
لیم از مدیران صنعت سینمایی در سنگاپور، با خرید مجموعهای از فیلمهای چینیزبان و دیگر فیلمهای آسیایی برای اکران در شهرهایی که معمولاً تحت سلطه هالیوود هستند، موفقیتهای متفاوتی کسب کرده و با ۵ فیلم شامل «گروه کر زنان سانشاین» از تایوان، فیلم ترسناک «نجوای مرگ ۳» از تایلند در سال ۲۰۲۵، انیمیشن موفق مالزیایی «اجن الی ۲» و «دختر من زامبی است» کمدی ترسناکی که سال گذشته بزرگترین عنوان داخلی شد، سینماها را به تحرک واداشت.
لیم علاوه بر دیدن نقص در زره هالیوود، مجموعه «کلاور» را بیشتر به سمت تولید محلی سوق داده و با تأکید بر پرداختن به مخاطبان سنگاپور و مالزی – که از نظر فرهنگی هم همسایه هم هستند – کلاور را به تهیهکننده یا توزیعکننده مشترک فیلمهای «من احمق نیستم ۳» و «پول کافی نیست ۳» به کارگردانی جک نئو، تنها فیلمساز همیشه سودآور سنگاپور، تبدیل کرد.
جک نئو احتمالا فیلمسازی جلوتر از زمان خود است و آثار طنزآمیز او یادآور سختیها و شادیهای زندگی طبقه کارگر – خدمت سربازی، مسکن عمومی، قومیت، خانواده و خرافات – است و فیلمهای او اغلب زبانهای محلی کشور هوکین، ماندارین و انگلیسی را با هم ترکیب میکنند تا چیزی بسازد که کاملا با شرایط داخلی هم خوانی داشته باشد.
کرونا مردم را به ویژگیهای فرهنگی داخلی علاقهمند کرد
در سالهای پس از همهگیری تغییر آشکاری در سینما رفتن در سراسر آسیا رخ داد. نلسون موک مدیرعامل شرکت فروش «موکستر فیلمز» سنگاپور، که فیلم پرفروش تایلندی «چگونه قبل از مرگ مادربزرگ میلیونها دلار درآمد کسب کنیم» در سال ۲۰۲۴ را تهیه کرد، میگوید: همهگیری موجب شد مردم به شیوهای محلیتر رفتار کنند؛ چه در مصرف غذا، چه گردشگری و چه سینما و مخاطبان اکنون به دنبال ارزش، تجربیات، کنسرتها و چیزهای بیرون از منزل یا چیزهایی هستند که فوری در خانه به شکل آنلاین و اسکرول کردن در دسترس نباشند.
گرچه «چگونه قبل از مرگ مادربزرگ …» از ژانرهای ترسناک، عاشقانه یا کمدی اکشن تایلند نبود، اما به یک پدیده فرهنگی در جنوب شرقی آسیا و چین بدل شد و رکوردهای یک فیلم تایلندی را در بازارهایی از جمله استرالیا، نیوزیلند، میانمار، ویتنام و فیلیپین شکست. این فیلم در سنگاپور ۴.۲ میلیون دلار (۵.۳۵ میلیون دلار سنگاپور) فروخت و آن را در سال جاری پس از فیلم پرفروش هالیوودی «ددپول و ولورین» و بالاتر از «پول کافی نیست ۳» نئو قرار داد. گفته شده فروش ناخالص جهانی فیلم ۷۳ میلیون دلار بوده و در ۱۲۹ منطقه، مجوز پخش گرفته است.
تجربه یکسان در کامبوج
مایکل چای مدیرعامل وستک مدیا، یک زنجیره سینمایی کامبوجی که توزیع و سرمایهگذاری نیز انجام میدهد، میگوید: در طول کووید، بسیاری از مردم نمیتوانستند به سینماها بروند و در عوض به صفحههای نمایش کوچک خود روی آوردند. آنها عادات محتوایی متفاوتی از جمله علاقه به ستارههای محلی و اینفلوئنسرها را انتخاب کردند و در نتیجه کمتر به سراغ صفحه نمایش بزرگ رفتند.
توجه به ژانرهای مختلف در فیلمهای پرفروش هنگکنگی
فیلمهای پرفروش داخلی آسیا از ژانرهای مختلف هستند. جیسون لیونگ رئیس گروه تولید «ادکو فیلمز» در هنگ کنگ، عنوان میکند: مخاطبان کمتر به سینما میروند، اما موفقیتها دیگر فیلمهای اکشن سنتی نیستند. میتوان از درامی مانند «آخرین رقص» یا «وجدان گناهکار»، گیشه بسیار خوبی به دست آورد. بنابراین با کاهش حجم تولید، جای تعجب نیست که شاهد ساخت فیلمهای اکشن کمتری باشیم.
تاریخ سینمای هنگکنگ و رابطه آن با بخش سینمای سرزمین اصلی چین پیچیده است. زمانی که چین به شدت در حال رشد صنعت و مهارتهای خود بود، سرمایه و کارگردانان هنگ کنگی برای پروژههای سینمایی بیشماری استخدام شدند. اما با اثرات ترکیبی اعتراضات خیابانی سال ۲۰۱۹، کووید و گسترش صنعت چین، این دو بخش نسبت به دو دهه اول قرن بیست و یکم وابستگی کمتری به یکدیگر دارند. گیشه هنگ کنگ به دلیل محدودیتهای شدید کووید آسیب دید و در سالهای ۲۰۲۲-۲۰۲۳ به کاهش حجم تولید انجامید. در حالی که فروش حاصل از گیشه و بودجه تولید در این منطقه همچنان در سطح پایین باقی مانده، این سختیها موجب شده فیلمسازان هنگ کنگی به سمت فیلمهای ارزانتر و محلیتر – با موفقیت زیاد – روی آورند.
رکورد پرفروشترین فیلم هنگ کنگی در ۲ سال گذشته ۵ بار و از سال ۲۰۲۲ تاکنون ۷ بار شکسته شده است. «گرگ و میش جنگجویان: محصور در دیوار» که محصول ۲۰۲۴ بود و موفق شد تا ۱۳.۸ میلیون دلار (۱۰۸ میلیون دلار هنگ کنگ) در داخل کشور بفروشد، از ژانر هنرهای رزمی بود. «آخرین رقص» با فروش ۲۰.۲ میلیون دلار (۱۵۸ میلیون دلار هنگ کنگ) درامی درباره مراسم تشییع جنازه و پیوند مردانه بود، «وجدان گناهکار» با فروش ۱۴.۷ میلیون دلار در سال ۲۰۲۳ تنها در هنگ کنگ (۱۱۵ میلیون دلار هنگکنگ) درامی حقوقی بود؛ «بازگشت به گذشته» در سال ۲۰۲۵ با فروش ۱۱.۶ میلیون دلار(۹۱.۱ میلیون دلار هنگ کنگ) در ژانر علمی تخیلی ساخته شد؛ کمدی متمرکز بر یک کلوپ شبانه قدیمی «پادشاه شب» در سال ۲۰۲۶ با فروش ۱۲.۸ میلیون دلار تا به امروز به فروش خود ادامه میدهد. همچنین اکشن علمی تخیلی «جنگجویان آینده» در سال ۲۰۲۲ با فروش ۱۰.۴ میلیون دلار(۸۱.۸ میلیون دلار هنگکنگ) و کمدی خانوادگی «میز شش نفره» در سال ۲۰۲۲ با فروش ۹.۹ میلیون دلار(۷۷.۳ میلیون دلار هنگ کنگ) در آن زمان رکورد پرفروشها را شکستند.
ساخت فیلمهایی با قدرت بیشتر در چین
فیلمها به طور فزایندهای برای ارتباط برقرار کردن و ایجاد جذابیت در دورانی که مخاطبان کمتر به سینما میروند و در نتیجه در مورد عناوینی که برای رفتن و دیدن آنها وقت و پول میگذارند، سختگیرتر میشوند و به زمان بیشتری برای ساخت نیاز دارند. این امر در سرزمین اصلی چین در ماه فوریه مشهود بود و فیلم اکشن هنرهای رزمی «تیغههای نگهبانان» بهترین نقد را از بین ۷ فیلم موفق اکران شده برای تعطیلات سال نوی چینی دریافت کرد، اما در جایگاه چهارم قرار گرفت. در طول دو هفته بعد، این فیلم از فرنچایز انیمیشن «خرسهای بونی: محافظ پنهان» و تریلر جاسوسی میهنپرستانه «ترساندن» پیشی گرفت و در ۲۰ روز ۱۸۵ میلیون دلار فروخت.
موفقیت سینمای داخلی در کره جنوبی
در کره جنوبی، فیلم «نگهبان پادشاه» با ۶.۴۵ میلیون دلار افتتاحیه آغاز کرد، اما بارها فروش خود را افزایش داد و در چهارمین آخر هفته خود، بزرگترین فروش خود را تجربه کرد. این فیلم اکنون ۱۶.۶ میلیون قطعه بلیت فروخته، ۱۰۹ میلیون دلار فروش داشته و به اولین فیلم پرفروش واقعی این منطقه در دو سال گذشته تبدیل شده است. «اکسهوما» و «راندآپ: مجازات» در سال ۲۰۲۴ از مرز ۱۰ میلیون قطعه بلیت عبور کردند.
هم «نگهبان پادشاه» و هم «وقتی ما بودیم» (یک فیلم عاشقانه که پایان دسامبر اکران شد) فیلمهای بسیار کلاسیکی هستند و به نظر میرسد مخاطبان جوان به دنبال فیلمهای قوی و خوشساخت هستند، نه چیزهای جدید خاص.
درباره فیلم «مادربزرگ …» هم گفته میشود ترس از دست دادن عزیزان و حمایت گروههای همسالان موجب شد تا این فیلم قابل درک، گرم و احساسی باشد. در حالی که گریه کردن در اتاقی تاریک برای آسیاییهایی که در ابراز احساسات خود به صورت حضوری خوب نیستند، تسکین خوبی برای استرس است؛ این فیلم فقط در قالب چیزی برای فرار از واقعیت علمی تخیلی [هالیوودی] نبود و موجب شد تا برخی از مردم با خانوادههای خود تماس بگیرند و حتی برخی دیگر پدربزرگ و مادربزرگ خود را به سینما بردند.
حمایت شبکههای اجتماعی
«گروه کر زنان سانشاین» تایوان، با موضوع تجمع زندانیان در یک زندان زنانه، در برابر «آواتار: آتش و خاکستر» و «قهرمان! هیتو!» مستندی مهیج درباره تیم بیسبال تایوان، اکران شد و تبلیغات دهان به دهان به طرز شگفتآوری تأثیر گذاشت و فروش هفتگی آن را افزایش داد.
چان میگوید: برای این فیلم ما روی مخاطبان زن شهری حساب باز کرده بودیم، اما متوجه شدیم کیفیت فیلم فراتر از انتظار بود و به ویژه در بین مخاطبان کمتر تحصیلکرده، به ویژه در جنوب تایوان، به خوبی دیده شد. این فیلم بازسازی فیلم کرهای «هارمونی» محصول ۲۰۱۰ است، اما کارگردان گوین لین تحقیقات گستردهای برای بومیسازی شخصیتها و روایت یک داستان تایوانی انجام داد.
فراتر از مرزها؛ «نه ژا ۲»
فیلم مهیج چینی «نه ژا ۲» که پس از اکران در ژانویه ۲۰۲۵ توانست ۲.۲۵ میلیارد دلار در سراسر جهان فروش کند، یک نمونه عالی برای موفقیت در سرزمینهایی فراتر از آسیاست، اما سینمای آسیا همچنان در سفر به فراتر از مرزهای خود با چالشهایی روبهرو است. به علاوه، بومیسازی بیش از حد ممکن است در منطقهای با تنوع مذهبی، اقتصادی و سیاسی چندان ثمربخش نباشد.
فیلمهای ترسناک تایلندی جذابیت منطقهای آسیای جنوب شرقی را دارند. فیلمهای خاص چینی با اکرانهای روزانه در کشورهایی با میراث چینی، مانند مالزی و تایلند، موفقیت کسب میکنند و درامهای موفق هنگکنگی همان قدرتی را ندارند که زمانی جکی چان و سامو هونگ در اوج قدرت کونگ فو خود بودند.
موفقیت انیمه ژاپنی در صادرات منطقه
انیمیشن ژاپنی همچنان با اختلاف زیادی قهرمان صادرات منطقه است. سریالها و فیلمهای انیمه توسط جهانهای داستانی مانگا-انیمه-بازی، خطوط تولید قابل پیشبینی ساخته شده توسط غولهای صنعتی از جمله سونی، توهو و توئی و همچنین با اشکال جدید طرفداران، تقویت میشوند. بسیاری از آنها حتی در چین، دومین بازار بزرگ سینما در جهان، به نمایش در میآیند.
سال گذشته، «کارآگاه کونان: فلشبک یک چشم» بیش از ۱۶۴ میلیون دلار در آسیا فروش داشت که ۵۶ میلیون دلار از کل آن به چین اختصاص داشت. «مرد اره برقی – فیلم: رز آرک» بدون اکران در چین ۱۷۱ میلیون دلار فروخت که ۴۳ میلیون دلار آن در آمریکای شمالی و ۲۴ میلیون دلار در کره جنوبی به دست آمد. اما قهرمان واقعی ژاپن، «شیطانکش: قلعه ابدیت کیمتسو نو یایبا» بود که ۷۳۵ میلیون دلار در سراسر جهان فروخت که از این میان ۲۵۴ میلیون دلار از ژاپن، ۱۳۶ میلیون دلار از آمریکای شمالی و ۹۵.۶ میلیون دلار از چین بود.
کره در تلاش برای مقابله با رکود
در حالی که بعید است در کوتاه مدت به صدرنشینی صادرات ژاپن ضربهای وارد شود، شرکتهای کرهای به ویژه در تلاشند تا سناریوی گیشه آسیا را بازنویسی کنند و شرکتهایی که با هزینههای بالای تولید و بازار راکد در داخل کشور مواجه هستند، در حال انتخاب یا سرمایهگذاری در پروژههای اندونزی هستند.
فیلمهای کرهای با افتتاح زنجیرههای سینمایی متعلق به کرهایها در ویتنام و اندونزی و با افزایش محبوبیت ستارههای سریالهای درام کرهای که در پلتفرمهای پخش آنلاین در دسترس هستند، تقویت شدهاند. اما شورای فیلم کره با محاسبه انتشار تنها ۲۲ فیلم تجاری در سال ۲۰۲۶، که نسبت به حدود ۴۰ فیلم در سالهای اخیر کاهش یافته، میگوید سینمای این کشور در حال از دست دادن جایگاه خود است.
نظرات کاربران