به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرمانشاه، در روزهایی که شدت و تنوع حوادث طبیعی، از سیلابهای ناگهانی گرفته تا آتشسوزیهای گسترده در عرصههای طبیعی، بیش از گذشته ضرورت آمادگی و واکنش سریع دستگاههای اجرایی را نمایان کرده است، مدیریت بحران دیگر صرفاً یک ساختار اداری برای مقابله با شرایط اضطراری نیست؛ بلکه به یکی از ارکان اصلی حکمرانی کارآمد و سنجش میزان تابآوری هر استان در برابر مخاطرات تبدیل شده است. در چنین شرایطی، استان کرمانشاه بهواسطه موقعیت جغرافیایی خاص، گستردگی عرصههای طبیعی، حضور در دامنههای زاگرس و همچنین قرار گرفتن در معرض طیفی از تهدیدات طبیعی، نیازمند نظامی پویا، هماهنگ و پیشنگر در حوزه مدیریت بحران است.
کرمانشاه این روزها در حالی از نعمت بارشهای مطلوب و احیای دوباره طبیعت بهرهمند شده که همین شرایط امیدوارکننده، مخاطرات تازهای را نیز پیش روی مدیران استان قرار داده است؛ از یکسو، افزایش بارندگیها موجب تقویت منابع آبی، رونق کشاورزی و سرسبزی چشمگیر جنگلها و مراتع شده و پس از سالها خشکسالی، جانی دوباره به طبیعت استان بخشیده است؛ اما از سوی دیگر، همین افزایش پوشش گیاهی میتواند در فصل گرما به بستری مستعد برای وقوع آتشسوزیهای گسترده در جنگلهای زاگرس تبدیل شود. همچنین بارشهای شدید و ناگهانی، همواره احتمال وقوع سیلاب و خسارات ناشی از آن را به همراه دارد؛ تهدیدی که ضرورت برنامهریزی پیشگیرانه و آمادگی عملیاتی را دوچندان میکند.
آمادگی دستگاههای اجرایی، انسجام مدیریتی، تعریف دقیق مسئولیتها و برگزاری مانورهای مستمر، به مهمترین مؤلفههای موفقیت در مدیریت بحران بدل میشود. تجربه سالهای اخیر نیز نشان داده هرجا هماهنگی میان دستگاهها، آموزش نیروها و مشارکت مردم بهصورت جدی دنبال شده، خسارات ناشی از بحرانها به شکل محسوسی کاهش یافته است.
استان کرمانشاه نیز با تدوین و اجرای طرحهای عملیاتی ویژه برای مقابله با مهمترین تهدیدهای پیشرو، تلاش کرده است سطح آمادگی خود را در برابر بحرانهای احتمالی ارتقا دهد؛ از «طرح عملیاتی 104» برای پیشگیری و مهار آتشسوزی در جنگلها و مراتع گرفته تا «طرح عملیاتی 103» برای مدیریت سیلاب و کاهش خسارات ناشی از بارندگیهای شدید. در کنار این اقدامات، تجهیز دهیاریها، افزایش تعداد دیدهبانان و محیطبانان، تقویت هماهنگی میان دستگاههای خدماتی و امدادی و تأکید بر نقش مردم و انجمنهای مردمی، بخشی از راهبردی است که مدیریت بحران استان برای عبور ایمن از فصل مخاطرات در پیش گرفته است.
در همین راستا، علیرضا حیدری، مدیرکل مدیریت بحران استانداری کرمانشاه، در گفتوگوی تفصیلی با خبرنگار تسنیم، از آخرین وضعیت آمادگی استان در برابر حوادث طبیعی، برنامههای عملیاتی برای مقابله با آتشسوزی جنگلهای زاگرس و سیلابهای احتمالی، اهمیت هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و نقش تعیینکننده مردم در پیشگیری از بحرانها سخن گفت که از نظر خوانندگان تسنیم میگذرد:
تسنیم: مهمترین مؤلفه در موفقیت مدیریت بحران چیست و چرا بر آمادگی دستگاهها تأکید دارید؟
حیدری: اگر بخواهیم مدیریت بحران را در یک جمله خلاصه کنیم، باید بگوییم مدیریت بحران یعنی آمادگی قبل از حادثه، تصمیم درست هنگام حادثه و بازسازی سریع پس از حادثه. بسیاری تصور میکنند مدیریت بحران فقط زمانی معنا پیدا میکند که حادثهای رخ داده باشد، اما واقعیت این است که بخش اصلی موفقیت در این حوزه، به اقداماتی بازمیگردد که پیش از وقوع بحران انجام شده است.
یکی از مهمترین ارکان این آمادگی، شناخت دقیق وظایف توسط دستگاههای اجرایی و نیروهای عملیاتی است. هر دستگاهی باید بداند در زمان بروز بحران چه مسئولیتی بر عهده دارد، چه امکاناتی باید در اختیار داشته باشد، چه هماهنگیهایی باید انجام دهد و چگونه باید با سایر مجموعهها تعامل کند. اگر این شناخت و تمرین از قبل وجود نداشته باشد، در زمان وقوع حادثه، شاهد سردرگمی، موازیکاری یا حتی خلأ در برخی اقدامات خواهیم بود؛ مسائلی که میتواند هزینههای انسانی و مالی بحران را چند برابر کند.
در استان کرمانشاه خوشبختانه طی سالهای اخیر تلاش شده این نگاه ساختاری تقویت شود. ما بر این باوریم که مدیریت بحران نباید صرفاً یک واکنش مقطعی باشد، بلکه باید به یک فرهنگ سازمانی در تمام دستگاهها تبدیل شود. به همین دلیل، آموزش مستمر، برگزاری مانورها، تدوین سناریوهای مختلف و بازنگری مداوم در برنامهها در دستور کار قرار دارد.
تسنیم: هماهنگی میان دستگاههای عضو ستاد مدیریت بحران چگونه شکل میگیرد و این هماهنگی تا چه اندازه اثربخش بوده است؟
حیدری: مدیریت بحران ذاتاً یک کار بینبخشی است و هیچ دستگاهی بهتنهایی نمیتواند از عهده آن برآید. در استان کرمانشاه تمامی دستگاههای دولتی عضو ستاد مدیریت بحران هستند و هر کدام در قالب کمیتههای تخصصی وظایف روشنی دارند؛ از دستگاههای خدماترسان مانند آب، برق و گاز گرفته تا مجموعههای امدادی، انتظامی، شهرداریها، منابع طبیعی، محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی و فرمانداریها.
این هماهنگی از طریق جلسات منظم ستاد مدیریت بحران، نشستهای تخصصی و مانورهای میدانی تقویت میشود. ما تلاش میکنیم پیش از وقوع هر حادثه، همه سناریوهای محتمل را بررسی کنیم و نقاط ضعف احتمالی را شناسایی و اصلاح کنیم.
به عنوان نمونه، در ایام جنگ رمضان که شرایط حساستری بر استان حاکم بود، حدود هفت جلسه تخصصی مدیریت بحران برگزار شد. در این جلسات، همه موضوعات از آمادهباش نیروها گرفته تا تأمین تجهیزات، نحوه اطلاعرسانی، مدیریت افکار عمومی و هماهنگیهای بیندستگاهی مورد بررسی قرار گرفت. نکته مهم این بود که مصوبات این جلسات صرفاً روی کاغذ باقی نماند و در میدان اجرا شد.
آنچه امروز میتوانیم با اطمینان بگوییم این است که استان کرمانشاه از نظر انسجام مدیریتی و آمادگی بینبخشی، در وضعیت مطلوبی قرار دارد و این موضوع سرمایهای ارزشمند برای مواجهه با حوادث احتمالی آینده است.
تسنیم: امسال کرمانشاه بارندگیهای خوبی را تجربه کرده است. این شرایط چه فرصتها و چه تهدیدهایی به همراه دارد؟
حیدری: بعد از چند سال خشکسالی و نگرانی جدی نسبت به منابع آبی، امسال بارشهای مناسب موجب شده استان کرمانشاه در زمره استانهای پربارش کشور قرار گیرد. این موضوع بدون تردید یک نعمت بزرگ برای استان است؛ زیرا هم به رونق بخش کشاورزی کمک کرده، هم موجب تقویت سفرههای آب زیرزمینی شده و هم باعث احیای پوشش گیاهی در جنگلها و مراتع شده است.
سرسبزی امروز زاگرس و مراتع استان، برای همه ما مایه خوشحالی است. کشاورزان امیدوارتر شدهاند، منابع طبیعی جان تازهای گرفتهاند و بسیاری از مناطق که در سالهای گذشته با خشکی دستوپنجه نرم میکردند، اکنون شرایط بهتری دارند.
اما همانطور که هر فرصتی میتواند تهدیدهایی هم در دل خود داشته باشد، افزایش پوشش گیاهی نیز خطراتی به همراه دارد. پوشش انبوه گیاهی در فصل گرما به سوختی بالقوه برای آتشسوزی تبدیل میشود و اگر کوچکترین بیاحتیاطی رخ دهد، ممکن است شاهد حریقهای گسترده و خسارات سنگین باشیم.
از سوی دیگر، بارشهای شدید و ناگهانی نیز میتواند زمینهساز وقوع سیلاب شود، بهویژه در مناطقی که زیرساختهای دفع آب نیازمند تقویت هستند. بنابراین نگاه ما این است که هم از فرصتهای این شرایط بهره ببریم و هم برای مدیریت مخاطرات احتمالی آن آماده باشیم.
تسنیم: درباره طرح عملیاتی 104 برای مقابله با آتشسوزی جنگلها توضیح بیشتری میدهید؟
حیدری: طرح عملیاتی 104 یکی از مهمترین برنامههای ما برای فصل گرم سال است که بهطور اختصاصی برای پیشگیری، آمادگی و مقابله با آتشسوزی در جنگلها و مراتع تدوین شده است.
در این طرح، وظایف همه دستگاههای مرتبط بهصورت دقیق مشخص شده است؛ از منابع طبیعی و محیط زیست گرفته تا دهیاریها، فرمانداریها، نیروهای امدادی، بسیج محلی و حتی گروههای مردمی و داوطلبان.
یکی از محورهای اصلی این طرح، تقویت شبکه دیدهبانی است. امسال مقرر شده تعداد محیطبانان و دیدهبانها در مناطق حساس افزایش یابد تا هرگونه حریق احتمالی در سریعترین زمان ممکن شناسایی شود. تجربه نشان داده اگر آتش در دقایق نخست مهار شود، میتوان از گسترش آن جلوگیری کرد.
در کنار این موضوع، تجهیز دهیاریها به ابزارهای مقابله اولیه مانند دستگاههای دمنده، مخازن آب و تجهیزات سبک اطفا نیز در دستور کار قرار گرفته است. دهیاریهایی که هنوز این امکانات را تهیه نکردهاند، موظف شدهاند از محل اعتبارات خود نسبت به تأمین آن اقدام کنند.
هدف این است که پیش از رسیدن نیروهای تخصصی، امکان واکنش اولیه در محل وجود داشته باشد؛ چراکه در بسیاری از مناطق کوهستانی، دسترسی دشوار است و زمان، نقش تعیینکنندهای در کنترل بحران دارد.
تسنیم: نقش مردم و انجمنهای مردمی را در مدیریت بحران چگونه ارزیابی میکنید؟
حیدری: واقعیت این است که بدون مشارکت مردم، هیچ نظام مدیریت بحرانی کامل نخواهد بود. مردم نهتنها نخستین شاهدان وقوع بسیاری از حوادث هستند، بلکه در بسیاری از مواقع میتوانند نخستین واکنشگران نیز باشند.
در حوزه آتشسوزی جنگلها، بخش زیادی از حوادث ناشی از بیاحتیاطیهای ساده مانند رها کردن آتش نیمهخاموش، انداختن تهسیگار یا سهلانگاری در طبیعت است. اگر فرهنگ عمومی در این زمینه ارتقا یابد، میتوان بخش قابل توجهی از این حوادث را پیشگیری کرد.
نقش انجمنهای مردمنهاد، گروههای محیطزیستی و داوطلبان محلی نیز بسیار ارزشمند است. این گروهها هم در حوزه آموزش عمومی مؤثرند و هم در زمان حادثه میتوانند در کنار نیروهای اجرایی نقش حمایتی مهمی ایفا کنند.
ما همواره تأکید میکنیم که حفاظت از جنگلهای زاگرس فقط وظیفه دولت نیست؛ این یک مسئولیت ملی و اجتماعی است و همه شهروندان باید خود را در قبال آن مسئول بدانند.
تسنیم: برای مقابله با خطر سیلاب چه برنامهای در نظر گرفته شده است؟
حیدری: همانطور که اشاره کردم، بارشهای مناسب در کنار مزایای فراوان، میتواند خطر سیلاب را نیز افزایش دهد. به همین دلیل «طرح عملیاتی 103» با محوریت پیشگیری و مدیریت سیلاب تدوین و به همه دستگاهها ابلاغ شده است.
این طرح مجموعهای از اقدامات پیشگیرانه و واکنشی را شامل میشود؛ از شناسایی و پایش نقاط حادثهخیز گرفته تا لایروبی مسیرهای آب، آمادهسازی تجهیزات امدادی، تعیین نقاط امن برای اسکان اضطراری و تقویت سامانههای هشدار سریع.
همچنین دستگاههای خدماتی، امدادی و اجرایی موظف شدهاند در صورت صدور هشدارهای هواشناسی، به حالت آمادهباش درآیند و هماهنگیهای لازم را انجام دهند.
یکی از اهداف مهم این طرح، جلوگیری از سردرگمی در زمان حادثه است. وقتی هر دستگاه بداند دقیقاً چه مسئولیتی دارد و چه زمانی باید وارد عمل شود، سرعت واکنش افزایش مییابد و خسارات به حداقل میرسد.
تسنیم: چشمانداز شما برای مدیریت بحران در کرمانشاه چیست؟
حیدری: ما معتقدیم مدیریت بحران یک فرآیند مستمر است و هیچگاه نباید تصور کنیم که به نقطه ایدهآل رسیدهایم. همواره باید آماده یادگیری، اصلاح و تقویت باشیم.
خوشبختانه امروز استان کرمانشاه از نظر آمادگی ساختاری، هماهنگی بیندستگاهی و ظرفیتهای انسانی در وضعیت مناسبی قرار دارد، اما همچنان باید روی آموزش عمومی، توسعه تجهیزات، تقویت زیرساختها و ارتقای فرهنگ پیشگیری سرمایهگذاری کنیم.
هدف ما این است که استان در برابر هرگونه حادثه طبیعی یا انسانی، از آتشسوزی و سیلاب گرفته تا سایر مخاطرات، بیشترین تابآوری را داشته باشد. در نهایت، مدیریت بحران یعنی حفاظت از جان مردم، صیانت از سرمایههای طبیعی و حفظ آرامش جامعه؛ و ما تمام تلاش خود را برای تحقق این اهداف به کار خواهیم گرفت.
انتهای پیام/
نظرات کاربران